kilink – 3 akorun intikam─▒

kilink vakti zaman─▒nda ├╝lke topraklar─▒nda pank musiki zikredebilmi┼č keyifli gruplardand─▒. torba var m─▒ beyler ve serseri polise pandik att─▒ gibi top 10 listelerini zorlayan par├žalar─▒n─▒n ard─▒ndan musikileri biraz daha yumu┼čad─▒. herhalde b├╝y├╝menin getirdi─či etki ve enstr├╝manlara gelen hakimiyet ile birlikte son dinledi─čimizde tarz de─či┼čtirmi┼čler, daha duygusal insanlar olmu┼člar. hay─▒rl─▒s─▒ olsun. biz pek tabii 2005 y─▒l─▒nda kaydedilmi┼č

radyo #1 – kar┼č─▒ cinse ┼čark─▒lar

kar┼č─▒ cinse ┼čark─▒lar from etilen on 8tracks Radio. sosyete’den pazar g├╝nlerinizi de─či┼čtirmeyecek ┼čark─▒lar serisi. ilk hafta kar┼č─▒ cins ve pek tabii favorimiz amat├Âr ligden tak─▒mlar ile ba┼čl─▒yoruz. Kalp veya y├╝rek, kalp kas─▒ olarak bilinen ├Âzel bir tip ├žizgili kastan olu┼čmu┼č, i├ži bo┼č, kendili─činden kas─▒lma ├Âzelli─čine sahip kuvvetli bir pompad─▒r. Temel g├Ârevi kan─▒ v├╝cuda pompalamak olan

okumaya devam

dick hebdige . kes yap─▒┼čt─▒r

“Kes Yap─▒┼čt─▒r K├╝lt├╝r, Kimlik ve Karayip M├╝zi─či” reggae, kalipso, ska, blues, soul, rock, punk, luebeat, rap, hip hop t├╝rlerini anlatan bir dick hebdige kitab─▒. g├╝n├╝m├╝z pop├╝ler m├╝zi─činin asl─▒nda bir ├žo─čuna temel olu┼čturan bu m├╝ziklerin nas─▒l olu┼čtu─ču, avrupa’ya nas─▒l ta┼č─▒nd─▒─č─▒, ne ┼čekilde de─či┼čime u─črad─▒─č─▒ gibi ayr─▒nt─▒l─▒ ve keyifli bir bilgilendirme yap─▒yor. b├╝t├╝n bunlar─▒n yan─▒nda m├╝zi─čin sadece

kel kafalar

skinhead

alman gen├žli─činin bir b├Âl├╝m├╝ vakitsiz sa├ž d├Âk├╝lmesinden muzdarip. ya┼č─▒ on d├Ârt ile yirmi d├Ârt aras─▒nda de─či┼čen gen├žler aras─▒nda tuhaf bir kellik sendromu kol geziyor. resmi raporlara bak─▒l─▒rsa say─▒lar─▒ 8-10 bini buluyor dazlaklar─▒n. kel kafalar her yerde ┼čiddetin simgesi. ├Âzellikle t├╝rkler, g├Âzlerini onlara kar┼č─▒ d├Ârt a├ž─▒yor. metroya binen, sokakta dola┼čan, bir lokale giren yabac─▒, ├Ânce etrafa “dazlak var m─▒” diye bak─▒yor art─▒k.

potansiyel d├╝┼čman─▒n─▒z─▒n en belirgin ├Âzelli─či, ya┼č─▒na uygun olmayan kelli─či. ama ├Ânce ayaklar─▒na bakarak da tan─▒yabilirsiniz onu: normal ayakkab─▒ numaras─▒ndan bir-iki numara b├╝y├╝k, “bebek tabutu” cinsinden dev siyah ├žizmeler var aya─č─▒nda. ├Ânden ba─čc─▒kl─▒, metal u├žlu “doc martens” nam─▒yla tan─▒nan bu ├žizmeler, “skinhead” hareketinin de anavatan─▒ olan ingiltere’den gelme. s─▒rt─▒ndaki askeri montuyla “kel rambo” g├Âr├╝n├╝m├╝ tamamlan─▒yor.

t├╝rk├žele┼čtirdi─čimiz “dazlak” kelimesinin k├Âkeni skinheads. “deri kafalar” son y─▒llarda ─▒rk├ž─▒ ve neofa┼čist bir ideolojiyle ortaya ├ž─▒kan yeni bir hareket de─čil; k├Âkeni 1960’lara dayan─▒yor, ├Â─črenci hareketi kadar eski.

1968’de avrupa’n─▒n her yerinde oldu─ču gibi londra’da da ├╝niversiteliler “ho-ho-ho┼čimin” diye ba─č─▒rarak sokaklara d├Âk├╝l├╝r ve kapitalizmi ala┼ča─č─▒ etmeye ├žabalarken, baz─▒lar─▒ bu uzun sa├žl─▒ gen├žlere ku┼čkuyla bak─▒yordu. parklarda ellerinde esrarl─▒ sigaralarla “sava┼čma, a┼čk yap” ┼čiar─▒n─▒ hayata ge├žiren ├╝niversiteliler, londra’n─▒n i┼č├ži semtlerinde oturan ve i┼č├ži s─▒n─▒f─▒na dahil olman─▒n ne anlama geldi─čini ├žok daha iyi bilen gen├žlerin g├Âz├╝nde birer “salon sosyalisti”ydi. ├╝niversiteliler marx-engels-lenin klasiklerini devirip hangi yolun daha kestirmeden sosyalizme g├Ât├╝rd├╝─č├╝n├╝ ├╝zerinde tart─▒┼č─▒rken, onlar pantolonlar─▒n─▒n pa├žalar─▒n─▒ s─▒vay─▒p i┼č├ži postallar─▒n─▒ d├╝nya aleme te┼čhir etmeye ba┼člad─▒lar gururla. gri pantolonlar─▒n─▒n ask─▒lar─▒n─▒ ti┼č├Ârt├╝n ├╝st├╝ne ├ž─▒kartt─▒lar, sa├žlar─▒n─▒ k─▒sac─▒k kestirdiler. alman skinhead m├╝zik gruplar─▒n─▒n en ├╝nl├╝s├╝ “b├Âse onkelz” / “k├Ât├╝ amcalar”─▒n ilk pla─č─▒n─▒n ad─▒n─▒ s├╝sleyen s─▒fatlar “├žirkin, kan d├Âk├╝c├╝ ve ┼čiddet yanl─▒s─▒” onlar─▒ tan─▒mlayan ├╝├ž ├Âzellikti.

dazlaklar hakk─▒nda bir kitab─▒n yazar─▒ klaus farin‘in dedi─či gibi “s─▒f─▒r numaraya vurdurulmu┼č kafalar yaln─▒z 1960’lardaki ├╝niversitelerin uzun sa├žlar─▒na tepki de─čil, ayn─▒ zamanda ingiliz i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n temizlik idealinin simgesi; bireyselli─či ve onuru ├ži─čnenen bir gen├žli─čin d├╝zene kar┼č─▒ tepkisi”ydi. her yerde oldu─ču gibi ingiltere’de de o zamanlar ─▒slah evlerinde ve hapishanelerde ilk i┼č olarak sa├žlar s─▒f─▒r numaraya vurduruluyordu. gen├žler, kafalar─▒n─▒ kendileri kaz─▒tarak topluma isyan ettiler.

1950’lerden itibaren ingiltere’ye eski kolonilerden g├Â├ž ba┼člam─▒┼čt─▒. karaib adalar─▒’ndan, hindistan’dan, pakistan’dan gelen eski s├Âm├╝rgeliler Londra’da tahmin edilece─či gibi “en alta” yerle┼čtirildiler. temizlik├ži, garson, fabrika i┼č├žisi olarak en pis ve a─č─▒r i┼čler onlara g├Ârd├╝r├╝lmeye ba┼čland─▒. londra’n─▒n i├žinde konut sorunu da ayn─▒ d├Ânemde patlak verdi. arsa ve ev fiyatlar─▒ g├Â─če t─▒rman─▒nca spek├╝lasyon da ald─▒ ba┼č─▒n─▒ gitti. simsarlar ┼čehir i├žinde k─▒ymetlenen semtlerdeki evleri, yak─▒nda y─▒k─▒p yenilerini in┼ča etmek ├╝zere kendi haline b─▒rakt─▒lar. orta s─▒n─▒f zaten bu yar─▒ virane evlerde oturmak istemiyordu. b├Âylece bu semtler yabanc─▒larla i┼č├ži ailelerine kald─▒. payla┼č─▒m kavgas─▒nda toplumun en alt─▒ndaki iki kesim kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirildi – ayn─▒ almanya’da yirmi y─▒l sonra ya┼čanaca─č─▒ gibi.

skinheads, yani dazlaklar, i┼čte bu ko┼čullarda ortaya ├ž─▒kt─▒. ingiliz sosyolog john clarke‘─▒n yazd─▒─č─▒ gibi, “proletarya ├žocuklar─▒ bask─▒ ve yoksulluk ko┼čullar─▒nda bir gruba dahil olma, bir cemaatin ├╝yeleri olma ihtiyac─▒ hissettiler.” erkeklik, milli k├Âkeniyle ├Âv├╝nme, sertlik, ┼čiddet gibi unsurlar─▒ benimseyen dazlaklar ilk ortaya ├ž─▒kt─▒klar─▒ d├Ânemde de totaliter d├╝┼č├╝nceye yatk─▒nd─▒lar, ama ─▒rk├ž─▒ ├Âzellikler ta┼č─▒m─▒yorlard─▒. ├Ârne─čin dazlaklar─▒n dinledi─či “ska” ad─▒yla an─▒lan m├╝zi─čin k├Âk├╝ jamaika ve reggae m├╝zi─čiydi.

skinhead

kendi hayat─▒n─▒ anlatt─▒─č─▒ “skinhead biyografisi” ile tan─▒nan eski ingiliz dazlaklardan george marshall, “sa├žlar─▒n ka├ž santim olaca─č─▒ bug├╝nk├╝ kadar ├Ânemli de─čildi ba┼čta” diyor, “├Ânemli olan, sa├žlar─▒n aras─▒ndan kafa derisinin g├Âr├╝nmesiydi. sa├žlarla ├žizmeler birlikte dazla─č─▒ olu┼čturuyordu. ├žizmeler ne kadar a─č─▒r olursa o kadar iyiydi. k─▒l─▒k k─▒yafetin insanlar─▒ ├╝rk├╝tmesi ├Ânemliydi. levi’s 501 blucinler, sanki y─▒llard─▒r giyiliyormu┼č izlenimi vermek i├žin ├Ânce k├╝vette klorlu sularla beyazlat─▒l─▒rd─▒. g├Âmlek, k─▒yafeti tamamlard─▒. ├ži├žekli desenlere kesinlikle ra─čbet edilmezdi. reva├žta olan, ben sherman marka ├╝niformay─▒ and─▒ran gri ya da haki renkli g├Âmleklerdi. i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n son modas─▒na uygun giyinip d├╝nyay─▒ fethetmek i├žin soka─ča at─▒yorduk kendimizi.

dazlak hareketinin anavatan─▒ londra’n─▒n i┼č├ži semtleriyse, ana mekan─▒ futbol statlar─▒yd─▒. futbol o zamanlar oldu─ču gibi bug├╝n de dazlak hayat─▒n─▒n vazge├žilmez bir par├žas─▒n─▒ olu┼čturuyor. ama ma├ž ya da ilk iki yar─▒ de─čil. dazlaklar─▒n dedi─či gibi “├╝├ž├╝nc├╝ yar─▒” ├Ânemli. yani ma├žtan sonra kar┼č─▒ tak─▒m─▒n taraftarlar─▒yla verilen meydan kavgalar─▒.

ingiltere’de de 1960’lar─▒n sonundan itibaren dazlaklar polisin g├Âz├╝ne ilk kez sokakta de─čil, stadyumlarda bakt─▒lar. rakip tak─▒m─▒n taraftarlar─▒n─▒n oturdu─ču trib├╝nlere bira ┼či┼česinden tut dart oklar─▒na, jiletten ta┼ča kadar akla ne geliyorsa “u├žuruluyordu”. sonunda polis olay ├ž─▒kmas─▒n─▒ ba┼čtan ├Ânlemek i├žin stada giri┼člerde herkesin ├╝st├╝n├╝ aramaya ba┼člad─▒. ama adam yaralamak i├žin kullan─▒lan silahlar─▒n ba┼č─▒nda, dazlaklar─▒n giydikleri ucu metal kapl─▒ a─č─▒r ├žizmeler geliyordu. ingiliz polisi, ├Ânce ├žizmelerin ba─čc─▒klar─▒n─▒ statlara giri┼čte toplamaya ba┼člad─▒. b├Âylece dazlaklar─▒n hareket kabiliyeti k─▒s─▒tlanacakt─▒. ama gen├žler ceplerine birer yedek ba─č koyarak polisin ├Ânemlerini bo┼č ├ž─▒kartt─▒lar. sonunda dazlaklar stadyuma, camiye girer gibi ayakkab─▒lar─▒n─▒, ├žizmelerini ├ž─▒kard─▒ktan sonra ├žorapla al─▒nmaya ba┼člad─▒lar. bundan s─▒k─▒lanlar ma├ža gitmekten vazge├žti. futbol sevdas─▒n─▒ her ┼čeyin ├╝st├╝nde tutanlar ise sa├žlar─▒n─▒ uzat─▒p k─▒yafetlerini “normalle┼čtirdiler”. b├Âylece “hooligan” dedi─čimiz her ma├žta olay ├ž─▒kartan tip do─čdu.

dazlaklar─▒n bug├╝n oldu─ču gibi o g├╝nlerde de m├╝davimi olduklar─▒ ├Âzel barlar, lokaller vard─▒. i├žkileri bira, oynad─▒klar─▒ oyunlar dart, lang─▒rt ve bilardoydu. ─▒rk├ž─▒ ve neofa┼čist d├╝┼č├╝ncelere hen├╝z yabanc─▒ olan dazlaklar, siyah gen├žlerle birlikte diskoteklerde reggae m├╝zi─či e┼čli─činde dans ederlerdi. k─▒sacas─▒ dazlak olmak 1970’lere kadar derinin rengiyle de─čil, s─▒n─▒fsal k├Âkenle belirleniyordu.

ama olay bu kadar masum de─čildi tabii. sald─▒rganl─▒k ve her zaman ┼čiddete ba┼čvurmaya haz─▒r olmak da dazlak olman─▒n ├Ân ko┼čuluydu. eski ingiliz skinhead george marshall “kavga ├ž─▒kmazsa ├ž─▒kartmak i├žin bahane bulur, hi├žbir ┼čey yapamazsak rakip ├žetelerin mahallesine h├╝cum edip d├Âv├╝┼č├╝rd├╝k” diyor. “kafana uygun olmayan herkes d├╝┼čman─▒nd─▒. garnizon ┼čehirlerinde askerlere sald─▒r─▒rd─▒k, ├╝niversite civarlar─▒nda ├Â─črencilere, ┼čehir i├žinde homoseks├╝ellere ve g├Âz├╝m├╝ze tekin g├Âr├╝nmeyen herkese. hippiler bizce y─▒kanmay─▒ bilmeye bitli asalaklard─▒.”

“pakistanl─▒ pataklamak”

├žok ge├žmeden dazlaklar, asyal─▒ g├Â├žmenleri ke┼čfettiler. bug├╝n almanya’da “t├╝rk av─▒na ├ž─▒kmak” neyse, dazlaklar i├žin ingiltere’de o y─▒llarda “pakistanl─▒ pataklamak” ayn─▒ ┼čey haline geldi. 1969 y─▒l─▒nda londra’da ya┼čayan pakistanl─▒ ├╝niversite ├Â─črencilerinin d├Ârtte biri en az─▒ndan bir kez dazlak sald─▒r─▒s─▒na u─črad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yordu.

dazlak ak─▒m─▒ 1970’lerde s├Ând├╝. 1976 y─▒l─▒nda ingiltere’de birden yeni bir gen├žlik hareketi salg─▒n gibi yay─▒ld─▒: punk. rengarenk sa├žlar, zincirler, kilitli i─čneler, pis ve y─▒rt─▒k bir k─▒l─▒k k─▒yafetle simgelenen punklar kendi m├╝ziklerini de yaratt─▒lar. ama punk, orta s─▒n─▒f gen├žli─činin hareketiydi. ama├ž, anne babalar─▒ ve d├╝zene uygun ya┼čayan herkesi i─črendirmek, ├╝rk├╝tmekti. bir├žok genci dazlak olmaya iten aray─▒┼člar; erkeklik, sertlik, disiplin, ┼čiddet onlar─▒n en nefret ettikleri ├Âzelliklerdi. bu y├╝zden punk hareketi daha ├žok k─▒z taraftar toplad─▒. dazlaklar ise erkek a─č─▒rl─▒kl─▒ bir ak─▒md─▒.

1970’lerin sonlar─▒na gelindi─činde ingiltere’de siyasi ortam sertle┼čti. asyal─▒ g├Â├žmenler, “yabanc─▒lar”, 1980’lerde almanya’da oldu─ču gibi se├žim kampanyalar─▒na alet edilmeye ba┼čland─▒lar. ingiltere’de 1967’de “milli cephe”/”national front” adl─▒ ─▒rk├ž─▒ bir parti kurulmu┼čtu. alttan alta b├╝y├╝yen parti, 1976’daki yerel se├žimlerde birden y├╝zlerce aday ├ž─▒kard─▒. ve “if they’re black, send them back”/”derilerinin rengi siyahsa onlar─▒ geri yolla” slogan─▒yla 200 bini a┼čk─▒n oy toplad─▒.

toplumdaki yabanc─▒ d├╝┼čman─▒ e─čilimi farkeden muhafazakarlar, ayn─▒ y├Ântemi 1977-78 genel se├žimlerinde uygulad─▒lar. bu se├žimlerde ba┼čbakanl─▒─ča y├╝kselen margaret thatcher, “e─čer g├Â├že dur demezsek ├╝lkemiz yak─▒nda farkl─▒ k├╝lt├╝rden insanlar taraf─▒ndan istila edilecek” diyordu. evlerde, pub’larda, fabrikalarda art─▒k hep ayn─▒ konu konu┼čulmaya ba┼čland─▒: asyal─▒ g├Â├žmenlerin giri┼činin ├Ânlenmesi, “yabanc─▒ istilas─▒”.

─▒rk├ž─▒ a┼č─▒r─▒ sa─č “milli cephe” kendine taze kan ararken gen├žli─či, gen├žlik aras─▒nda da “d├╝zen, disiplin, ingilizlik” kavramlar─▒na en yak─▒n olan dazlaklar─▒ ke┼čfetti. liberal ve ho┼čg├Âr├╝l├╝ g├Âr├╝nmeye ├Âzen g├Âsteren orta ve ├╝st s─▒n─▒flar─▒ ├╝rk├╝tmenin en kolay yolunun ─▒rk├ž─▒l─▒ktan ge├žti─čini g├Âren dazlaklar da k─▒sa s├╝rede bu propogandaya kap─▒ld─▒lar. bu arada punk ak─▒m─▒ ba┼člad─▒─č─▒ gibi sessiz sedas─▒z s├Ânm├╝┼čt├╝. eskiden punk olmay─▒ se├žen gen├žler kafalar─▒n─▒ kaz─▒tmaya giri┼čtiler. dazlaklar─▒n a┼č─▒r─▒ sa─č ideolojisine kaymas─▒nda, ├╝lkede k─▒z─▒┼čan payla┼č─▒m kavgalar─▒ da ├Ânemli rol oynad─▒. demir leydi’nin t├╝rkiye’de de taraftar toplayan ├╝nl├╝ “kemer s─▒kma” politikas─▒ i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒ iyice yoksulla┼čt─▒r─▒yor; refah a┼ča─č─▒dan yukar─▒ya do─čru ak─▒t─▒l─▒rken en alttakiler birbiriyle ac─▒mas─▒z bir rekabet i├žine sokuluyordu.

hitler hayran─▒ fa┼čist bir parti olan “milli cephe”, dazlaklar─▒ sistematik olarak kendi saflar─▒na katt─▒ ve “beyaz ─▒rk─▒n ├Ânce m├╝cahitleri” olarak g├Âklere ├ž─▒kartt─▒. eski skinhead george marshall, “ilk kez siyasi bir parti bize k├╝fretmiyor, bizi a┼ča─č─▒lam─▒yor, tersine aya─č─▒m─▒za kadar gelip bizle konu┼čuyor, bize ingiliz gen├žli─činin kahramanlar─▒ muamelesi yap─▒yordu” diye anlat─▒yor o g├╝nleri.

“fa┼čistle┼čme” olarak tan─▒mlayabilece─čimiz bu s─▒├žrama dazlaklar─▒n hepsi taraf─▒ndan benimsenmedi. kendine “league of labaour skins”/”i┼č├ži dazlaklar ligi” ad─▒n─▒ veren bir grup di─čerlerinden ayr─▒ld─▒. ama dazlaklar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču neofa┼čist ve ─▒rk├ž─▒ ideolojiye kap─▒larak ingiltere’de “milli cephe” gibi partilerin vurucu timlerini, almanya’da ise “cumhuriyet├žiler”, “alman halk birli─či”, “milli alternatif” gibi parti ve ├Ârg├╝tlerin militanlar─▒n─▒ olu┼čturdular. dazlaklar, k─▒sa ad─▒yla sharp (“skinheads against racial prejudice”) olarak tan─▒nan “─▒rk├ž─▒ ├Ânyarg─▒lara kar┼č─▒ dazlaklar” gibi istisnalar hari├ž, bir zamanlar sa birlikleri hitler i├žin ne ise, bug├╝n neofa┼čist ve neonazi ├Ârg├╝t ve partilerin timleri haline geldiler. fazla ├Ârg├╝tl├╝ ve disiplinli davranmad─▒klar─▒ ve ideolojik a├ž─▒dan temelsiz olduklar─▒ i├žin neofa┼čist parti ve ├Ârg├╝tlerin g├Âz├╝nde “aptal ama faydal─▒” bir g├╝├ž oldular.

ate┼č evirgen / yav┼čak-%otuz split fanzin