Nedensizlik-sonuçsuzluk


Elinde çekici olan bir adam, olan biten her şeyi çakılacak bir çivi olarak görür. Maslow’un Çekici veya “Law of Instrument” olarak bilinen bu önerme yanlış nedenselliğin oldukça güzel bir eleştirisidir bana göre. Şöyle ki yanlış bir gözlem konumu veya donanım yanlış nedenselliği doğurur, olgular ve eşya hakkında yanlış  ilişkiler kurmamıza neden olur. Yapacağınız bütün deneyler aynı sonucu verse bile bu doğru ilişki kurulduğu anlamına gelmez. Çünkü zihin deneylerle değil şablonlarla tanımlar ve ilişki kurar. Eğer zihin tanımlayamadığı bir şeyle karşılaşırsa bunu çözümleme zahmetine girmeden (girse bile yeni bir şablon üretiminden öte gidilmez) en yakın mevcut şablonu kullanır. Şablonlar ise biteviye birbirini refere eder ve gözlenmek istenen hakikat çeperinde raks eder durur.

Sonuçlar deryasında debelenirken Niçin’ler yitip gider. Sadece Niçin’ler kalsa belki de bu kadar curcunaya gerek kalmaz. Belki de tek neden bir nedenin olmamasıdır ya da nedenin bizatihi kendisidir. “Zahmetin ve tesadüfün çocukları” olmamız bundan olsa gerek.

2 yanıt: “ Nedensizlik-sonuçsuzluk ”
  1. Nedensizlik bilimin çöküşü değil midir? Bilim nedensellik üzerine kuruludur. Neden-sonuç ilişkisi yoksa bilim nasıl işliyor ya da nasıl doğru işliyor diye sormalı?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir