provo hareketi

provo hareketi 1965 y─▒l─▒nda anar┼čizm, dadaizm, herbert marcuse ve marquis de sade etkisiyle yap─▒lanan bir olu┼čum. ad─▒n─▒ akademik bir yaz─▒da ar─▒za ├ž─▒karan gen├žli─čin “provo” olarak nitelendirilmesinden al─▒yor. halinden memnun t├╝ketim toplumunu uyand─▒rmak i├žin farkl─▒ y├Ântemler gerekti─čini ┬ásavunan provolar 4 gruptan olu┼čuyor;

  • happeners: polisi provoke etmek i├žin, ┼čiddet kullanmadan abs├╝rd komediyi kullanan abiler
  • beatniks and hipsters: bildi─činiz gibi bunlar ve onlar
  • thinkers: okur yazar tayfa, magazin neyin ├ž─▒kar─▒yorlar
  • street provos: do─črudan eylem diyen aktivistler

amsterdamda bas─▒lan ve ev yap─▒m─▒ bomba tarifleri i├žerdi─či i├žin hemen toplat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lan provo magazinde kendilerini ┼č├Âyle tan─▒ml─▒yorlar;

provo anar┼čistler, provolar, beatnikler, a├ž─▒k havada ├žal─▒┼čanlar, makas bileyicileri, hapishane ku┼člar─▒, basit simon m├╝nzevileri, sihirbazlar, pasifistler, patates cipsi m├╝ptelalar─▒, ┼čarlatanlar, felsefeciler, mikrop ta┼č─▒y─▒c─▒lar, krali├že’nin at─▒n─▒n ┼č├Âvalyeleri, belkiciler, vejetaryanlar, sendikac─▒lar, noel babalar, anaokulu ├Â─čretmenleri, eylemciler, kundak├ž─▒lar, asistan asistanlar─▒, t─▒rmay─▒c─▒lar ve frengililer, gizli polis ve di─čer ayaktak─▒m─▒ i├žin ayl─▒k bir mecmuad─▒r. provo kapitalizme, kom├╝nizme, fa┼čizme, b├╝rokrasiye, militarizme, profesyonelli─če, dogmac─▒l─▒─ča ve otoriteye kar┼č─▒d─▒r. provo ├╝mitsiz direni┼č ile itaatkar yok olu┼č aras─▒nda se├žim yapmak zorundad─▒r. provo m├╝mk├╝n olan her yerde direni┼če ├ža─č─▒r─▒r. provo sonunda yok olaca─č─▒n─▒ bilir, ama toplumu provoke etmek i├žin i├žten bir giri┼čimde daha bulunma ┼čans─▒n─▒ tepemez. provo anar┼čiyi direni┼čin esin kayna─č─▒ olarak g├Âr├╝r. provo anar┼čiyi yeniden canland─▒rmak ve gen├žli─če ├Â─čretmek ister.┬á provo bir imgedir.

provolar

polise kar┼č─▒ pek “k─▒reatif” eylemleri mevcut. marijuana ├╝zerinden gidiyorlar. 1960larda marijuana yasak ama polis ne oldu─čunu bilmiyor. bunlarda her ┼čeye marijuana demeye ba┼čl─▒yorlar – ├žay, k├Âpek mamas─▒, ├že┼čitli otlar vs. bu ┼čekilde polisin cehaletini ortaya koyuyorlar. ├Ârne─čin bir otob├╝sle bel├žikaya yola ├ž─▒kmadan ├Ânce i├žlerinden biri polise otob├╝ste uyu┼čturucu oldu─čunu ihbar ediyor. s─▒n─▒ra ula┼čt─▒klar─▒nda bas─▒n ve polis kendilerini kar┼č─▒l─▒yor. detayl─▒ aramadan sonra otob├╝ste tek bulduklar─▒ k├Âpek mamas─▒ ve yasal otlar oluyor. ertesi g├╝n gazetelerde “marijuana k├Âpek mamas─▒d─▒r” geyi─či yay─▒l─▒yor.

polis beklenildi─či gibi iyiymi┼č abi tak─▒l─▒n b├Âyle demiyor, s├╝rekli artan bir ┼čekilde ┼čiddet ve tutuklamalar ba┼čl─▒yor. eylemler ise kesilmiyor buna ra─čmen. bir noktada bo┼č beyaz ka─č─▒tlar da─č─▒tsalar bile tutuklan─▒yorlar. olaylar krali├ženin d├╝─č├╝n├╝nde doruk noktas─▒na ula┼č─▒yor. krali├ženin bir anar┼čist olup provolar ile g├╝├ž payla┼č─▒m─▒ konusunda anla┼čma yapt─▒─č─▒ s├Âylentisini halka yay─▒yorlar ard─▒ndan d├╝─č├╝n g├╝n├╝ ┼čehrin su kanal─▒lan lsd d├Âkecekleri s├Âylentisi yay─▒l─▒yor. yerli/yabanc─▒ bas─▒n ne yapacaklar acaba diye beklerken 25000 destek kuvvet geliyor d├╝─č├╝n g├╝n├╝ ┼čehre. onlar da d├╝z vatanda┼č gibi giyinip sis bombalar─▒ atmay─▒ ba┼čar─▒yorlar. bu esnada pani─če kap─▒lan polis provolar─▒ ay─▒rt edemedi─či i├žin bas─▒n ve di─čer vatanda┼člar dahil ne var ne yok dal─▒yor. tabii bunun sonunda baya bir ele┼čtiriliyorlar ve halk─▒n polise olan g├╝veni azal─▒yor.

beyaz planlar

┼čehrimizi g├╝zelle┼čtirelim beyler mantalitesi i├žerisinde bir tak─▒m beyaz planlar da yap─▒yorlar. bunlar─▒n en ses getireni ┼čehirde ula┼č─▒m sorununu ├ž├Âzmek i├žin beyaz bisiklet plan─▒. ┼čehir merkezinde b├╝t├╝n motorlu ta┼č─▒tlar─▒ kald─▒ral─▒m, olacaksa bir tek taksiler olsun ama onlar da elektrikle ├žal─▒┼čanlar─▒ndan olsun diyerek belediye ba┼čkan─▒na 20.000 kamu mal─▒ bisiklet al, isteyen istedi─či zaman kullans─▒n diyorlar. bu istek pek tabii ki kabul edilmiyor, bunun ├╝zerine kendileri 50 tane bisiklet al─▒p bunlar─▒ beyaza boyad─▒ktan sonra isteyen kullans─▒n diyorlar. polis olmaz bu h─▒rs─▒zl─▒k oluyor diyor. onlar da polisin bisikletlerini ├žal─▒yorlar.

beyaz baca plan─▒ ├ževreyi kirletenler vergi ├Âdesin, bu bacalarda beyaza boyans─▒n olay─▒. beyaz han─▒mlar plan─▒ bir klinikte ├Âzellikle gen├ž k─▒zlara cinsel e─čitim verelim, istenmeyen hamilelikleri engelleyelim ┼čeysi. beyaz ev plan─▒ yerle┼čim problemini ├ž├Âzmek i├žin bo┼č evlere isteyen gitsin yerle┼čsin durumu. beyaz tavuk plan─▒ amsterdan polisini yeniden yap─▒land─▒ral─▒m olay─▒, polisi silahs─▒zland─▒r─▒p, mavi yerine beyaz giydirip beyaz bisiklet ├╝zerinde prezervatif ve tavuk da─č─▒ts─▒n, bir korumadan ziyade kamu i┼č├žisi yapal─▒m d├╝┼č├╝ncesi. (hollandal─▒ abiler argoda polise “kip” diyorlarm─▒┼č, bu da tavuk demekmi┼č ayn─▒ zamanda) – kendileri uygulam─▒┼č bunu ve tutuklanm─▒┼člar. gibi gibi ├že┼čitli planlar yap─▒yorlar.

beklenen son

provolar─▒n ├Âmr├╝ ├žok uzun olmuyor. g├Âsterilen s─▒ras─▒nda polis taraf─▒ndan bir i┼č├žinin ├Âld├╝r├╝lmesi ve vietnam sava┼č─▒na kar┼č─▒ eylemlerde olduk├ža sempati toplayan grup may─▒s 1967’de amsterdam polis ┼čeflerinin g├Ârevden al─▒nmas─▒ ile birlikte hedefimize ula┼čt─▒k deyip da─č─▒l─▒yorlar. ekibin bir k─▒sm─▒ kabouter hareket i├žerisinde devam ederken bir k─▒sm─▒ – VIP Provolar – belediye meclisinde sandalye elde etmelerinin ard─▒ndan ye┼čiller hareketine benzer politik bir partiye d├Ân├╝┼č├╝yorlar.

g├╝n├╝m├╝zde – hollanda’da dahil – bir ├žok insan provolar hakk─▒nda herhangi bir bilgi sahibi de─čil, bir ├žok hollandal─▒ gen├ž kendilerini kafas─▒ g├╝zel hippilerdi abi i┼čte diye biliyor. bence olay yine b├╝t├╝n kar┼č─▒-k├╝lt├╝rlerin i├žine d├╝┼čt├╝─č├╝ ├ž─▒kmazla ilgili. fakat yine sosyal ortamlarda i┼činize yarayacak bir bilgi ile sonland─▒ral─▒m; hollanda’n─▒n ├Âzellikle marijuana konusunda bu kadar ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ bir ├╝lke olmas─▒ bir nevi bu abilerin ├žabalar─▒ taraf─▒ndan sa─član─▒yor. ┼čiddet kullanmadan yarat─▒c─▒l─▒kla baz─▒ ┼čeylerin de─či┼čebilece─čini g├Âstermek ad─▒na da faydal─▒ i┼čler yap─▒yorlar.

okumaya devam etmek isteyenler i├žin;

  • dutch provos (g├Ârsellerle birlikte ayr─▒nt─▒l─▒ bir makale)
  • cor jaring (hareket ile ilgili foto─čraflar)
  • netherlands: the second liberation (provo ve kabouter hareketin kurucu roel van duijn’in a─čz─▒ndan olay─▒n hikayesi)
  • provo collection (provo yay─▒nlar─▒ g├Ârselleri)
  • eroll – afacan b├╝y├╝d├╝ say─▒s─▒
Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir