┼čeref bey bizimdir direkleri sizindir

┬á“├çocukken.. Asl─▒nda yaz─▒ma bu kelime ile ba┼člamak istedim fakat beceremedim. Yaz─▒p, sildim; yaz─▒p, sildim. O y─▒llara dair akl─▒mda kalan an─▒lar─▒n teker teker silindi─čini fark etmek, bende ├Ânce “ya┼član─▒yor muyum acaba” endi┼česi yaratt─▒. Ya┼čl─▒l─▒kla ilgili olmad─▒─č─▒n─▒ anlad─▒m; ama ke┼čke anlamasayd─▒m da ya┼čl─▒l─▒─č─▒mdan kaynaklan─▒yor diye d├╝┼č├╝nmeye devam etseydim. O ├žocuklu─čumdan kalan g├╝zel an─▒lar─▒n hepsi yok oluyor, evet; ama bu sorun benim haf─▒zamla ilgili de─čil, sorun bende o g├╝zel an─▒lar─▒ yaratan de─čerlerin teker teker silinip gitmesi. ├ľrne─čin, ├žocuklu─čumun ge├žti─či mahallede Mahmut Amcan─▒n bakkal─▒ yok art─▒k. Yerinde s├╝permarket var ya da Fatma Teyzelerin i├ži meyve a─čac─▒ dolu olan bah├žesi.. Orada da 8 katl─▒ koca bir apartman var, ├╝stelik bah├žesi de yok..

Bunlar─▒ bana d├╝┼č├╝nd├╝rten ┼čey, ├žocukluk an─▒lar─▒m─▒n en g├╝zel yerinde duran ┼×eref Bey Stad─▒ i├žin ├ž─▒kan “y─▒k─▒lacak m─▒┬á?” tart─▒┼čmalar─▒ oldu. Senelerdir s├╝r├╝p giden bu tart─▒┼čmalarda hemen her ihtimal kendine taraftar toplad─▒. Siz, hangi ihtimale kar┼č─▒ ├ž─▒ksan─▒z kar┼č─▒n─▒zda o ihtimali savunan birini buluyorsunuz. Ya da tam tersi. Hangi ihtimali savunsan─▒z, birileri muhakkak o ihtimale kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yor. Ge├žti─čimiz ay, Suat K─▒l─▒├ž’─▒n yapt─▒─č─▒ ÔÇťBe┼čikta┼č’─▒n stad─▒ Be┼čikta┼č’─▒n semtinden kopar─▒lmamal─▒ÔÇŁ tad─▒ndaki a├ž─▒klamalar─▒ y├╝reklere su serpmi┼čken, Ertu─črul G├╝nay’─▒n “tarihi dokuyu bozuyor” ve “alt─▒nda t├╝neller var” a├ž─▒klamalar─▒ yeniden endi┼čelenmemize vesile oldu. K├╝lt├╝r Bakan─▒’n─▒n “alt─▒nda t├╝neller var” s├Âylemi do─čru. Dolmabah├že Saray─▒ yap─▒l─▒rken, tepelerden gelecek sular─▒n saraya zarar vermemesi i├žin bu t├╝neller in┼čaa edilmi┼č ve stad─▒n ilk yap─▒ld─▒─č─▒ d├Ânemlerde bu t├╝nellerin bir k─▒sm─▒ da zarar g├Ârm├╝┼čt├╝r. Bunlar─▒n hepsinde say─▒n bakanla hemfikiriz. Fakat bakan─▒n hesaplayamad─▒─č─▒ bir ┼čey var. ┼×eref Bey Stad─▒ÔÇÖn─▒n ├Âzellikle eski a├ž─▒k trib├╝n├╝ art─▒k tarihi eser niteli─čindedir. Arkeolojinin olmazsa olmaz─▒, bir b├Âlgede kaz─▒ yaparken, ba┼čka bir tarihi de─čere zarar vermeden kaz─▒ yapmakt─▒r. Say─▒n bakan “biz buradaki t├╝nelleri koruyaca─č─▒z” derken, acaba ba┼čka bir tarihi esere zarar verilece─činin fark─▒nda de─čil midir ?

─░kinci olarak, arkeoloji bilimi bug├╝nk├╝ modern kaz─▒ tekniklerini altm─▒┼čl─▒ y─▒llar─▒n sonlar─▒ndan itibaren kullanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Stad─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ otuzlu y─▒llar─▒n sonunda bug├╝nk├╝ gibi arkeoloji bilinci mevcut de─čildir. Kaz─▒lar, daha ├žok bilimsel veri elde etmek yerine de─čerli ┼čeyler bulmak amac─▒yla y├╝r├╝t├╝lmektedir. Yani stad─▒ t├╝nellerin ├╝st├╝ne yapt─▒ diye kimse su├žlanamaz, ├ž├╝nk├╝ bug├╝nk├╝ bilin├ž d├╝zeyi yoktur. Nas─▒l ki Fatih Sultan Mehmet’e Topkap─▒ Saray─▒ÔÇÖn─▒ tam da Bizans Saray─▒ ├╝zerine in┼ča ettirdi diye k─▒zma ┼čans─▒m─▒z yoksa, bu stat t├╝nellerin ├╝st├╝nde diye d├Ânemin yetkililerine de k─▒zma ┼čans─▒m─▒z yoktur. Ayn─▒ zamanda alttaki Bizans Saray─▒ÔÇÖn─▒ ortaya ├ž─▒karaca─č─▒z diye, Topkap─▒ Saray─▒ÔÇÖn─▒ y─▒kamayaca─č─▒n─▒z gibi t├╝nelleri ortaya ├ž─▒karaca─č─▒z diye stad─▒ y─▒kamazs─▒n─▒z.

Bakan─▒n ikinci iddias─▒ ise, stad─▒n tarihi dokuyu bozdu─ču iddias─▒d─▒r ki bu tamamen as─▒ls─▒zd─▒r. Cumhuriyet d├Âneminden seksenli y─▒llara kadar, yani ├╝lkemizde neo-liberal sald─▒r─▒lar─▒n bu kadar yo─čun ya┼čanmad─▒─č─▒ d├Ânemlerde yap─▒lan mimari eserlere dikkat edilirse, ┼čehrin dokusunun korunmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ a├ž─▒k├ža g├Âr├╝lmektedir. ├ľrne─čin ─░M├ç ├çar┼č─▒s─▒, S├╝leymaniye Camii’nin siluetini bozmayacak ┼čekilde in┼ča edilmi┼čtir ya da GATA Hastanesi, bug├╝n Haydarpa┼ča Hukuk Fak├╝ltesi olarak kullan─▒lan binaya zarar vermeden in┼ča edilmi┼čtir. ┼×eref Bey Stad─▒ÔÇÖn─▒n da ayn─▒ ┼čekilde ├ževreye ve tarihi dokuya zarar vermeden in┼ča edilmesine dikkat edilmi┼čtir. ┼×eref Bey StadyumuÔÇÖnun mimar─▒ olan Paolo Vietti Violi ─░talyan as─▒ll─▒d─▒r. 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren, ulusla┼čma s├╝recine giren ─░talya, Mussolini d├Ânemi ile birlikte Roma k├Âkenine daha fazla sahip ├ž─▒km─▒┼č ve Roma’ya ait t├╝m eserlerin korunmas─▒na azami gayret g├Âstermi┼čtir. B├Âyle bir e─čitimden ge├žen mimar Violi, stat plan─▒n─▒ ├žizerken, stad─▒n ├ževresindeki hi├žbir tarihi yap─▒ya zarar vermemeye azami gayret g├Âstermi┼čtir. Mesela stad Dolmabah├že Saray─▒ÔÇÖndan, saat kulesinden ya da camisinden daha y├╝ksek de─čildir. Bug├╝n bile ├ťsk├╝dar’dan Kabata┼č’a deniz yoluyla ge├žerken, stad─▒ fark edebilmeniz i├žin Kabata┼č sahiline kadar gelmeniz gerekmektedir. Sizi o sahilde ilk olarak saray, cami, ve saat kulesi kar┼č─▒lar. Stad─▒ fark etti─činizde ├žoktan karaya ayak basm─▒┼č olursunuz.

Yukar─▒daki paragrafta, deniz ├╝zerindeyken Dolmabah├že taraf─▒na bakt─▒─č─▒n─▒zda g├Ârebilece─činiz eserlerden bahsettim. ─░tiraf ediyorum, yan─▒ld─▒m. Sizi kar┼č─▒layacak olan as─▒l eserler G├Âkkafes ve Swissotel isimli mimari ! harikalar─▒d─▒r. Saray─▒n arkas─▒ndan bir ucube gibi y├╝kselirler. ├ťstelik G├Âkkafes hakk─▒nda senelerdir uygulanmayan bir y─▒k─▒m karar─▒ da mevcuttur. ┼×imdi bu ├Ârnekler dururken, g├Âz├╝n├╝z├╝ stada dikerseniz, kusura bakmay─▒n say─▒n bakan ama biz samimiyetinizden ┼č├╝pheye d├╝┼čeriz. Ben bir arkeolog ve bir Be┼čikta┼č taraftar─▒ olarak diyorum ki: Siz, Swiss Otel ve G├Âkkafes’i tarihi dokuya zarar veriyor gerek├žesiyle y─▒kt─▒─č─▒n─▒z g├╝n, biz sizinle yeniden bu konuyu tart─▒┼čaca─č─▒z. ├ťstelik bu kez samimiyetinizden emin oldu─čumuz i├žin bizi ikna etmeniz ├žok daha kolay. Fakat o g├╝ne kadar l├╝tfen bizi ├žocukluk an─▒lar─▒m─▒zla ba┼čba┼ča b─▒rak─▒n.”

┼čairler park─▒