videolojiler

1. M├╝zik e┼člik etmek, desteklemek ya da g├╝├žlendirmek i├žin kullan─▒lmamal─▒. Hi├ž m├╝zik kullan─▒lmamal─▒. Sesler m├╝zi─če d├Ân├╝┼čmeli. Hi├žbir zaman bir ses g├Âr├╝nt├╝n├╝n yard─▒m─▒na ko┼čmas─▒n; g├Âr├╝nt├╝ de sesin. Videoda ses imajla birlikte ├╝retilir. Sesli ├žekimde insan g├Âr├╝nt├╝lerle oynayamaz… Belli uzunluklar─▒ olan bloklar s├Âz konusudur ve insan baz─▒ etkiler yaratmak i├žin can─▒n─▒n istedi─či yerden makaslayamaz bunlar─▒… Sesli ├žekilmi┼č bir filmin montaj─▒ sonradan seslendirilecek bir filmin montaj─▒ gibi yap─▒lamaz: Her g├Âr├╝nt├╝n├╝n bir sesi vard─▒r ve insan ona sayg─▒l─▒ olmak zorundad─▒r. ├çer├ževe bo┼čald─▒─č─▒, film ki┼čisi alandan ├ž─▒kt─▒─č─▒ zaman bile, kesmek m├╝mk├╝n de─čildir, ├ž├╝nk├╝ ÔÇśalan-d─▒┼č─▒’ndan uzakla┼čan ayak sesleri duyulmaya devam eder. Dublajl─▒ filmde, kesmek i├žin, aya─č─▒n alandan ├ž─▒kmas─▒n─▒ beklemek yeterlidir. StraubÔÇÖlar─▒n eserleri ses ile g├Âr├╝nt├╝, s├Âylenen ile g├Âsterilen aras─▒ndaki bir kopu┼č fikrine dayan─▒r… Ses ile bak─▒┼č─▒n birbirinden kopar─▒lmas─▒… Bunu tiyatronun da yapabilece─či s├Âylenebilir; ama hay─▒r; ses bir ┼čey s├Âylemekte, g├Âr├╝nt├╝ ba┼čka bir ┼čey g├Âstermekledir; buna evet; ama StraubÔÇÖlarda ses bir ┼čey s├Âyler, s├Âylerken y├╝kselir; evet, havaya do─čru y├╝kselir; g├Âr├╝m├╝yse ba┼čka bir ┼čey g├Âsterir ve ses, g├Âr├╝nt├╝n├╝n al─▒─▒na, evet alt─▒na girecek ┼čekilde a┼ča─č─▒ iner yeniden; g├Âr├╝nt├╝n├╝n alt─▒na girer; bir yeralt─▒ sesi olur… ─░┼čte StraubÔÇÖlardan bir yeralt─▒ sesi-g├Âr├╝nt├╝s├╝; ├ž├Âlde, yerin alt─▒n─▒n bir mezarl─▒k, milyonlarca y─▒ll─▒k bir mezarl─▒k oldu─ču apa├ž─▒kt─▒r…B├Âylece StraubÔÇÖlann sinemas─▒ ses ile bak─▒┼č─▒n birbirlerinden kopar─▒lmalar─▒ndan ├žok, eski bir do─ča kanununun, unsurlar─▒n evrensel ├ževriminin sinemaya d├óhil olu┼čudur: Su-ate┼č-havatoprak… Havaya do─čru y├╝kselip, sonra yeralt─▒na, g├Âr├╝nt├╝n├╝n alt─▒na giren s├Âz… Bir silahla hoparl├Ârden ├ž─▒kan patlama aras─▒nda bir fark yoktur. Ancak silahlan ├ž─▒kan kur┼čun bize isabet ederse bir farktan s├Âz edebiliriz. Silah bir g├Âr├╝nt├╝ ise kur┼čun projekte edilmi┼č d├╝nyada kal─▒r. Ses asla imajlardan (g├Âr├╝nt├╝lerden) ayr─▒ olarak ├╝retilmemeli ya da imajlar sesten. (M├╝zik, filmin i├žinde yarat─▒lmad─▒─č─▒, imajlar─▒n bir par├žas─▒ olmad─▒─č─▒ s├╝rece kullan─▒lmamal─▒.) Video sineman─▒n tersine ta ba┼č─▒ndan beri ses ve imaj─▒ birlikte ta┼č─▒yan tek ara├žt─▒r. Yani ses imaja yap─▒┼č─▒kt─▒r… Her nesneninbir sesi vard─▒r, her sesin bir nesnesi… Bu y├╝zden videonun form├╝l├╝ ┼čudur: ses=g├Âr├╝nt├╝. Bir nesnenin sesinin uzunlu─ču o nesnenin g├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝n uzunlu─čunu belirler. Seslerin in┼čas─▒ (ki bu bir t├╝r m├╝zi─čin-ya da ritmin in┼čas─▒d─▒r) g├Âr├╝nt├╝lerin in┼čas─▒d─▒r (Bresson, Straub, Huillet, Deleuze, Guiton, Dogma 95,┬áPaik, esfirshubiana).

2. Video g├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝n, film ya da foto─črafla s├Âzs├╝z bir gestalt ya da bi├žimlerin pozlanmas─▒n─▒ ├Ânermesi d─▒┼č─▒nda hi├žbir ortak y├Ân├╝ yoktur. Videoda izleyici ekrand─▒r. Video g├Âr├╝nt├╝s├╝ enformatik olarak daha alt d├╝zeydedir. Video g├Âr├╝nt├╝s├╝ dura─čan bir ├žekim de─čildir. Hi├žbir ┼čekilde foto─čraf de─čildir ama parmakla┬átaranarak d─▒┼č hatlan tasvir edilen cisimlerin g├Âr├╝nt├╝lerini durmaks─▒z─▒n g├Âzler ├Ân├╝ne serer. Sonu├ž olarak ortaya ├ž─▒kan plastik hat, ├╝zerine ─▒┼č─▒k d├╝┼čerek de─čil, ─▒┼č─▒ktan ge├žerek olu┼čur ve olu┼čan bu g├Âr├╝nt├╝ bir resimden ├žok bir heykelin ya da ikonun epistemesine sahiptir. Video molek├╝ler bir rejimdir, da─č─▒lmalar,┬ábirikmeler, par├žalanmalar, ye─činlikler rejimi… Hareket her y├Ânedir… Deneysel ya da avangard sinema (bu kelimelerin ikisi de iyi de─čil) ile video sanat─▒ (bu da en iyi terim de─čil) ortak bir iradeyi payla┼č─▒rlar: m├╝mk├╝n olan b├╝t├╝n yollardan ├╝├ž ┼čeyden kurtulmak – foto─črafik analojinin kudretinden, temsilin ger├žek├žili─činden ve anlat─▒ya duyulan inan├ž rejiminden. Defalarca s├Âylendi: bunlar─▒ yine de d├óhil olduklar─▒ sinemadan ├žok plastik sanatlara ya da ┼čiire yakla┼čt─▒ran ┼čey de budur. ÔÇťSinema her ┼čeyi s├Âyleyebilir, ama asla her ┼čeyi g├Âsteremez (…) ama sinematografik dilin soyutlama olanaklar─▒na ba┼čvurma ko┼čullar─▒ alt─▒nda imaj asla belgesel bir de─čer kazanamayacakt─▒rÔÇŁ (Andre Bazin). GodardÔÇÖ─▒n ┼č├Âyle bir cevab─▒ ya da itiraz─▒ olabilirdi: ÔÇťi┼čte video s├Âyledi─činden ├žok fazlas─▒n─▒ g├Âsteriyor; sineman─▒n soyutlanmas─▒ olarak s├╝rekli bir belgesel karakteri ayakta tutuyor: V─░DEO S─░NEMATOGRAF─░K ─░MAJIN SOYUTLANMASIDIRÔÇŁ (McLuhan, Deleuze, Bellour, Bazin, Godard, esfirshubiana)

3. Video sanat─▒ do─čaya ├Âyk├╝n├╝r. Bu ├Âyk├╝nme do─čan─▒n g├Âr├╝n├╝m├╝ne ya da malzemesine de─čil, i├ž zaman─▒n─▒n yap─▒s─▒na y├Âneliktir. VideoÔÇÖda bir hareket di─čerine ba─članmaz, imajlar irrasyonel kesmeler arac─▒l─▒─č─▒yla birbiri ba─član─▒r, bu da oradan buraya do─črusal olarak ba─članan bir imaj sunmaz bize, zaman─▒n imaj─▒n─▒┬ásunar. Uzamla┼čt─▒r─▒lamayan yani hareketten t├╝remeyen zaman─▒. Video zaman─▒n kendisidir. Zaman-imajd─▒r. Zaman-imajda zaman mant─▒ksal ba─člant─▒ ve ilerleme ┼čeklinde kendini sunmaz. Aral─▒klar, farklar, kesilmeler, duraklamalar, tekrarlar olarak kendini sunar. Bu ─░maj─▒n yersizyurtsuzla┼čmas─▒d─▒r. Yani Videografik┬áimaj tekilli─činde bir imajd─▒r. Oldu─ču haliyle bir imaj─▒ g├Âr├╝r├╝z. Bu bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na yerle┼čmi┼č, d├╝zenlenmi┼č bir imaj de─čildir. ─░rrasyonel kesmeler arac─▒l─▒─č─▒yla imajlar aras─▒ ba─člant─▒n─▒n kendisi imajla┼č─▒r. Zaman-lmaj videonun Fikridir. Video zaman- imaj─▒ olanakl─▒ k─▒ld─▒─č─▒, imajlar─▒n olu┼čunu ├╝retme g├╝c├╝yle┬ábir olayd─▒r. (Paik, Deleuze, Lazzarato, esfirshubiana)

4. Dile getirilebilir, yaln─▒zca kelimelerle s├Âylenebilir b├╝t├╝n bu ┼čeylerden ka├ž─▒n─▒n… ─░majlardan olu┼čan bu dilde, imaj kavram─▒ b├╝t├╝n├╝yle kaybolmal─▒, imajlar, imaj d├╝┼č├╝ncesini kovmal─▒… ├ç├╝nk├╝ sineman─▒n teknik ayg─▒t─▒n─▒n elde etti─či kesintisiz kopyalamada b├╝t├╝n erekler yalana d├Ân├╝┼č├╝yor-hakikatinki bile, izleyiciye┬ákonu┼čan ki┼činin -oyuncunun- karakterini sezdirmek, hatta b├╝t├╝n├╝n anlam─▒n─▒ vermek amac─▒yla s├Âyletilen s├Âz, yeniden-├╝retimimin ger├že─če d├╝md├╝z ba─čl─▒l─▒─č─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda ÔÇťgayri tabiÔÇŁ ka├žacakt─▒r. Bu tutum, ilk kas─▒tl─▒ sahtek├órl─▒ktan, ilk ger├žek ├žarp─▒tmadan ├Ânce d├╝nyan─▒n da ayn─▒ ┼čekilde anlaml─▒┬áoldu─čunu varsayarak me┼črula┼čt─▒r─▒r onu. Kimse b├Âyle konu┼čamaz, kimse b├Âyle y├╝r├╝yemez-oysa film ba┼č─▒ndan sonuna kadar herkesin b├Âyle konu┼čup b├Âyle y├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝ ├Âne ├╝r├╝yordur kurtulamayaca─č─▒ bir tuza─ča yakalanm─▒┼čt─▒r ki┼či: Somut anlam ne olursa olsun, konformizmi do─čuran genel olarak anlam─▒n kendisidir… (Bresson, Woolf, Adorno, esfirshubiana)

ulus baker & ege berensel
1999 y─▒l─▒nda Aral─▒k dergisi i├žin bir manifesto

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir