frida

teknik bir ar─▒zdan dolay─▒ makalenin draft hali payla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r – tam versiyonu i├žin; frida kahloyu ke┼čfetmek┬á

Bug├╝n bardaklarda, posterlerde, ti┼č├Ârtlerde, defterlerde, tek ka┼č─▒n─▒ ve b─▒y─▒─č─▒n─▒ gururla vurgulayan, sa├žlar─▒na narin ├ži├žeklerden ta├žlar yapm─▒┼č mask├╝len tav─▒rl─▒ feminen kad─▒n Frida KahloÔÇÖyu ve imgelerini bulmak m├╝mk├╝n. Yaln─▒z satabildi─či ┼čeyleri seven modern d├╝nyan─▒n feti┼čize etti─či ÔÇťac─▒ ├žeken kad─▒nÔÇŁ imgesine uygun nitelendirdi─či ve d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝─č├╝ kocas─▒ taraf─▒ndan aldat─▒lm─▒┼č, anne olmaya hasret, erkekler d├╝nyas─▒n─▒n minik ├ži├že─či h├╝z├╝nl├╝ Frida motifi sanat ├ževreleri taraf─▒ndan bile kabul g├Ârm├╝┼č bir etiket. Ba┼č─▒nda ├ži├žekleri ve ihti┼čaml─▒ Meksika k─▒yafetleriyle FridaÔÇÖn─▒n i├ž d├╝nyas─▒n─▒ d├Âkt├╝─č├╝ tuvallerdeki kan, vah┼čet ve politik imgeler ise bu uydurma h├╝z├╝nl├╝ FridaÔÇÖn─▒n kabar─▒k eteklerinin g├Âlgesine saklanm─▒┼č ke┼čfedilmeyi bekliyor. Her g├╝n ve her dakika avam ve entelekt├╝el ortamlarda size sunulan FridaÔÇÖn─▒n bu duvar─▒ y─▒kabilmesi ise ancak ara┼čt─▒ran─▒n─▒n ki┼čisel ├žabalar─▒yla m├╝mk├╝n. Ne de olsa pop├╝larizm i├žin sanat eserinin de─čeri, buzdolab─▒ magnetine yak─▒┼čt─▒─č─▒ kadard─▒r.

Frida KahloÔÇÖyu anlayabilmek i├žin ├Âncelikle sanat hayat─▒ ve e┼či Diego RiveraÔÇÖyla tan─▒┼čmadan ├Ânceki y─▒llar─▒n─▒ anlamak gerekir. Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderon, ya da bilinen ismiyle Frida Kahlo 1907 y─▒l─▒n─▒n 6 Temmuz g├╝n├╝ CoyoacanÔÇÖda ├╝nl├╝ ÔÇťCasa AzurÔÇŁ, Mavi EvÔÇÖde do─čmu┼čtu fakat o do─čum tarihinin 7 Temmuz 1910 yani Meksika DevrimiÔÇÖnin tarihi olarak an─▒lmas─▒n─▒ tercih ediyordu. Babas─▒ Macar Yahudisi foto─čraf├ž─▒ Wilhelm Kahlo annesi ise K─▒z─▒lderili as─▒ll─▒ ─░spanyol Matilde CalderonÔÇÖun 3. k─▒z─▒yd─▒. Bu ├žok k├╝lt├╝rl├╝ ailede ve egzotik k├╝lt├╝r├╝yle MeksikaÔÇÖda yeti┼čmi┼č Frida gen├žlik y─▒llar─▒nda bunlar─▒n hepsine kar┼č─▒ ├ž─▒kan tav─▒rlar─▒yla biliniyordu. Ailesinin yaramaz k─▒z─▒ Frida hem Meksika hem de kolonici toplumun ona dayatt─▒─č─▒ t├╝m de─čerlere kar┼č─▒ ├ž─▒kmay─▒ ana amac─▒ haline getirmi┼čti. 6 ya┼č─▒nda ge├žirdi─či trafik kazas─▒ sonucunda bir aya─č─▒ sakatland─▒ ve arkada┼člar─▒ ona ÔÇťtahta bacakl─▒ k─▒zÔÇŁ demeye ba┼člad─▒. Bu kaza ve lakaplar FridaÔÇÖy─▒ y─▒ld─▒rmak yerine daha da h─▒rsland─▒rd─▒ ve ba┼čar─▒s─▒n─▒ artt─▒rd─▒. ─░leride t─▒p e─čitimi almak istedi─či ergenlik y─▒llar─▒nda sadece 30 k─▒z─▒n kabul edildi─či Ulusal Haz─▒rl─▒k OkuluÔÇÖnda e─čitimine ba┼člayan k─▒sa sa├žl─▒ ve erkek tak─▒m elbiseli Frida okulda yakla┼č─▒k 30 ki┼čilik bir edebi ve siyasal gruba dahil olmu┼čtu. Bu minik grubuyla okul m├╝d├╝r├╝n├╝ ve ula┼čabilecekleri her otoriteyi ellerinden geldi─čince zorlad─▒lar. Daha o y─▒llar─▒ndan entelekt├╝el bilgisi ve siyasal aktivitelerde g├Âze ├žarpmaya ba┼člam─▒┼čt─▒ fakat hen├╝z resim hayat─▒ olgunla┼čmam─▒┼čt─▒. 19 ya┼č─▒nda okuldan eve d├Ând├╝─č├╝ bir otob├╝s yolculu─ču s─▒ras─▒nda otob├╝se tramvay ├žarpt─▒ ve bu haya─▒n─▒ tamamen de─či┼čtirdi. Bu kazan─▒n etkisiyle t├╝m hayat─▒ boyunca 32 ameliyat ge├žirdi ve s─▒k s─▒k korselerle ya┼čamak zorunda kald─▒. Kaza sonras─▒ yakla┼č─▒k 1 y─▒l boyunca yatakta yatmak zorunda kalan FridaÔÇÖya annesi s─▒k─▒lmamas─▒ i├žin boyalar ald─▒ ve yata─č─▒n─▒n tepesine kendisini g├Ârebilecek ┼čekilde bir ayna yerle┼čtirdi. Babas─▒n─▒n foto─čraf├ž─▒ olmas─▒ sayesinde foto─čraf sanat─▒ ve dolayl─▒ olarak g├Ârsel sanatlarla tan─▒┼čm─▒┼č olan Frida, zaman─▒n─▒ resim yaparak ge├žirmeye ba┼člad─▒. ┼×u an akla gelen her ┼čeyin ├╝zerine bas─▒lan o ├╝nl├╝ otoportre fikirleri i┼čte bu yata─ča mahkum oldu─ču zamanlarda geli┼čmi┼čtir. ─░nsan y├╝z├╝ ├žizme konusundaki, kibirli tav─▒rlar─▒yla bilinen PicassoÔÇÖnun bile ÔÇťBiz onun kadar iyi insan y├╝z├╝ yapmay─▒ bilmiyoruz.ÔÇŁ s├Âzleriyle ├Âvd├╝─č├╝ bu profesyonelli─či de bu y─▒llarda geli┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Otoportleri hakk─▒nda kendisi de ÔÇťOtoportreler yap─▒yorum ├ž├╝nk├╝ ├žo─čunlukla yaln─▒z─▒m, ├ž├╝nk├╝ en iyi tan─▒d─▒─č─▒m insan─▒m.ÔÇŁ demi┼čtir. Nitekim Frida ger├žekten de her zaman en iyi tan─▒d─▒klar─▒n─▒ ve bu ┼čeylerin onda uyand─▒rd─▒klar─▒ hisleri resmetmi┼čtir. Devrimci kimli─čine ra─čmen toplum i├žin sanat anlay─▒┼č─▒n─▒ benimsememi┼čtir, bohem ve estetik hayat─▒na ra─čmen sanat i├žin sanattan uzak durmu┼čtur ve tablolar─▒nda kendi ├ž─▒plak ger├žeklili─čini ifade etmi┼čtir. S├╝rrealist oldu─čunu d├╝┼č├╝nenleri de bu nedenle ÔÇťNe kabuslar─▒, ne r├╝yalar─▒, kendi ger├žekli─čimi resmediyorum.ÔÇŁ diye cevaplam─▒┼čt─▒r. FridaÔÇÖn─▒n resimlerinde verdi─či toplumsal mesajlar veya yans─▒tt─▒─č─▒ devrimci d├╝┼č├╝nceler de bu nedenle ├Ânemlidir. Tablolar─▒nda herhangi bir aldatma olmadan yaln─▒z d├╝┼č├╝nd├╝klerini, o an akl─▒na geldiklerini yans─▒tmas─▒ eserlerinde neredeyse hi├ž bir ┼čekilde yapmac─▒kl─▒─ča rastlanmamas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Ailesinin, ├╝lkesinin ve sanat ├ževresinin asi k─▒z─▒ Frida Kahlo i┼čte bu sadeli─či ve do─črudanl─▒─č─▒ sayesinde ├╝nl├╝ yazar ve ele┼čtirmen Andre BretonÔÇÖun s├Âzleriyle ÔÇťKadife kurdelelerle sarmalanm─▒┼č bombaÔÇŁ olmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťHayat─▒mda iki b├╝y├╝k kaza ge├žirdim, biri DiegoÔÇÖydu ve di─čerinde ise bir tren az daha beni ├Âld├╝r├╝yordu. Diego kesinlikle ├žok daha y─▒k─▒c─▒yd─▒.ÔÇŁ Demi┼čti Frida ├╝nl├╝ ressam Diego RiveraÔÇÖyla olan ili┼čkisini tan─▒mlamak i├žin. Devrimden sonra Meksika ├žo─ču tar─▒mla u─čra┼čan k├Âyl├╝ler olan ve b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒n okuma yazma bile bilmedi─či entelekt├╝el a├ž─▒dan geri kalm─▒┼č bir ├╝lkeydi. Devlet ve MeksikaÔÇÖy─▒ g├╝├žlendirmek isteyenler buna bir ├ž├Âz├╝m bulmal─▒lard─▒. Ayn─▒ ilk y├╝zy─▒llarda kilisenin okuma yazma bilmeyen halka ─░ncilÔÇÖi ├Â─čretmek i├žin kilise duvarlar─▒na resimler yapt─▒rarak resim sanat─▒n─▒n geli┼čmesinde ├žok b├╝y├╝k bir rol oynamas─▒ gibi MeksikaÔÇÖda da tarih ve politika y├Ânlerinden ├Â─čretici resimlerle duvar sanat─▒ geli┼čti. Meksika Duvar Sanat─▒ ak─▒m─▒n─▒ ba┼člatan ve geli┼čtiren ├╝├ž b├╝y├╝k ressam ise Diego Rivera, Jose Clemente Orozco ve David Alfaro Siqueiros olarak an─▒l─▒r. Rivera ve Siqueiros kom├╝nist, Orozco ise anar┼čist kimlikleriyle sanat├ž─▒ olmalar─▒n─▒n yan─▒s─▒ra son derece politik de ki┼čilerdi. Diego Rivera 1927ÔÇÖde Ekim devriminin 10. Y─▒l kutlamalar─▒ i├žin SovyetlerÔÇÖe davet edilmi┼č, Meksika Kom├╝nist PartisiÔÇÖnin ├╝yesi 42 ya┼č─▒nda iri bir adamd─▒ 22 ya┼č─▒ndaki Frida ile evlendi─činde. Diego ile evlenmeden ├Ânce de kom├╝nizme ilgi duyan Frida, Rivera ile birlikte politik d├╝nyaya resmen ad─▒m att─▒.

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir