Erving Goffman, 1922, kanada doğumlu sosyolog. çalışmalarını kitleler, toplumlar üzerine değil bireyler arasındaki ilişkiler üzerine yoğunlaştırmış. bu sebeple psikolojiden de oldukça beslenmiş. 1959 yılında kaleme aldığı kitabı the presentation of self in everyday life (günlük yaşamda benliğin sunumu)’nda dramaturjik analiz’in ilk örneklerini görüyoruz.

“İş yaşantısında her gün karşılaşılan durumlarda bir bireyin kendini ve faaliyetlerini başkalarına nasıl sunduğu, başkalarının kendisi hakkında oluşturduğu izlenimi nasıl yönlendirdiği ve denetlediği, onların karşısında performansına devam ederken neler yapabileceği ve yapamayacağı üzerinde duracağım.”

metni okurken, goffman’ın hepimizin sürekli yaşadığı bazı etkileşimleri yakalayıp, bunlara isimler koyduğunu görüyoruz. benim için bunlar arasında en ilginç olanı “audience segregation” (seyirci ayrımı) olmuştu. Goffman burada seyirciden bahsederken bireyin etkileşimde bulunduğu gruptan bahsediyor, yani bireyi bir tiyatro oyuncusu, onu dinleyenleri ise seyirciler olarak düşünebiliriz. seyirci ayrımı ise, bireyin bu seyircileri belirli özelliklerine göre ayırıp onların karşısında farklı roller oynaması. örneğin bireyin lise arkadaşlarıyla olan ilişkisiyle, patronlarıyla olan ilişkisinde farklı rollere bürünmesi. işin ilginç kısmmı ise bu iki grup ve birey karşılaştıkları zaman ortaya çıkıyor. örneğin birey, üniversiteden arkadaşları ve annesiyle aynı ortamda birlikte, bu durumda hangi rolü oynayacağını (annesinin oğlu mu olsun? yoksa üniversite arkadaşı mı?) bilemediği için seyircisini ayıramamış oluyor ve karşımıza “audience segragation breakdown” (seyirci ayrımının bozulması) çıkıyor.

“Sahne yapmacık şeyler sunar; yaşam muhtemelen daha gerçek ve genelde pek de iyi prova edilmemiş şeyler sunar. Belki bundan da önemlisi, sahnede oyuncu bir karakter kılığına girerek kendini başka oyuncular tarafından yansıtılan karakterlere sunar.”

kitabın türkçe çevirisini metis yayınları basmış, idefix’de mevcut. ingilizcesi ve konu hakkındaki diğer makaleleri de bizde mevcut. afiyet olsun.

  • Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu . idefix
  • Presentation of Self in Everyday Life . indir
  • Essays on Face-to-Face Behavior . indir
  • Behavior in Public Places . indir