Menü Kapat

işçi hareketlerinin futbolun tarihsel gelişim sürecine etkisi

Günümüzde bir oyun ve bedensel aktivite dışında futbol, sosyal dokuya ilişkin bir anlamlandırma ve gösterge aracı olarak birçok araştırmaya konu olmuştur. Bu çalışmada, modern futbolun erken dönem tarihsel süreci, işçi sınıfı kültürünün gelişimi paralelinde, literatür tarama yapılarak farklı bir boyutu ile ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, modern futbolun ortaya çıkışı ve gelişiminde önemli bir unsur olan işçi sınıfı ve futbol ilişkisini incelemek, toplumsal yapıya ve üretim biçimine bağlı olarak gelişen sporun, işçi sınıfı arasında popüler olan futbol branşı ile özdeşleşmesinin boyutlarını ortaya koymak ve ilgili literatüre kaynak sağlamaktır. Sonuç olarak; futbolun tarihsel durumunun ve gelişiminin tamamıyla anlaşılmasının ancak geçmişin işçi sınıfı ve gündelik hayat kültürüyle bağlantısının araştırılmasıyla mümkün olduğu, dünya genelinde modern futbolun ortaya çıkışında, kurumsallaşmasında ve yayılmasında, Sanayi Devrimi ile gelişen işçi hareketlerinin rolünün oldukça fazla olduğu, futbolun sınıfsal mücadelede etkin bir araç olarak kullanıldığı söylenebilir. Sosyoloji alanında yapılan araştırmalar, sosyal yaşamın oluşumu ve devamlılığında, spor ve politikanın çeşitli şekillerde bağlantılar oluşturduğunu ortaya koymuştur. Toplumsal yapıya ve üretim biçimine bağlı olarak gelişen spor, kapitalistleşme süreciyle birlikte gelişmeye ve değişmeye başlamıştır. Sanayi Devrimi ile hızlanan sanayileşme ve kentleşme olgusu, işçi sınıfının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kapitalist sınıf, işçi sınıfının sportif etkinliklerini kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye çalışmıştır. Bu süreçte, modern manada futbolun da doğuşu ve gelişiminde Sanayi Devrimi ile beraber gelen şehirleşmenin etkisi büyüktür. Dünyadaki siyasal/ekonomik sistemlere göre şekillenen spor, tarihsel gelişim süreci içerisinde iktidarlar tarafından halkı kontrol etmek üzere kullanılmıştır. Örneğin “İmparatorluk” döneminde her ulusun işçi sınıfından insanlar Roma’ya akın ediyordu. Bu sınıfın doğuracağı tehlikelerin bilincinde olan imparatorlar bunları etkisiz hale getirmek ve şehirde tutmak için ekmek dağıtarak karınlarını doyuruyor, spor oyunları düzenleyerek eğlence gereksinimlerini gideriyordu. Baskı altında ezilen kitlelere imparatorluğun verdiği ekmek ve eğlence lütfu ile, sosyal ve politik hoşnutsuzluğu en güzel şekilde savuşturuyordu. 1800’lü yılların sonlarına doğru spor, işçi sınıfı arasında yaygınlık kazandı. İş günlerinin ve iş saatlerinin azalması bunda başlıca rolü oynadı. Sosyal düzelmeler, işçi sınıfına anlamlı bir şekilde geçirebileceği bir boş gün sunmuştu. İşte bu aşamada soylular, kriket ve tenis oynamayı sürdürürlerken proleterya futbolu geliştirmeye başladı. Bu yönden bakıldığında futbol, soyluların uzantısı olan kolej amatörlüğüne karşı demokratik bir devrimdir. Özellikle İngiltere?de futbolun gelişiminin ve tarihsel durumunun tamamıyla anlaşılması, ancak geçmişteki işçi sınıfı ve onun gündelik hayat kültürüyle bağlantısının araştırılmasıyla mümkün olacaktır. İngiltere’de 1750’lerde başlayan Sanayi Devrimi ile futbol, köylü gençlerin geniş alanlarda oynadığı kuralsız bir oyun olmaktan çıkmıştır. Dokuma atölyelerinde işçi olarak çalışmaya başlayan köylü çocukları, kentlerin dar sokaklarında boy göstermeye başladılar. 1880’lere gelindiğinde, İngiltere’de futbolun orta sınıftan ziyade işçi sınıfının en önemli eğlencesi olduğu görülmektedir. Futbolun İngiltere?de yayılması iç jeopolitik bağlamda demiryolları/demiryollarında çalışan işçiler sayesinde olmuştur. 1920’li yılların sonundan başlayarak siyasi coğrafya demiryolu ağıyla örülmüştür. “Bir istasyon bir futbol sahası”, kural budur. İngiltere’de bazı futbol kulüpleri iş kollarına göre taraftar bulmaktadır, bu takımlar; Liverpool ve Southampton (Woolston Tersanesi-Liman), Sheffield (Bıçak Üreticileri), West Ham United (Thames Demir İşletmeleri), Nottingham Forrest, Derby Country ve Blackpool (Kömür), Manchester United (Dokuma) ve Arsenal’dir. (Woolwich’deki Royal Arsenal-Kraliyet Silah ve Cephane Fabrikası). Sanayi Devrimi ile birlikte başlayan toplumsal değişme ve gelişmeler, bir yandan işçi örgütlenmeleri yoluyla sporun örgütlenmesini ve yayılmasını hızlandırırken, diğer yandan spor sayesinde işçi örgütlenmesinin kurumsallaşmasına ve gelişmesine katkı sağlamıştır.Verilen örneklerden hareketle; Sanayi Devrimi’nin futbolun kurumsallaşmasında bir milat olduğu, İngiltere’nin ve özellikle işçi sınıfının futbolun beşiği, İngiliz sermayesi ve İngiliz işçilerinin futbolun dünyaya yayılmasında önemli bir etken olduğu, değişik ülkelerdeki ilk futbol kulüplerinin işçi ve/veya işçi bölgelerinin takımları olduğu söylenebilir. Bu çalışma ile, modern futbolun ortaya çıkışında, kurumsallaşmasında ve yayılmasında, Sanayi Devrimi ile gelişen işçi hareketlerinin rolü ve sınıfsal mücadelede kullanılması ortaya konulmaktadır.

Aslında spor ve toplumsal sınıflar arasındaki ilişkiyi toplara bakarak saptamak çok kolay. Top küçüldükçe sınıfsal konum yükselir.

kaynak: http://dokuman.tsadergisi.org/dergiler_pdf/2010/2010-Nisan/1.pdf

 

etilen sosyete . 2003 - 2017 . eskişehir

copyleft. hiçbir hakkı saklı değildir.

paylaşım