Etiket: kişisel veri

feys

geçtiğimiz aylarda washington post facebook’un 2 milyar kullanıcısının tamamından ve doksan-sekiz (98) ayrı veri noktasından bilgi topladığını duyurdu. bu 98 veri noktasında etnik kimliğiniz, geliriniz, net değeriniz, evinizin değeri, anne olup olmadığınız, çocuklarınızla ne kadar ilgilendiğiniz, evli olup olmadığınız, ne kadar krediniz olduğu, ramazan ayıyla ilgilenip ilgilenmediğiniz, arabanızı ne zaman aldığınız gibi şeyler var.

peki nereden ve nasıl facebook bu kişisel bilgileri topluyor diye düşünüyorsunuz? ya da bazı şeylere yok canım imkansız diyorsunuz fakat gayet de mümkün. öncelikle gönüllü olarak verdiğiniz bilgiler var – ilişki durumunuz, yaşınız, mezun olduğunuz okul vs. ayrıca gönderdiğiniz tatil fotoğrafları, bebeğinizin fotoğrafları ve mezuniyet fotoğrafları var. işin muhtemelen şaşıracağınız tarafı bu fotoğrafları sizin kendinizin yüklemesi gerekli değil: facebook’un yüz tanıma sistemi kalabalıklar içerisinden sizi seçebiliyor. facebook ayrıca sizi internet üzerinde “beni takip etme” seçeneğini seçmenize rağmen takip etmeye devam ediyor. mesela bir kullanıcı facebook “like” butonu olan bir websitesine girdiğinde facebook bunu biliyor – siz de birçok sitede bu butonun olduğunu biliyorsunuz. (merak etmeyin etilen’de yok)

facebook ayrıca dünya üzerindeki 5 bin veri komisyoncusundan kişisel bilgiler satın alıyor ve mağazaların sadakat kartlarından, garanti bilgilerinden, eczane kayıtlarından, ödeme bilgilerinizden ve sömürülmeye hazır 10 milyon kişisel veri setinden faydalanıyor. bazı belediyeler de kişisel veri satıyor – oy verenlerin kişisel bilgilerini, motorlu araç kayıtlarını, ölüm bildirimlerini, icra bildirimlerini ve şirket kayıtları gibi. teoride bu kadar bilgi facebook tarafından sadece özelleştirilmiş reklamlar aracılığıyla istediğimiz ürünleri satın almaya yardımcı olmak için kullanılıyor ama aslında hepsi facebook inanılmaz paralar kazansın diye reklam verenlere satılmak amacıyla toplanıyor.

bu veriler ile neler yapılabileceği konusunda hayal gücünüzü geniş tutmanızı tavsiye ederiz. mesela bugün çıkan bir haberde facebook intikam pornosu ile mücadele etmek için kurban olabileceği endişesi taşıyan kullanıcılardan şirkete çıplak fotoğraflarını göndermelerini istediği belirtildi. durumun trajikomikliğini arkadaşlarınızla facebook messenger üzerinden tartışabilirsiniz.

hepinize mutlu paylaşımlar. etilen’in facebook sayfasını takip etmeyi de unutmayın, zira algoritmalarını biraz sapıtabilir.

kişisel verilerin korunması

başlangıç olarak kişisel veri tanımını netleştirelim;

Kişisel veri, sahibi olduğu kişiyi tanımlayan, kişi hakkında özel ve genel bilgileri içeren her türlü veridir. Bu bağlamda sadece bireyin adı, soyadı, doğum tarihi ve doğum yeri gibi onun kesin teşhisini sağlayan bilgiler değil, aynı zamanda kişinin fiziki, ailevi, ekonomik, sosyal ve sair özelliklerine ilişkin bilgiler de kişisel veridir. Bir kişinin belirli veya belirlenebilir olması, mevcut verilerin herhangi bir şekilde bir gerçek kişiyle ilişkilendirilmesi suretiyle, o kişinin tanımlanabilir hale getirilmesini ifade eder.

sonra da kişisel verileriniz önemlidir ve korunmalıdır diyelim. kişisel verilerin korunması konusundan önce ülkemizde çözülmesi gereken sansür, basın özgürlüğü gibi sorunların olduğunu düşünebilirsiniz. daha genel geçer bir kanıya göre ise saklamam gereken herhangi bir şey yok, “iyi bir insanım” ya da “devletimi seviyorum” diyor olabilirsiniz. fakat fişlemenin ülkemizde tarih boyunca farklı gruplar tarafından yapıldığının kanıtlarla ortaya koyulduğunun da farkında olmalısınız. gizleyecek herhangi bir şeyiniz olmasa bile, neden gizliliğinizle ilgilenmeniz gerekiyor hatırlatalım;

Gizlilik insani bir haktır

evrensel insan hakları bildirgesi’nin 12. maddesinde “hiç kimse özel hayatı, ailesi, meskeni veya yazışması hususlarında keyfi karışmalara, şeref ve şöhretine karşı tecavüzlere maruz bırakılamaz. herkesin bu karışma ve tecavüzlere karşı kanun ile korunmaya hakkı vardır.” diye yazar. gizlilik hakkı eşitlik, adalet, özgürlük, din hakkı gibi insani bir haktır.

SAKLADIĞINIZ ŞEYLER VARDIR

banyoda ne yaptığınızı biliyoruz ama kapıyı kapatıyorsunuz. mahremiyet istiyorsunuz. telefonunuza bir şifre koyuyorsunuz. e-posta hesaplarınızınn  da bir şifresi var. eğer gerçekten saklayacak bir şeyim yok diyorsanız lütfen iletişim üzerinden sahip olduğunuz bütün e-posta adreslerini ve şifrelerini gönderin. öyle bir bakalım. ya da bütün sohbetlerinizi ve fotoğraflarınızı bizimle paylaşın. bunu yapmayacağınızı biliyoruz. burada yanlış bir şey de yok. gizlilik ve mahremiyet sizi insan yapan bir şey.

BİLGİ YANLIŞ ELDE TEHLİKELİDİR

size ait özel bilgilere sahip olan kurumların iyi niyetli olduğunu düşünebilirsiniz. google’a ve facebook’a güvenebilirsiniz. ancak bunların da saldırıya uğrayabileceğini ya da bilinçli olarak devletler/hükütmeler ya da tehlikeli gruplarla paylaşma ihtimallerini düşünmek zorundasınız. bilginin yanlış ellere düşebileceğini yahoo, ashley madison gibi skandallarla ile tecrübe ettik. örneğin ailenizi, eşinizi, arkadaşlarınızı hedef alan biri var, fotoğraflarınızın, e-postalarınızını, konuşmalarınızın size şantaj yapabilecek birisinin elinde olduğunu bilmek ister miydiniz? buna razı olur muydunuz? bunun dışında ülkemizde sadece sosyal medya üzerinde paylaşılanlardan dolayı gözaltına alınan binlerce kişi olduğunun farkında mısınız?

NE YAPABilirim?

öncelikle bilmeniz gereken şey çaresiz olmadığınız ve yapabileceğiniz çok fazla şey olduğu. bu konu kapsamında yakında yapabileceklerinizi de özetleyen bir yazı yayınlıyor olacağız. bu esnada aşağıdaki kaynaklar ile başlayabilirsiniz;