william godwin

toplumlar─▒ etkilemi┼č ┼čahsiyetler dizisine william godwin ile ba┼člayal─▒m istedik. 1756 – 1836 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čam─▒┼č bu abimiz her ne kadar kendini anar┼čist olarak nitelendirmese de anar┼čizmin genel ilkelerini ilk kez ifade eden ki┼či olarak an─▒l─▒r. ayr─▒ca devlet kontroll├╝ e─čitimin s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ dile getirip, alternatif, ba─č─▒ms─▒z e─čitimin ├Ânemini vurgulayan ingilizler i├žerisinde de ├Ânc├╝ olmu┼čtur.

ak─▒lc─▒ olarak an─▒lm─▒┼čt─▒r. insan bilgisinin her zaman s─▒n─▒rl─▒ oldu─čunu bu sebeple mutlak do─čru diye bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ savunur. john locke ├╝zerinden giderek “tabula rasa”ya inan─▒r. yani zihnimizde do─ču┼čtan gelen bir fikir yoktur; t├╝m bilgiler deneyimler sonucu olu┼čur. bu sebeple de otorite do─čaya ayk─▒r─▒d─▒r. ayr─▒ca faydac─▒ (utilitarianist) bir ahlak anlay─▒┼č─▒n─▒ benimsemi┼č, faydac─▒l─▒k ├╝zerine ├Ânemli katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

frans─▒z devriminden esinlenerek iki ciltlik “politik adalet ├╝zerine bir inceleme” (enquiry concerning political justice) (1793) adl─▒ kitab─▒nda politik kuramlara olan kar┼č─▒tl─▒─č─▒n─▒ dile getirmi┼č, a├ž─▒k bir bi├žimde devletin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ istemi┼čtir. ona g├Âre bask─▒lar─▒n en b├╝y├╝k kayna─č─▒ devlettir. devlet sayesinde ki┼činin kendi ├Âz yarg─▒s─▒ndan ve ├Âz bilincinden vazge├žti─čini vurgular. devlete kar┼č─▒l─▒k maddi kaynaklar─▒n g├Ân├╝ll├╝ bir ┼čekilde da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒ k├╝├ž├╝k ├Âzerk topluluklar ile herhangi bir y├Ânetimin olmad─▒─č─▒ bir toplumsal hayat tasarlam─▒┼čt─▒r. bu toplumda ├╝retiminde k├╝├ž├╝k ├Âl├žekli i┼čletmeler taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒n─▒ ├Ânerir.

babas─▒n─▒n etkisiyle kalvinist mezhebin g├Âr├╝┼čleriyle b├╝y├╝yen godwin, bu g├Âr├╝┼člerin etkisiyle devletsiz toplumun ger├žekle┼čmesi i├žin sade bir hayat─▒n ve fedakarca bir ahlak tarz─▒n─▒n benimsenmesini bir zorunluluk olarak g├Ârm├╝┼čt├╝r. bu sebeple iktidar─▒n kayna─č─▒ olarak g├Ârd├╝─č├╝ ├Âzel m├╝lkiyeti ele┼čtirmi┼čtir. m├╝lk├╝n, ├Âzellikle kilise ve devletin ittifak─▒yla, biriktirilmesinin toplumsal bir g├╝ce d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝n├╝; bencilli─či, su├žu, a├žg├Âzl├╝l├╝─č├╝, ve yoksullu─ču besledi─čini s├Âyler.

yasalar─▒n atalar─▒m─▒za ait bilgeli─čin ├╝r├╝nleri olmad─▒─č─▒n─▒ ancak; tutkular─▒n─▒n, korkakl─▒klar─▒n─▒n ve k─▒skan├žl─▒klar─▒n─▒n ve h─▒rslar─▒n─▒n ├╝r├╝nleri oldu─čunu belirtmi┼čtir. bu sebeple huku─ču akl─▒n d├╝┼čman─▒ bir bask─▒ arac─▒ olarak g├Ârm├╝┼čt├╝r. zenginlerin her zaman do─črudan veya dolayl─▒ yoldan kanunlar─▒ yapan kimseler oldu─čunu vurgulam─▒┼čt─▒r.

kalvinizmden ba┼člay─▒p deizm, sosyanizm, agnostisizm ve atheizmi benimsemi┼čtir. klasik anar┼čistlerden de kendisini ilk kropotkin sallam─▒┼čt─▒r, di─čerlerinin ad─▒n─▒ bile duymad─▒klar─▒ s├Âylenir.

muhtemelen s─▒k─▒ld─▒─č─▒n─▒z bu bilgilerden sonra sosyal ortamlarda entelekt├╝el bilgi birikiminizi yans─▒tabilece─činiz bir bilgi de verelim, frankenstein‘─▒n yazar─▒ mary shelley godwin’in k─▒z─▒d─▒r. “evlilik bir yasad─▒r, ├╝stelik yasalar─▒n en k├Ât├╝s├╝d├╝r.” diyen godwin’in gizli bir evlilik yapmas─▒ da ironiktir.

godwin bir d├Ânem radikal ├ževrelerde baya etkili olmu┼č, gelenekselci kitleden baya tepki ├žekmi┼č, malthusla kap─▒┼čm─▒┼čt─▒r. ├Âzetle politik adalet ├╝zerine bir inceleme‘yi okumak muhtemelen faydal─▒ olacakt─▒r. kendisinden al─▒nt─▒lar yapacak olursak;

  • devlet en iyi ┼čekliyle bile k├Ât├╝ bir organizasyon oldu─čundan m├╝mk├╝n oldu─ču kadar az devlete sahip olmal─▒y─▒z.
  • insanlar, yukar─▒dan da─č─▒t─▒lan yasalara de─čil, kendi vicdanlar─▒na g├Âre davrand─▒klar─▒, eme─čin ve ├╝r├╝nlerin payla┼č─▒ld─▒─č─▒ y├Âneticisiz bir toplumda ├Âzg├╝r ve mutlu olabileceklerdir.
  • cezaland─▒rma olduk├ža yan─▒lt─▒c─▒ bir isim olup bir varl─▒─ča, tesad├╝fen daha g├╝├žl├╝ olan bir ba┼čka varl─▒k taraf─▒ndan uygulanan ┼čiddetten ba┼čka bir ┼čey de─čildir.
  • devletler ya da onlar─▒n ma┼čas─▒ b├╝rokratik h├╝k├╝metler, zengin ile yoksul aras─▒ndaki anla┼čmazl─▒─č─▒ yasalla┼čt─▒ran ve y─▒k─▒lmas─▒ gereken kurumlard─▒r.
  • y├╝rekten itaat edece─čim tek bir iktidar var, kendi akl─▒m─▒n karar─▒, kendi vicdan─▒m─▒n emretti─či.
  • davran─▒┼člar─▒m─▒z─▒ anlamay─▒ ve kontrol etmeyi sa─člayan tek ┼čey ak─▒ld─▒r; bu sebeple sadakat bor├žlu oldu─čumuz ┼čey otorite de─čil mant─▒─č─▒m─▒zd─▒r.

okumaya devam etmek isteyenlere;

One reply on “ william godwin ”
  1. Merhaba politik adalet kitabini nasil temin edebilirim bir bilginiz var m─▒? Bir kitap├ž─▒ya sordu─čumda turk├že baskisinin olmad─▒─č─▒n─▒ bildi─čini s├Âyledi ama bu bilgisinin eksik olabilece─čini de ifade etti.

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir