Şehirler ve Adlarının Anlamları Üzerine.

Hepimiz ömrümüz boyunca pek çok isme aşina oluruz, insanlar gördüğü, duyduğu her şeye isim verme eğilimindedir bir şekilde, şu yazılı garip sembollerden anlamlar çıkarmanızı sağlarlar örneğin. Ancak isim vermek yalnızca bir şeyleri algılamamızı sağlamaktan çok daha fazlasıdır, bir açıdan çok daha kutsal, bir açıdan çok daha bencilce bir güdü taşır içinde. Yüzyıllar öncesinde yazılmış olan Tao Te Ching’de bundan çok güzel bahsedilmektedir:

 Gökyüzü ve yer isimsizde başlar, isim anasıdır on bin şeyin.

Gerçekliğin özünün bir bütün, daha doğrusu bir Yol olduğunu savunan bu Taoist görüşte çok naif incelikler vardır kanımca. Bir şeye isim vermek aslında yeni bir şey yaratmaktır, isim verdikçe gerçekliği saçaklandırırız, ona dokunuşumuzu ekleriz, benliğimizden birer iz bırakırız. Yalnızca bir dağ, yalnızca bir taş, yalnızca bir çiçek olmaktan çıkarlar, bizi de taşırlar artık üzerlerinde. Bu yüzden biraz bencilcedir aslında, bir çeşit sahiplenme ve kısıtlama da içerir isim vermek. Ancak evrenin kaosa doğru evrimi içinde bir başlangıç noktasıdır da var oluş için, yörüngenizden çıkmanızı engelleyen bir kısıtlamadır, bu yüzden aynı zamanda kutsaldır da. Yeni doğan bir bebeğe olsun, ya da bir şehre, ona bir isim vermek var olduğunu damgalamaktır. Bizim için bir anlamı olduğunu göstermek, onu nazikçe başlangıç çizgisine götürmektir, var olmanın kılavuzunu sunmaktır ismiyle. 

Ursula K. Le Guin da Yerdeniz Öyküleri’nde ismin bu kutsallığından etkilenerek alışılmış konuların içinde benzersiz bir felsefeyle fantastik bir dünya yaratır bize. Bu dünyada ”şey”lerin özünde sahip olduğu isimler gizlidir, herkesin birbirine seslendiği bir ad olsa da, ruhun var oluştan kimsenin bilmediği bir ismi daha vardır ve kişi kendi bile bu ismi bilmeden doğar, ve eğer isim öğrenilirse o kişi, nesne ya da hayvan üzerinde mutlak bir hakimiyete sahip olunur. İşte böyle muazzam güçleri vardır isim vermenin. Yaratılan fantastik bir dünya olmuş olsa bile günümüz tüketim toplumunda değerini yitiren ve git gide içi boşalan nickler, isimler karmaşasına da güzel bir bakış sağlamaktadır aslında.

Şimdi uzunca bir girişin ardından başlığımıza gelecek olursak anlamış olduğunuz üzere de şehirlerin isim anlamlarının derinliğine bir bakış yapacağız. Çoğunlukla herkes bir çok şehrin adını bilir ve gezdiği, gördüğü ve duyduğu bir çok yerin ismi hafızasına bir şekilde kazınır. Ancak gariptir ki çoğumuz doğup büyümüş olduğumuz şehrin bile isminin anlamını bilmeyiz, nedense daha önce hiç merak etmemişizdir. Çoğu zaman kökenlerini bilmeden, artlarındaki hikayeleri dinlemeden günlük yaşamımızda onları kullanırız. Acaba oraya ilk ayak basan insanın aklına ne gelmişti, o dağların doruklarındayken, insanın bir bakışıyla tekrardan var olan o dağlarda, hayatının belki de keşfinin heyecanıyla en yaratıcı ve duygulu olduğu anında oraya bakıp ilk ne düşünmüştü? Bazıları oldukça sıradan, bazıları şaşırtıcı derecede güzel anlamlar içerse de hepsinin ardında bir hikaye yattığı düşünülebilir.

İşte size bunlardan bir kaçı:

  • himalaya: karın terketmediği topraklar
  • sahra: ıssız, sessiz yer
  • kilimanjaro: ışıldayan dağ
  • alaska: denizin çarptığı kıyı
  • lizbon: güvenli liman
  • netherlands: alçak topraklar
  • beirut: kuyular (biraz hayal kırıklığı oldu .-.)
  • bağdat: tanrının hediyesi
  • semerkant: taş kent
  • sibirya: balta girmemiş ormanlar
  • ural: aydınlık gece
  • angkor wat: tapınaklar şehri
  • addis ababa: yeni çiçek 
  • viyana: parlak, çarşı 
  • bangkok: akarsuda yer alan köy 
  • buenos airnes: hafif rüzgar, güzel hava
  • katmandu: tanrının yeri
  • hong kong: hoş kokulu liman
  • kuala lumpur: nehirlerin birleştiği yer
  • singapur: aslanların merkezi
  • mississippi: zamanın değiştiği yer
  • niagara: suların şimşeği
  • montevideo: bir dağ görüyorum 
  • bakü: rüzgar vuran şehir 
  • nairobi: soğuk sular diyarı 
  • oslo: tanrıların çayırı
  • manama: rüyalar diyarı 
  • canberra: buluşma noktası 
  • kopenhag: tüccarların limanı 
  • bo: senindir 
  • lautoka: mızrak darbesi
  • vatikan: kâhin şehri 
  • dar es selaam: huzur evi
  • palmira: çölün gelini
  • philadelphia: kardeş sevgisi
  • ganj: hazine
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir