Fikirler Fikri

Plato, diyalektik yoluyla, d├╝┼č├╝nme ruhunun, varolan─▒n sonsuz prototipleri olan ÔÇťfikirlerÔÇŁ e geri d├Ând├╝─č├╝ne inan─▒r. Plato’nun ├Â─čretilerine g├Âre, fikir d├╝nyas─▒, ba─č─▒ms─▒z olarak, ┼čeylerin d├╝nyas─▒ndan ve insan d├╝┼č├╝ncelerinden ba─č─▒ms─▒z olarak var olur. Onlar─▒n varl─▒─č─▒ sonsuz bar─▒┼čt─▒r. Fikir d├╝nyas─▒, duyusal d├╝nyadan ayr─▒ olarak, uzayabilen ├Âzel bir alan i├žinde. Platon’un fikirler fikri, her zaman de─či┼čmez olan ortak kavramlar fikrinden ba┼čka bir ┼čey de─čildir; ama onlar, ba─č─▒ms─▒z varl─▒klar─▒n, ger├žek varl─▒klar─▒n, nesnelerden ayr─▒ olduklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorlar. Bunlar insani d├╝┼č├╝nceler de─čildir ve bunlar bile bir ilah─▒n d├╝┼č├╝nceleri de─čildir; Bunlar, ├Âzellikle ┼čeylerin d├╝nyas─▒n─▒n nesnelerinden var olan ger├žek nesnelerdir; Bunlar, duygularla de─čil, yaln─▒zca d├╝┼č├╝nce taraf─▒ndan bilinen, onlardan ayr─▒ olarak var olan duyusal nesnelerin maddeleridir; Onlar mant─▒kl─▒ nesnelerin prototipleridir. Onlar─▒n say─▒s─▒ sonsuzdur.

Plato’ya g├Âre, her bir nesne s─▒n─▒f─▒ ├Âzel bir d├╝┼č├╝nceye kar┼č─▒l─▒k gelir ve bir├žok ayr─▒ konuda ├Âzde┼č olan bir ┼čeyin tahsisi yoluyla yap─▒labilecek b├╝t├╝n kavramlar, fikir d├╝nyas─▒d─▒r. Fikir d├╝nyas─▒na, yaln─▒zca kendisine ait olan, yaln─▒zca ├Âznenin kendine ├Âzg├╝ ├Âzelliklerine girmeyin. Bir fikir de─čil, yaln─▒zca ba┼čka bir konudaki hi├žbir ┼čeyle ├Âzde┼č olmayan ┼čeydir; Bireysel bir konuda anlama, k├╝├ž├╝k ve s├╝rekli olarak de─či┼čtirilebilen fikir d├╝nyas─▒na yabanc─▒d─▒r.

Var olan ve nihai d├╝┼č├╝nmenin en y├╝ksek ilkesi, ┼čimdiki gibi, mutlak, Platon (ÔÇťDevletÔÇŁ tezi’nde) ÔÇťiyi fikirÔÇŁ olarak belirtilir; G├Âr├╝n├╝r g├╝ne┼čte oldu─ču gibi g├Âr├╝nmez bir fikir d├╝nyas─▒nda; t├╝m varl─▒─č─▒n ve t├╝m bilginin kayna─č─▒d─▒r. Yunan atas├Âz├╝nde “iyilik fikri” ifadesinin belirsizli─či s├Âz konusudur. Bununla birlikte, bu terimin Platon’un Tanr─▒ kavram─▒na ya da ÔÇťiyilik fikrineÔÇŁ manevi bir varl─▒k olan makul, ancak gereklilik yasalar─▒ndan tamamen ar─▒nm─▒┼č olmamas─▒na dair ilahi ilkesi oldu─čuna e┼čde─čer bir ┼č├╝phe yoktur.

Diyalektik ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n konusu, ger├žekten var olan, fikir d├╝nyas─▒d─▒r. Fizi─čin konusu ┼čeylerin d├╝nyas─▒d─▒r: duyusal varl─▒k, ortaya ├ž─▒kma ve de─či┼čim d├╝nyas─▒. Bu duyusal varl─▒k, yaln─▒zca ger├žeklerin varl─▒─č─▒n─▒ tasvir eden ana hatlar─▒ olan bir g├Âlge, sadece fikirlerin d├╝nyas─▒n─▒n hayaletidir. Nesnelerin d├╝nyas─▒n─▒n duygusal nesneleri, fikirlerin tam bir g├Âstergesi olamaz; Bu fikir yaln─▒zca belli belirsiz bir bi├žimde yans─▒t─▒l─▒r; duyusal tezah├╝rlerinde, ┼čeylerin d├╝nyas─▒n─▒n bir├žok nesnesine b├Âl├╝n├╝r ve ├Âz├╝, maddenin ├Ârt├╝leri taraf─▒ndan kapal─▒d─▒r. Platon’un diyaloglar─▒ndan biri olan Timaeus’un, t├╝m duyusal olaylar─▒n ortak bir alt tabakas─▒ oldu─ču, t├╝m duyusal nesnelerin olu┼čturuldu─ču ve kurucu k─▒s─▒mlar─▒n─▒n yeniden ayr─▒┼čt─▒─č─▒; Sonsuz de─či┼čim d├Âng├╝s├╝nde olan ┼čeylerin d├╝nyas─▒n─▒n bu genel malzemesi, fikirlerden ve duyusal olaylardan ├Âzel bir ┼čeydir.

Nesnelerin d├╝nyas─▒ndaki t├╝m maddi nesneler, yaln─▒zca bu ortak, bi├žimsiz alt katman─▒n tezah├╝r bi├žimleridir, g├Âr├╝nmez, belirli niteliklere sahip de─čildir, ancak t├╝m ┼čekilleri alabilirler. O, “bo┼čluk”, ortaya ├ž─▒kan her ┼čeyin bir odas─▒d─▒r, fakat kendisi, ba┼člang─▒c─▒, sonsuzdur. Platon’un felsefesinin ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒, ┼čeylerin d├╝nyas─▒n─▒n bu alt tabakas─▒n─▒n tam olarak nas─▒l anla┼č─▒lmas─▒ gerekti─čine dair g├Âr├╝┼člerinde farkl─▒d─▒r. Baz─▒lar─▒, Platon’un onu, evrenin ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ndan ├Ânce var olan, d├╝zensiz bir ┼čekilde endi┼čelendiren ve d├╝zensiz harekete, duyusal d├╝nyan─▒n t├╝m unsurlar─▒n─▒n belirsiz bi├žimlerine ve niteliklerine kar─▒┼čan sonsuz bir madde olarak hayal etti─čini; di─čerlerine g├Âre, bu ┼čeylerin t├╝m d├╝nyas─▒n─▒n ortak alt alan─▒ uzamd─▒r. Ara┼čt─▒rmac─▒lar ve Platon’un duyusal temsiller hakk─▒nda ne d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ sorusu, sorunu d├╝zensiz bir ┼čekilde ├ž├Âzmektedir. Baz─▒lar─▒n─▒n g├Âr├╝┼č├╝ne g├Âre, bu temsilleri ├Âznel d├╝┼č├╝nceler, ┼čeylerin duyusal d├╝nyas─▒ olarak g├Ârd├╝, yaln─▒zca belirsiz bir hayal ├╝r├╝n├╝; ba┼čkalar─▒na g├Âre, d─▒┼č nesneler hakk─▒ndaki fikirlerin niteli─činin, bu nesnelerin nitelikleri taraf─▒ndan belirlendi─čine, yani insan ya┼čam─▒n─▒n d─▒┼č─▒ndaki duyusal nesnelerin varl─▒─č─▒na atfedildi─čine inan─▒yordu.

Bi├žimsiz bir alt tabakadan gelen ┼čeylerin duyusal d├╝nyas─▒, s├╝rekli modifikasyon s├╝recindedir. Maddi d├╝nyan─▒n fenomenlerinin bu de─či┼čkenli─činde, ne duyguyu ne de d├╝┼č├╝nmeyi kal─▒c─▒ bir ┼čey kavrayamaz; maddi fenomenlerin ger├žekten var olan unsuru, sadece fikirlerle onlara sunulan ┼čeydir. Ger├žekten sadece bir fikir d├╝nyas─▒ vard─▒r; ┼čeylerin d├╝nyas─▒n─▒n fenomenleri, ger├žekte var olan, ama ger├žekli─če sahip olmayan, ger├žek bir varolu┼ču olmayan, sadece fikirlerin g├Âlgesidir.

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir