merhaba sevgili etilen okurları. yıllardır gelecek sansürü anlatırken beklediğimiz günlere kavuştuk. hoşgeldin 1984 dediğimiz ve internet sansürünün yoğunlaştığı bu günlerde gerçeklikten uzak ilginç yorumlar görüyoruz özellikle network tarafında. bilişim sektörüne dokunan bir insan olarak vatana millete katkımız bulunsun diyerek mevcut durumu ve sansürü açıklayalım istedik. merak etmeyin mümkün olduğu kadar bilale anlatır gibi anlatmaya çalışacağız.

öncelikle biraz başa dönüp internet‘ten başlayalım. internet birçok insanın düşündüğünün aksine bağlanılan tek bir kutu değildir. aksine birbirine bağlı ya da bağımsız bilgisayarları birbirine bağlayan bir ağdır. adı üzerinde internetwork’tur – onun kısaltması olarak internet adını almıştır. milyonlarca birbirine bağlı bilgisayardan oluşur. websitelerinin saklandığı server denilen şeylerde biraz daha gelişmiş bilgisayarları ifade eder. başka bir şey değildir.

internette diğer bilgisayarları nasıl bulacağız, nasıl erişeceğiz arkadaş düşüncesi ile tcp/ip protokolü üzerinden konuşalım denmiştir. yani her bilgisayarın bir ip adresi vardır. ev adresi gibi düşünebilirsiniz – misal 192.168.0.1 – bir bilgisayarın adresidir. bütün konuşma bu adresler üzerinden yapılır. fakat bu ağı oluşturan kafası çalışan abilerimiz beyler IP üzerinden bu iş zor olur isim neyin düşünelim demiştir. dns (domain name server) yani bildiğin domain isim bilgisayarı bu amaçla oluşturulmuştur.

siz bir websayfasına bağlanmak istediğinizde – misal (https://www.etilen.net/nedir) – tarayıcıya arkadaşım bana “www.etilen.net” sunucusundan “htpp” yöntemini kullanarak “nedir” sayfasını getir dersiniz. tarayıcı www.etilen.net sunucusunun adresini bilmez, nereden bilsin. bir bilene sormak ister. burada bilen de dns sunucusudur. yani gider der ki abicim “www.etilen.net”in adresi ne der. dns sunucusu da hacı onun adresi “94.199.206.44” der. sonra tarayıcı o IP’deki bilgisayara gider. merhabalar ben “etilen.net” sitesindeki “nedir” sayfasını istiyorum der. siteyi tekrar söyler çünkü aynı adres üzerinde birden fazla site olabilir. bilgisayar da size arkadaşım sayfa bu diyerek sonucu gönderir.

şimdi gelelim sansüre. ne oluyor da benim tarayıcım, bir adrese gitmek istediğinde sayfa görüntülenemiyor. bugüne kadar ne oluyordu;

internet için ee parayı kime veriyorum noktasında, isp’ler devreye giriyor. internet service provider – yani internet hizmeti verici şirketler. misal bildiğiniz ttnet. bunlar senin internet ağına dahil olmanı sağlıyor ve pek tabii bu isp’lerin kendi dns sunucuları var. bugüne kadar devletimiz x bir siteyi yasakladığında tarayıcı isp’ye hocam “www.twitter.com”un ip adresi nedir diye sorduğunda dns sunucusu gerçek ip adres yerine  “yasakladık biz onu” sayfasına yönlendirir. yani yalan söyler. bugüne kadar google dns gibi farklı siteleri kullanarak bu yasağı aşıyor olmanızın sebebi budur. çünkü google dns yalan söylemez ve gerçek adrese yönlendirir.

google dns görece kolay bir çözüm olduğundan sansürcü zihniyet dns sunucularını engellemiştir. yani gerçek adresi sormak için gittiğiniz kapıya olan yolu kapatmıştır. bunu yapmak için de router denilen cihazları kullanır. router trafik polisi gibi çalışır, bu yoldan gelen adamı buraya gönder der. senin IP adresi üzerinden kim olduğunu bildiği için de türkiye’den gelen ip adreslerini google dns sayfasına yönlendirme arkadaşım der ve dns çözümünüz de yalan olur.

google dns ölürse başka dns mi yok dediğinizde tekrar twitter’a erişememişsinizdir. burada da IP bazlı engelleme gelir. yani ne yapmışlardır, sen dns’ye ulaşıp doğru ip’yi bile bulsan yine bu router dediğimiz arkadaşlara bu ip’den gelen cevabı bu ülkeden gelen arkadaşlara iletme şeklinde tembihlemişlerdir. dolayısıyla erişememişsinizdir. ip bazlı tembihleme hoş değildir çünkü aynı ip üzerinde onlarca site barınabilir. yok yere sansürlenmek istenmeyen alakasız sitelerde yalan olabilir.

daha fazla uzatmayalım, bu yazımızda özetle engellemeyi nasıl yapıyorları anlatmaya çalıştık. önümüzdeki yazıda da bu engelleri nasıl aşabiliriz ve nasıl aşmalıyızı anlatacağız. sorunuz ya da özel olarak yazmamızı istediğiniz bir konu var ise bir yorum kadar yakınız.