Orhan Veli

Bir bak─▒ma yaz─▒lmam─▒┼čt─▒r ama yaz─▒ld─▒─č─▒ kadar─▒yla Cumhuriyet ┼čiir tarihinde vazge├žilmez ve derin izler b─▒rakm─▒┼č olan Orhan Veli’nin 1950 Kas─▒m─▒’nda ─░stanbul’da Kumkap─▒’da beklenmedik ve ├žok erken ├Âl├╝m├╝nden 3 y─▒l sonra B├╝t├╝n ┼×iirleri ilk kez yetkin bir bi├žimde ├ž─▒kt─▒. Bu 23. bas─▒md─▒r.

Ya┼čamsal ekin ve tarih konular─▒nda hi├žbir ┼čeye ├Âzen ve dikkat g├Âsterilmemesi adeta de─či┼čmez bir nitelik ve kilometre ta┼č─▒ olmu┼č olan bir toplulukta, yad─▒rganas─▒ bu acayip ortamda, san─▒yorum ki ┼čiir tutkunu k├Âr bir okur bile kitab─▒n derleyicisinden (ya da haz─▒rlay─▒c─▒s─▒ndan) (burada herhalde ya da belki Memet Fuat) hi├ž de─čilse bunu umabilir, b─▒rak─▒n da umsun diyelim. ┼×airler de bunu bekler ├ž├╝nk├╝.

Elimizdeki bu B├╝t├╝n ┼×iirler kitab─▒, bir ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒ olarak Orhan Veli’nin yak─▒n arkada┼č─▒ Nahit Han─▒m ile k─▒z karde┼či Firuzan Yolyapan’─▒n bir kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒ndan do─čmu┼čtur denebilir mi bilemem?

Ama kitab─▒n ba┼č─▒ndaki “B├╝t├╝n ┼×iirleri” yaz─▒s─▒nda belirtildi─či gibi: “Yay─▒mlad─▒─č─▒m─▒z yirmi ├╝├ž├╝nc├╝ bas─▒mda g├Âr├╝lecek de─či┼čiklikler Orhan Veli’ye d├Ân├╝┼č niteli─čindedir.” Evet. Orhan Veli’ye d├Ân├╝┼č!

Orhan Veli i├žin, -bin y─▒ld─▒r y├╝r├╝rl├╝kte bulunan alg─▒ ortalamas─▒ ├žemberi i├žinde bulunmak ko┼čuluyla-, ┼čimdiye kadar insan─▒n bir acele akl─▒na gelenler yaz─▒lm─▒┼čt─▒r, bundan b├Âyle yurduya da y─▒ld├Ân├╝m├╝) gelince yaz─▒lacakt─▒r da. Ama Orhan Veli’nin, uzaktan dahi olsa, gerek ‘consensus’la, ‘ament├╝’yle, gerek ‘hamasilik’le ‘yurtta┼č─▒n t├╝ylerini diken diken eden’ mar┼člarla, J.P. Sousa’l─▒kla, bando-m─▒z─▒kalarla filan bir al─▒p verece─či ya da verdi─či kesenkes yaz─▒lamayacakt─▒r.

K─▒sacas─▒; Orhan Veli ├╝zerine ├žiziktiren herkes ‘oturdu─ču’ Kent’ten, ‘ya┼čad─▒─č─▒’ Katman’dan, ‘kollad─▒─č─▒’ Grup’undan her bir ┼čey s├Âyleyebilir de, i┼čte bunu s├Âyleyemez!

‘Son g├╝n’de (ba┼čka bir deyi┼čle de ‘son ├ž├Âz├╝mleme’de) ┼čairlerin, hele ‘s─▒k─▒’ ┼čairlerin nereden (nerelerden) ve nas─▒l geldikleri hem bir yerde hem belki ├Âyle pek ├Ânemli say─▒lmayabilir. Sonraki ┼čiirsel ‘yol’ ve ‘se├žme’ ve ‘d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝’ elbet ├žok daha belirleyicidir tarihte. Zaten Orhan Veli, kendisi, k├Âk aile olarak da ‘z├ódeg├ón’ ya da ne bileyim ‘saray art─▒─č─▒’, kanto tak─▒m─▒ndan filan de─čildi.

Yukar─▒da, ger├žekten de daha yaz─▒lmam─▒┼č oldu─ču olgusunun alt─▒n─▒ ├žizdi─čim (b├╝t├╝n) Cumhuriyet yaz─▒n─▒nda Orhan Veli’nin pek i┼čitilmemi┼č ‘do─čruluk’unun, ‘d├╝r├╝stl├╝k’├╝n├╝n ve ‘temiz olu┼č’unun galiba herhangi bir a├ž─▒klanmas─▒ yoktur, olmaz. Kimi varg─▒lar, ┼čununla bununla, s├Âzc├╝klerle anlat─▒lam─▒yor.

├çok ho┼čuma gitti; B├╝t├╝n ┼×iirleri kitab─▒n─▒n kapa─č─▒m Orhan
Veli’nin ┼čiirlerine uygun olarak ressam Ayd─▒n ├ťlken d├╝zenlemi┼č.

Temele gidersek, Orhan Veli’nin ┼čiirleri, benim ├Âzelli─čimle, bir ‘klarnet sesi’ gibi ve olarak kalm─▒┼čt─▒r; ince ve h├╝z├╝nl├╝.

Yine de Orhan Veli’yi zaman─▒nda bir ya┼čama sevinci’nin suluboya bir resmi diye d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Toparl─▒yorum: Birg├╝n bir ├çingene falc─▒ kad─▒n Tepeba┼č─▒’nda
Sait Faik’e “├žak─▒r!” diye seslenir, Orhan Veli’ye de “mektepli!”

─░┼čte bunun gibi. “Mektepli”yi sevgiyle, sayg─▒yla selaml─▒yorum.

(1987) / Ece Ayhan

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir