russell-einstein manifestosu

9 Temmuz 1955ÔÇÖte LondraÔÇÖda Bertrand Russell taraf─▒ndan okundu.. EinsteinÔÇÖ─▒n belki de ├Âlmeden ├Ânce yapt─▒─č─▒ son ┼čey, bu manifestoyu imzalamakt─▒.

ÔÇť─░nsanl─▒─č─▒n kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒ bu trajik durumda, bilim insanlar─▒n─▒n kitle imha silahlar─▒n─▒n geli┼čtirilmesi sonucunda ortaya ├ž─▒kan tehlikeleri de─čerlendirmek ├╝zere bir konferansta bir araya gelmesi ve ekteki tasla─č─▒n ruhuna uygun bir karar─▒ tart─▒┼čmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝nd├╝k.

Biz burada bug├╝n; o veya bu ulusun, k─▒tan─▒n veya inanc─▒n ├╝yeleri olarak de─čil, birer insan olarak, varl─▒─č─▒n─▒n devam─▒ ┼č├╝pheye d├╝┼čen ─░nsan t├╝r├╝n├╝n ├╝yeleri olarak konu┼čuyoruz. D├╝nya ├žat─▒┼čmalarla dolu ve t├╝m k├╝├ž├╝k ├žat─▒┼čmalar─▒n ├╝zerinde Kom├╝nizm ile Kom├╝nizm kar┼č─▒tlar─▒ aras─▒ndaki o b├╝y├╝k m├╝cadele var.

Siyasi bir bilinci olan hemen herkes bu konular─▒n biri veya daha fazlas─▒ hakk─▒nda kuvvetli fikirlere sahiptir; ancak sizden, yapabilirseniz ┼čayet, s├Âz konusu d├╝┼č├╝nceleri bir kenara koyup kendinizi dikkate de─čer bir ge├žmi┼či bulunan ve yok olu┼čunu hi├ž birimizin arzu etmeyece─či biyolojik t├╝r├╝n ├╝yeleri olarak d├╝┼č├╝nmenizi istiyoruz.

Herhangi bir taraf─▒ kay─▒racak tek bir s├Âz bile s├Âylememeye ├žal─▒┼čaca─č─▒z. Hepsi, ayn─▒ oranda tehlike i├žerisindeler ve ┼čayet bu tehlike anla┼č─▒labilirse bunu i┼čbirli─čiyle ├Ânlemek i├žin umut olabilir.

Yeni bir ┼čekilde d├╝┼č├╝nmeyi ├Â─črenmemiz laz─▒m. Kendimize, hangi grubu tercih edersek edelim askeri zaferi sa─člayacak hangi ad─▒mlar─▒n at─▒lmas─▒ gerekti─čini de─čil, taraflar─▒n t├╝m├╝ i├žin y─▒k─▒c─▒ olabilecek bir askeri m├╝cadeleyi ├Ânlemek i├žin hangi ad─▒mlar─▒n at─▒lmas─▒ gerekti─čini sormay─▒ ├Â─črenmek zorunday─▒z.

Kamuoyunda ve hatta y├Ânetimde ├že┼čitli kademelerde bulunan insanlar bile n├╝kleer bombalarla ger├žekle┼čtirilecek bir sava┼č─▒n neler getirece─činin fark─▒nda de─čil. Kamuoyu h├ól├ó sadece basit├že ┼čehirlerin yok edilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yor. Yeni bombalar─▒n eskisinden daha g├╝├žl├╝ oldu─čunu ve bir Atom bombas─▒n─▒n Hiro┼čima’y─▒ yok edebildi─čini d├╝┼č├╝n├╝rsek, Hidrojen bombas─▒n─▒n Londra, New York ve Moskova gibi en b├╝y├╝k ┼čehirleri yok edebilece─či anla┼č─▒l─▒yor.

Hidrojen bombalar─▒yla yap─▒lacak bir sava┼čta b├╝y├╝k ┼čehirlerin yok edilece─čine ┼č├╝phe yok. Ancak bu kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒nacak felaketlerin en k├╝├ž├╝─č├╝ olacakt─▒r. Londra, New York ve MoskovaÔÇÖdaki herkes ortadan kald─▒r─▒l─▒rsa d├╝nya kendini birka├ž y├╝zy─▒lda toparlayabilir. Ancak, ├Âzellikle Bikini testinden beri art─▒k biliyoruz ki bu n├╝kleer bombalar, y─▒k─▒m─▒ ├Âng├Âr├╝len b├Âlgenin d─▒┼č─▒na, daha geni┼č bir alana a┼čamal─▒ olarak yaymaktad─▒r.

Bir yetkilinin belirtti─čine g├Âre yeni nesil bir bomba Hiro┼čimaÔÇÖy─▒ y─▒kan bombadan 2,500 kat daha g├╝├žl├╝ bir ┼čekilde ├╝retilebilmektedir. B├Âyle bir bomba yerde veya su alt─▒nda patlat─▒ld─▒─č─▒nda ├╝st hava katmanlar─▒na radyoaktif par├žac─▒klar g├Ândermektedir. Daha sonra yava┼č yava┼č ├ž├Âkerek d├╝nyan─▒n y├╝zeyine ├Âld├╝r├╝c├╝ toz ve ya─čmurlar olarak inmektedirler. Japon bal─▒k├ž─▒lar─▒ ve yakalad─▒klar─▒ bal─▒klar─▒ zehirleyen i┼čte bu tozdur.

B├Âyle ├Âld├╝r├╝c├╝ radyoaktif par├žac─▒klar─▒n ne kadar geni┼č bir alana yay─▒laca─č─▒n─▒ kimse bilmiyor ancak sayg─▒n yetkililerin t├╝m├╝ Hidrojen bombalar─▒n─▒n kullan─▒laca─č─▒ bir sava┼č─▒n insanl─▒─č─▒n sonunu getirebilece─či konusunda hemfikirler. Bir├žok Hidrojen bombas─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒n─▒n, k├╝├ž├╝k bir az─▒nl─▒k i├žin mutlak ve ani bir ├Âl├╝m, ├žo─čunluk i├žinse hastal─▒klar ve ├ž├╝r├╝meyle gelen yava┼č bir azap olaca─č─▒ndan korkuluyor.

Se├žkin bilim adamlar─▒ ve askeri strateji alan─▒ndaki yetkililer taraf─▒ndan bir├žok uyar─▒da bulunuldu. Hi├ž biri en k├Ât├╝ sonu├žlar─▒n kesin oldu─čunu s├Âylemiyor. S├Âyledikleri bu sonu├žlar─▒n m├╝mk├╝n oldu─ču ve hi├ž kimse bunlar─▒n ger├žekle┼čmeyece─činden emin de─čil. Uzmanlar─▒n bu soruyla ilgili g├Âr├╝┼člerinin kendi siyasi g├Âr├╝┼čleri veya ├Ân yarg─▒lar─▒yla herhangi bir d├╝zeyde ilgisi olup olmad─▒─č─▒n─▒ bilmiyoruz. ┼×imdiye kadar y├╝r├╝tt├╝─č├╝m├╝z ara┼čt─▒rmalara g├Âre g├Âr├╝┼čler o belirli uzman─▒n bilgisiyle s─▒n─▒rl─▒d─▒r. En ├žok bilenlerin en ├╝mitsiz olanlar oldu─čunu anlad─▒k..

┼×imdi size sunaca─č─▒m─▒z soru kati, ├╝rk├╝t├╝c├╝ ve ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r: ─░nsan ─▒rk─▒n─▒n sonunu mu getirece─čiz? Yoksa insan ─▒rk─▒ sava┼čmaktan vazge├žecek mi? ─░nsanlar bu alternatifle y├╝zle┼čemez ├ž├╝nk├╝ sava┼čmaktan vazge├žmek ├žok zordur.

Sava┼čmaktan vazge├žmek ulusal hakimiyet ├╝zerinde tats─▒z s─▒n─▒rlamalar gerektirir. Ancak durumun anla┼č─▒lmas─▒n─▒ her ┼čeyden daha ├žok engelleyecek olan, ÔÇťinsan t├╝r├╝ÔÇŁ ifadesindeki belirsizlik ve soyutluktur. ─░nsanlar sadece belli belirsiz tarif edilmi┼č insanl─▒─č─▒n de─čil kendilerinin ve ├žocuklar─▒n─▒n ve torunlar─▒n─▒n da tehlikede oldu─čunun ancak fark─▒na vard─▒lar. Kendilerinin ve sevdiklerinin ─▒st─▒rapl─▒ bir ├Âl├╝m tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya oldu─ču fikrini ancak idrak edebiliyorlar. Bu sebeple, modern silahlar─▒n yasaklanmas─▒ ┼čart─▒yla belki sava┼člar─▒n devam etmesine izin verilebilece─čini umuyorlar.

Bu umut yan─▒lt─▒c─▒d─▒r. Bar─▒┼č zaman─▒nda hidrojen bombalar─▒n─▒n kullan─▒lmayaca─č─▒na dair hangi anla┼čma yap─▒l─▒rsa yap─▒ls─▒n sava┼č zaman─▒nda bunlar─▒n hi├ž bir ba─člay─▒c─▒l─▒─č─▒ olmaz ve sava┼č patlak verir vermez her iki taraf da Hidrojen bombas─▒ ├╝retmeye giri┼čir; bir taraf bombay─▒ ├╝retir di─čer taraf ├╝retmezse bombay─▒ ├╝reten taraf ka├ž─▒n─▒lmaz olarak galip gelecektir.

Genel olarak silahlar─▒n azalt─▒lmas─▒ kapsam─▒nda n├╝kleer silahlardan vazge├žmek i├žin yap─▒lacak bir anla┼čma kesin ├ž├Âz├╝m sunmasa da baz─▒ ├Ânemli ama├žlara hizmet edebilir. ─░lk olarak Do─ču ile Bat─▒ aras─▒nda yap─▒lacak herhangi bir anla┼čma gerilimi azaltaca─č─▒ i├žin iyidir. ─░kinci olarak termon├╝kleer silahlardan vazge├žilmesi, taraflar birbirlerinin samimi oldu─čuna inan─▒rsa, Pearl Harbour tarz─▒ ani bir sald─▒r─▒ olaca─č─▒ korkusunu azaltacakt─▒r ki, halihaz─▒rda bu durum her iki taraf─▒ da gergin bir bekleyi┼č durumunda tutmaktad─▒r. Bu nedenle b├Âyle bir anla┼čmay─▒ ancak bir ilk ad─▒m olarak ho┼č kar┼č─▒lanabilir.

Bir├žo─čumuz duygular─▒m─▒z s├Âz konusu oldu─čunda tarafs─▒z olamay─▒z ancak birer insan evlad─▒ olarak unutmamal─▒y─▒z ki Do─ču ile Bat─▒ aras─▒ndaki sorunlar; Kom├╝nistlere veya Kom├╝nizm kar┼č─▒tlar─▒na, Asyal─▒lara veya Avrupal─▒lara veya Amerikal─▒lara, Beyazlara veya Siyahlara; herhangi birine olas─▒ herhangi bir tatmin sa─člayacak ┼čekilde ├ž├Âz├╝lecekse bu sorunlar sava┼čla ├ž├Âz├╝lmemelidir. Bunun hem Do─čuÔÇÖda hem de Bat─▒ÔÇÖda anla┼č─▒lmas─▒n─▒ umut ediyoruz.

├ľn├╝m├╝zde; se├žmemiz durumunda mutluluk, bilim ve ilimde s├╝rekli geli┼čim yat─▒yor. Kavgalar─▒m─▒z─▒ unutamad─▒─č─▒m─▒z i├žin bunun yerine ├Âl├╝m├╝ m├╝ se├žece─čiz? Biz birer insan olarak insanl─▒─ča sesleniyoruz: ─░nsanl─▒─č─▒n─▒z─▒ hat─▒rlay─▒n ve gerisini unutun. Bunu yapabilirseniz ├Ân├╝m├╝zde yeni cennete uzanan bir yol a├ž─▒lacak; yapamazsan─▒z ├Ân├╝m├╝zde evrenin ├Âl├╝m├╝ riski duracak.

Sonu├ž
Kongreyi ve arac─▒l─▒─č─▒yla d├╝nyadaki bilim adamlar─▒n─▒ ve kamuoyunu a┼ča─č─▒daki karar─▒n alt─▒na imza atmaya ├ža─č─▒r─▒yoruz:

“Gelecekte yap─▒lacak herhangi bir sava┼čta n├╝kleer silahlar─▒n kesinlikle kullan─▒lmas─▒ ve s├Âz konusu silahlar─▒n insanl─▒─č─▒n devam─▒n─▒ tehdit etti─či ger├že─či kar┼č─▒s─▒nda, d├╝nya h├╝k├╝metlerinden, ama├žlar─▒n─▒ bir d├╝nya sava┼č─▒yla ger├žekle┼čtiremeyeceklerini anlamalar─▒n─▒ ve kabul etmelerini ve sonu├ž olarak t├╝m ihtilaflar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin bar─▒┼č├ž─▒l y├Ântemler bulmalar─▒n─▒ talep ediyoruz.”

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir