proudhon’dan karl marx’a mektup

Aziz Dostum Bay Marx,

Amac─▒n─▒ ve d├╝zenleni┼č tarz─▒n─▒ ├žok yararl─▒ buldu─čum yaz─▒┼čmalar─▒n─▒zda muhataplar─▒n─▒zdan biri olmay─▒ memnuniyetle kabul ediyorum. Bununla birlikte, size ne s─▒k s─▒k ve ne de uzunca yazmay─▒ taahh├╝t edemeyece─čim; tembel tabiatli bir kimse olmama eklenen her ├že┼čitten u─čra┼č─▒lar─▒m beni yaz─▒┼čma konusunda b├╝y├╝k gayretler g├Âstermekten al─▒koyan ba┼čl─▒ca nedenlerdir. Ayr─▒ca, mektubunuzun baz─▒ noktalar─▒na bakarak edindi─čim kanaat dolay─▒s─▒yla baz─▒ ihtiyati kay─▒tlarda da bulunmak istiyorum.

─░lkin, ├Ârg├╝tlenme ve ger├žekle┼čtirme konusundaki fikirlerim ┼ču anda hi├ž olmazsa ilkeler bak─▒m─▒ndan tamamen kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č durumda olmas─▒na ra─čmen, eski ya da ┼č├╝pheci tavr─▒ daha bir zaman i├žin muhafaza etmenin benim ve her sosyalistin ├Âdevi oldu─čunu san─▒yorum. K─▒saca s├Âylemek gerekirse, hemen hemen mutlak bir anti-dogmatizmi [din ve yetkelerce ileri s├╝r├╝len ilke ve d├╝┼č├╝nceleri sorgulamaks─▒z─▒n kabullenmeye kar┼č─▒ ├ž─▒kma] a├ž─▒k├ža s├Âyl├╝yorum.

Toplumun kurallar─▒n─▒ ve bu kurallar─▒n ger├žekle┼čme bi├žimlerini, onlar─▒ ke┼čfetmemizi sa─člayan geli┼čmeyi, isterseniz birlikte ara┼čt─▒ral─▒m. Ama, tanr─▒ hakk─▒ i├žin, b├╝t├╝n apriori dogmatizmleri yok ettikten sonra, bu kez de biz kendimiz, halka kendi inan├žlar─▒m─▒z─▒ kabul ettirmeye ├žal─▒┼čmayal─▒m; Katolik teolojiyi devirdikten hemen sonra, bir s├╝r├╝ afarozlar─▒n (ing. excommunication) yard─▒m─▒yla, bu kez de kendisi Protestan bir teoloji kurmaya koyulan yurtta┼č─▒n─▒z Martin Luther’in d├╝┼čm├╝┼č oldu─ču ├želi┼čkiye d├╝┼čmeyelim. ├ť├ž y├╝zy─▒ldan beri Almanya Bay Luther’in s├╝pr├╝nt├╝lerini (ing. shoody work) temizlemekle me┼čgul; yeni s├╝pr├╝nt├╝lerle insan soyunun ba┼č─▒na yeni bir i┼č icad etmeyelim. B├╝t├╝n g├Âr├╝┼čleri g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na ├ž─▒karmak yolundaki d├╝┼č├╝ncenizi, b├╝t├╝n kalbimle alk─▒┼čl─▒yorum. G├╝zel ve d├╝r├╝st bir polemik yapal─▒m; b├╝t├╝n d├╝nyaya, bilgili ve uzak g├Âr├╝┼čl├╝ bir ho┼čg├Âr├╝l├╝l├╝k ├Ârne─či verelim; kendimizi, bu din mant─▒─č─▒n dini, akl─▒n dini bile olsa yeni bir dinin havarileri olarak ortaya koymakla yeni bir ho┼čg├Âr├╝s├╝zl├╝─č├╝n, tahamm├╝ls├╝zl├╝─č├╝n ├Ânderleri olarak ortaya atmayal─▒m. B├╝t├╝n itirazlar─▒ ho┼č kar┼č─▒layal─▒m, te┼čvik edelim. B├╝t├╝n tardlar─▒ [d─▒┼člama, d─▒┼čarda b─▒rakma], b├╝t├╝n Mistisizmleri [do─ča├╝st├╝ g├╝├žlerin oldu─čuna ve bunlarla ili┼čki kurulabilece─čine dayanan dinsel d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝] bozal─▒m, silelim; bir soruna hi├ž bir zaman bitmi┼č, t├╝kenmi┼č g├Âz├╝ ile bakmayal─▒m. En son delilimizi de t├╝kettikten sonra bile, e─čer gerekiyorsa yeniden, belagat [etkili ve g├╝zel s├Âzler s├Âylemek] ve mizahla ba┼člayal─▒m. Bu ┼čartlar olursa toplulu─čunuza (ing. association) kat─▒labilirim, yoksa hay─▒r !

Mektubunuzdaki o “eylem s─▒ras─▒nda” s├Âz├╝ i├žin de baz─▒ g├Âzlemlerim var. Belki de siz hala, bir zamanlar ad─▒na devrim denilen ve asl─▒nda da bir sarsmadan [ing. coup de main, ani sarsma, ani darbe] ba┼čka bir ┼čey olmayan ┼čey var olmaks─▒z─▒n hala hi├ž bir ┼čeyin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ndesiniz. ├çok iyi anlad─▒─č─▒m, mazur g├Ârd├╝─č├╝m, benim de bir zamanlar payla┼čm─▒┼č oldu─čum ve son incelemelerimin beni art─▒k etkisinden kurtard─▒─č─▒ bir g├Âr├╝┼č sayd─▒─č─▒m bu d├╝┼č├╝nceyi seve seve tart─▒┼čmak isterim. Ba┼čar─▒ya ula┼čmak i├žin buna ihtiyac─▒m─▒z olmad─▒─č─▒ kan─▒s─▒nday─▒m. Dolay─▒s─▒yla da, devrimci eylemi toplumsal reform arac─▒ olarak g├Ârmememiz gerekir; ├ž├╝nk├╝ bu s├Âzde ara├ž, asl─▒nda yanl─▒z kuvvete, keyfi davran─▒┼ča bir ├ža─čr─▒dan, k─▒saca bir ├želi┼čmeden ba┼čka bir ┼čey olmayacakt─▒r. Sorunu kendi kendime ┼č├Âyle ortaya koyuyorum: Bir ekonomik yolla toplumdan al─▒nm─▒┼č olan zenginlikleri ba┼čka bir ekonomik yolla yeniden topluma geri verme. Ya da ba┼čka bir deyi┼čle, Politik ─░ktisat arac─▒l─▒yla, siz Alman Sosyalistlerinintopluluk [ing. community], benimse ┼čimdilikh├╝rriyet veya e┼čitlik demekle yetindi─čim ┼čeyi meydana getirecek bir bi├žimde, m├╝lkiyet teorisini m├╝lkiyete kar┼č─▒ d├Ând├╝rmek. Zira, bu sorunu k─▒sa vadede ├ž├Âz├╝mlemenin yolunu bildi─čimi san─▒yorum: Yani m├╝lkiyeti mal, m├╝lk sahiplerinin bir havarisi durumuna getirmek ve ona [m├╝lkiyete] yeni bir g├╝├ž kazand─▒rmaktansa, i├žin i├žin yanarak yok olmak durumunda b─▒rakmay─▒ tercih ediyorum [orijinal ├ževiride son ├╝├ž c├╝mlede anlam bozukluklar─▒ vard─▒].

┼×u s─▒rada bask─▒s─▒n─▒n yar─▒s─▒ tamamlanm─▒┼č olan son kitab─▒mda bu konuda daha ├žok bilgi bulacaks─▒n─▒z.

─░┼čte, say─▒n filozof dostum, ┼čayet yan─▒lm─▒yorsam ve ileride mukabele hakk─▒m sakl─▒ kalmak ├╝zere elinizin tedip [terbiye etme, haddini bildirme] darbesine maruz bulunmuyorsam, ┼čimdilik o darbeye de memnuniyetle r─▒za g├Âstererek, halen bu noktada bulunuyorum. Bu arada size Frans─▒z i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n durumu ve e─čilimlerinin y├Ân├╝ konusundaki d├╝┼č├╝ncelerimi de s├Âylemek isterim. Proleterlerimiz bilime ├Âylesine susam─▒┼č durumda ki ├Ânlerine yanl─▒z kan i├žmekten ba┼čka bir ┼čey ├ž─▒kar─▒lmayacak olursa bunu hi├ž ho┼č kar┼č─▒lamayacaklar─▒n─▒ san─▒r─▒m. K─▒saca, tahrik├ži olarak konu┼čmak bizim i├žin k├Ât├╝ bir politika olacakt─▒r. Sertlik gerek├želeri yeteri kadar vard─▒r; halk─▒n bunun i├žin bir de te┼čvike bir ihtiyac─▒ yok …


Lyon, 17 May─▒s 1846

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir