war

1 kişinin ölümü trajedi 1 milyonunki istatistiktir.

11 eylül saldırılarında 2,996 kişi hayatını kaybetti, bu rakama dünya ticaret merkezindeki kurbanları kurtarmaya giden 343 itfaiyeci ve 59 polis memuru dahil. george w. bush tarafından başlatılan teröre karşı savaşta ise en az 227,000 insan hayatını kaybetti (tahminlere göre bu rakam 300,000’in üzerinde). Bunların 116,657’si sivillerden (%51) 76000 – 108000 arası bir rakam asiler ve taliban askerlerinden (%34-%36) 25,297’si ırak ve afgan askerlerinden (11%) ve 8,975 kişi ise amerikan, ingiliz ve diğer koalisyon kuvvetlerinden oluşuyor (%3.9).

wikileaks tarafından yayınlanan dökümanlara göre the guardian ekim 2010’da ırak’ta 109,032 sivil ve askerin öldürüldüğünü tahmin ediyor. bu rakamın 66,081’i sivil, 23,984’ü düşman kuvvetler, 15,196’sı ırak askerleri ve 3,771’ini koalisyon kuvvetleri oluşturuyor.

ayrıca bu istatistikler ölü sayılarının sadece koalisyon kuvvetlerinin raporlarından alındığını hesaba katmıyor. icasulaties.org‘a göre 2003 yılından beri ırak savaşında 4,770 koalisyon askeri (4,552 amerikalı ve 179 ingiliz) ve 2001 yılından beri afganistanda 2,441 koalisyon askeri (1,566 amerikalı, 364 ingiliz ve 56 fransız) hayatını kaybetti.

dikkate değer diğer bir nokta ise ırakta  saddam sonrası kuvvetlerin ölü sayısı: 16,595 güvenlik görevlisi, 1,764 özel girişimci, 1,002 “sons of ıraq” askeri ve 38,778 ila 70,278 arasında diğer rejim yanlıları hayatını kaybetti.

afganistanda afgan güvenlik görevlilerinden 7,500 kayıp var – 200’ü “northern alliance” – ve ayrıca 38,000’den fazla taliban ya da diğer asilerden oluşan bir kayıp mevcut.

ıraktaki sivil kayıplar

teröre karşı savaşta çok ciddi miktarda sivil kayıp verildi. ıraq body count‘a göre 2003 yılından beri 100 ile 110,000 arasında sivil kayıp yaşandı (wikileaks dökümanları savaş kayıtlarında sadece 15,000 sivil öldüğünü belirtiyor)

The lancet medical journal‘da yayınlanan bir araştırmaya göre 2003 ve 2006 yılları arasında tahmin edilen ölü sayısı 645,965 – ırak nüfusunun %2.5’ine tekabül ediyor. bu araştırma günümüze uyarlandığında rakam 1,455,590’u buluyor.

the lancet’teki rakamlar tartışmalı ise, burada ırak savaşı kurbanlarının tahmini sayısının 100,000 ila bir milyon arasında olabileceği söyleniyor.

birleşmiş milletler 2006 yılından beri afganistanda öldürülen sivil sayısının “sadece” 9,759 olduğunu ve bunların 6,269’unun hükümet karşıtı güçler tarafından; 2,723’ünün ise koalisyon kuvvetleri ya da askerler tarafından öldürüldüğünü söylüyor. 6,300 ila 23,600 sivil ölümünün ise doğrudan veya dolayı olarak 2001-2003 yılları arasında savaş sebebiyle olabileceği bu istatistiğe  ekleniyor.

bu video ise robert greenwald’ın hazırladığı rethink afghanistan belgeselinden alınmış bir bölüm.

savaşın maliyeti

2001 yılından beri toplamda teröre karşı savaşın maliyeti 1,283 milyar dolar. bu para 3 ana programı desteklemek için kullanıldı; afganistanda kalıcı özgürlüğü sağlama operasyonu, ırak özgürlük operasyonu ve askeri üs güvenliğini güçlendirmek için yapılan asil kartal operasyonu (bu son program özellikle teröre karşı savaşın ilk yıllarında uygulandı)

savaşın maliyetini iki çelişkiyle ilişkilendirmek mümkün. ıraktan çekilme bütçeyi ciddi miktarda etkiledi; 2008-2009 mali yılında maliyet 142.1 milyar dolardan 95.5 milyar dolara indi. 2010 yılında ise afganistan bütçesi ırakı geçti.

ırak savaşının maliyeti 806 milyar dolar, bu rakam teröre karşı yapılan savaşın %64üne tekabül ediyor. afganistan tarafında ise savaşın maliyeti 444 milyar dolar.

150,000 amerikan askeri hala savaşta

9 eylül saldırısından sonraki haftalarda washington birleşmiş milletler güvenlik konseyinin (2001 aralık ayında international security assistance forces‘u kurdu)  izniyle afganistanı işgal etti. 2007 yılına kadar savaşa katılan amerikan askerlerinin sayısı yavaşça arttı. özellikle 2003 mart ayında ırak savaşının başlarında afganistan öncelikli değildi. 150,000 asker – afganistandan 10 kat daha fazla – yeni görev için yola koyuldu.

2007 yılında, george bush ülkedeki kanlı vahşeti sona erdirmek için asker miktarını artırdı. ocak ayında 132,000 olan asker sayısı kasım ayında 170,000 civarındaydı. ırak ve afganistan arasında 195,000 amerikan askeri karadaydı – bu rakama sadece ağustos 2009’da ulaşıldı.

seçim kampanyalarında verdiği söz olarak barack obama ırak’taki askerlerin geri çağrılacağını duyurdu. fakat nisan 2009 ve eylül 2010 arasında savaşa bağlı olan asker sayısı 39,000’den 98,000’e çıktı – yaklaşık 2.5 kat fazla. afganistandaki asker sayısının artışı ve ıraktan çekilme sonrasında haziran 2009’da durum bu iki ülke arasında durum tersine döndü ve afganistandaki asker sayısı ırak’ı geçti.

bu rakamlar aslında gerçeği yansıtmıyor. 2010 kasım ayında owni’de belirtildiğine göre özel askeri şirketlerle yapılan anlaşmalarda bir artış söz konusu. bu eksta güçler 207,553 askerden oluşuyor (112,092 ırak’ta ve 95,461’i afganistanda) ve 175,000 civarında olan (79,100 ırakta ve 95,900 afganistanda) düzenli kuvvetlerden oldukça fazla.

jean marc manach – owni