elif varol ergen

ÔÇŽKarabasanlar─▒mda k─▒rm─▒z─▒ egemen. K─▒rm─▒z─▒ tutkunun, ne┼čenin rengi. K─▒rm─▒z─▒ i├žsel yolculuklar─▒n rengi, insan─▒n gizli do─čas─▒n─▒n, bilin├žsizli─čin girinti ve ├ž─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒n rengi. Her ┼čeyden ├žok k─▒rm─▒z─▒ ├Âfkenin ve ┼čiddetin rengiÔÇŽ

Kathy Acker, ÔÇťAnnem : ─░├žimdeki ┼×eytanÔÇŁ

ÔÇťIncognitoÔÇŁ, gizlenen kimlik anlam─▒na geliyor. Hemen her g├╝n gazetelerin ├╝├ž├╝nc├╝ sayfalar─▒nda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ┼čiddet ve cinsel istismar ma─čduru k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n isimlerini gizleme meselesine bir g├Ânderme niteli─či ta┼č─▒yor. Hepimizin ┼ču ya da bu ┼čekilde fark─▒nda/haberdar oldu─ču, olduk├ža a─č─▒r psikodinamiklere sahip ve farkl─▒ bilim dallar─▒n─▒n ara┼čt─▒rma konusu olan bir kavram ├žocuk istismar─▒. Plastik sanatlara bakt─▒─č─▒m─▒zda ise ├žocukluk d├Ânemlerine ili┼čkin travmalar─▒n─▒, cinsel kimliklerinin olu┼čumundaki ar─▒zalar─▒/ kafa kar─▒┼č─▒kl─▒klar─▒n─▒ konu edinen, ÔÇťconfessionalÔÇŁ kategorisinde de─čerlendirebilece─čimiz sanat├ž─▒lar bir yana, genelde ÔÇť├╝├ž maymunÔÇŁun oynand─▒─č─▒ ÔÇť├žocuk istismar─▒ÔÇŁ meselesi ve ard─▒ndan ya┼čanan trajedilere el atan sanat├ž─▒lar─▒n say─▒s─▒ ger├žekten ├žok az. Bu ba─člamda Elif Varol ErgenÔÇÖin ├žal─▒┼čmalar─▒ plastik unsurlar─▒n─▒n yetkinli─činin yan─▒ s─▒ra, i├žerdi─či sosyal/psikolojik alt metinler y├Ân├╝nden ve konuyu ele al─▒┼č─▒ndaki mesafeli, izleyiciyi semboller ├╝zerinden d├╝┼č├╝nmeye ├ža─č─▒ran ve ÔÇťistismar ├╝zerinden istismarÔÇŁ yapmayan tavr─▒yla ├Âne ├ž─▒k─▒yor.

├çocuk istismar─▒, ├Âzellikle de cinsel istismar s─▒k rastlanan ve genelde y─▒llarca s├╝ren bir durum olmakla birlikte s─▒kl─▒kla gizli kalmakta ve vakalar─▒n yaln─▒zca %15ÔÇÖinin bildirildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmekte. ─░stismar─▒ ger├žekle┼čtirenler ise ├žo─čunlukla, ├žocu─čun birinci dereceden yak─▒n─▒, ona bak─▒m vermekle y├╝k├╝ml├╝ olan ve/veya ba─članma nesnesi olan ki┼čiler. S├Âz konusu vakalar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda ya annenin fiziksel istismar─▒, ya da yak─▒n─▒ndaki bir erke─čin cinsel istismar─▒na u─črayan ├žocu─čun ba┼č─▒na gelenler kar┼č─▒s─▒nda sessiz kalmay─▒ tercih eden bir anne fig├╝r├╝ kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Baz─▒ vakalarda ise durumdan haberdar, fakat m├╝dahalede bulunmayan ki┼čilerin birden fazla oldu─ču ger├že─či durumun vahametini bir kez daha ortaya koyuyor. Elif Varol ErgenÔÇÖin ├žal─▒┼čmalar─▒nda s─▒kl─▒kla de─čindi─či s├╝re├žlerden birisi de bu sessiz/pasif kalma, hatta bir voyeur konumunda ├žocu─čun ba┼č─▒na gelenleri gizil/hastal─▒kl─▒ bir hazla izleyen g├Âzlerin varl─▒─č─▒. ÔÇťG├ÂzlemÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ i┼činde ilk bak─▒┼čta sembolik bir unsur gibi g├Âr├╝nen ÔÇťg├ÂzlerÔÇŁin k├╝├ž├╝k k─▒z ├žocu─čuna att─▒─č─▒ bak─▒┼člar─▒n hi├ž masum olmad─▒─č─▒n─▒ anl─▒yoruz, bu g├Âzler k├Âsn├╝yle ├žarp─▒lm─▒┼č, olan biteni izlemekten haz alan g├Âzler. KuyuÔÇÖnun dibinde dahi olsa hen├╝z tebess├╝m edecek kadar ba┼č─▒na gelenlerin ay─▒rd─▒nda olmayan ÔÇťPrensesÔÇŁ, ÔÇťK─▒rm─▒z─▒ÔÇŁda sapk─▒n g├Âzleri ┼ča┼č─▒rtarak beklenmedik bir hamle yapacak hale getiriliyor. Konu┼čma ve kendini savunma hakk─▒ tan─▒nmayan, s├Âz almak istedi─činde izin verilmeyen (sanat├ž─▒n─▒n i┼člerinde kesik parmaklarla imlenen) ├žocuk eline silah─▒ al─▒veriyor. Cinsel/fiziksel istismara u─črayan ve can─▒na tak etti─činde i┼či cinayetle ve/veya intiharla sonland─▒ran ├žocuklar─▒n say─▒s─▒, medya arac─▒l─▒─č─▒yla ├žok s─▒k yans─▒t─▒lmasa da, az─▒msanamayacak kadar fazla. Sanat├ž─▒ya g├Âre: ÔÇťYeti┼čkinlerin travmatik ve ac─▒mas─▒z d├╝nyalar─▒n─▒n, ├žocuk bedeni ve ruhu ├╝zerindeki ┼čiddetli yans─▒malar─▒, ya┼čayan ama ya┼čam─▒n fark─▒nda olmayan, ac─▒ ├žekip bunu sadece d├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒ sanan ve cinsiyetinden utanan ├žocuk karakterler ├╝retiyor.ÔÇŁ

├çocu─čun mutlu anlar─▒ ise ├žok uzaklardan ona el sallayan ├╝├žbe┼č silik imaj olarak iz b─▒rak─▒yor hayat─▒n─▒n geri kalan─▒nda. Elif Varol Ergen katran, silahlar ve kesikler gibi olduk├ža ┼čiddetli elemanlarla tezat olarak duygusal ve ge├žmi┼če d├Ân├╝k olarak bellekte bir mutluluk aray─▒┼č─▒n─▒n izlerini s├╝r├╝yor ├žal─▒┼čmalar─▒nda.

├ľte yandan Varol ErgenÔÇÖin i┼člerine bakarken FreudÔÇÖun ortaya att─▒─č─▒ ÔÇťtekinsizÔÇŁ (unheimlich/uncanny) ve Julia KristevaÔÇśn─▒n rezil, berbat, zillet, at─▒k s├Âzc├╝kleriyle a├ž─▒klayabilece─čimiz ÔÇťabjectÔÇŁ kavramlar─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurman─▒n faydal─▒ olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. Zira her sanat izleyicisinin kolayl─▒kla hazmedemeyece─či sert ve metaforik unsurlar var sanat├ž─▒n─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒nda. Zaman-uzam alg─▒s─▒n─▒n bulan─▒kla┼čt─▒─č─▒ resim mekanlar─▒ndaki baz─▒ motifler istikrarl─▒ bir bi├žimde kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor ve ÔÇťtekinsizlikÔÇŁ duygusunu peki┼čtiriyor. Groteskle┼čtirilmi┼č, deforme edilen, sarkan ve eriyen formlar, kesik ve tan─▒m ├Âtesi bi├žimlere d├Ân├╝┼čen uzuvlar, yo─čun k─▒rm─▒z─▒ ve siyah kontrastlarla tam da ÔÇťabjectÔÇŁe i┼čaret edecek bi├žimde bir araya geliyor. Ancak KristevaÔÇÖn─▒n da vurgulad─▒─č─▒ gibi ÔÇťi─čren├ž k─▒lan, kirlilik ya da hastal─▒k de─čil, bir kimli─či, bir sistemi, bir d├╝zeni rahats─▒z edendirÔÇŽ i─čren├ž, s─▒n─▒rlara, konumlara ve kurallara sayg─▒ g├Âstermeyen bir ┼čeydirÔÇŽarada, mu─člak ve kar─▒┼čm─▒┼č oland─▒rÔÇŽhain, yalanc─▒, vicdan azab─▒ duymayan su├žlu, utanma duygusu olmayan tecav├╝zc├╝d├╝rÔÇŽÔÇŁ. Dolay─▒s─▒yla sanat├ž─▒, as─▒l ÔÇťi─čren├žÔÇŁ olan─▒n ne/kim oldu─ču ├╝zerine bir zihin jimnasti─čine davet ediyor bizi.

Sanat├ž─▒n─▒n akademik ge├žmi┼činin de ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ besledi─či, zenginle┼čtirdi─či g├Âze ├žarpan noktalardan. Y├╝ksek lisans tezinin ba┼čl─▒─č─▒ ÔÇťUzakdo─ču K├╝lt├╝r├╝nde ÔÇśJaponya ├ľrne─čindeÔÇ║ ├çizgi Roman Sanat─▒n─▒n Geli┼čimiÔÇŁ olan Varol ErgenÔÇÖin ├žal─▒┼čmalar─▒na manga/ animeÔÇÖlerin g├Ârsel d├╝nyas─▒n─▒ duyumsatan ancak daha i├že d├Ân├╝k ve sembolik bir kavray─▒┼č─▒n hakim oldu─čunu g├Âr├╝yoruz. Doktora tezini ise ÔÇťResimli ├çocuk Kitaplar─▒ÔÇŁ ├╝zerine yapan sanat├ž─▒n─▒n, ├Âzellikle ÔÇť─░ncognitoÔÇŁ serisinde ├žocuk kitaplar─▒n─▒n ill├╝stratif dilini yap─▒bozuma u─čratan ve s├Âz konusu dili kullanarak ÔÇťb├╝y├╝klereÔÇŁ (asl─▒nda) kurmaca olmayan ├Âyk├╝ler anlatan bir g├Ârselli─če ula┼čt─▒─č─▒n─▒ rahatl─▒kla s├Âyleyebiliriz.

Bu noktada uzakdo─ču ve bat─▒ k├╝lt├╝rlerinde, Varol Ergen ile benzer bir g├Ârsel ve tematik evreni payla┼čan Toshio Saeki ve Trevor Brown geliyor akla. Toshio Saeki lokal/ folklorik, uzakdo─čuÔÇÖnun gelenekleriyle hesapla┼čan ve ayk─▒r─▒ cinsellikler/ amorf bi├žimler i├žeren ├žal─▒┼čmalara imza atan bir isim. Ergen ise ya┼čad─▒─č─▒ ├╝lkenin karanl─▒k ve ├Ârtbas edilen ger├žeklerini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de co─črafyas─▒zla┼čt─▒rarak, nihayetinde konvansiyonel bir dile ula┼čarak aktar─▒yor. Trevor Brown da yine ├žocuk istismar─▒n─▒ olduk├ža sert bir dille fakat feti┼čle┼čtirerek ele alan i┼čler ├╝retiyor. Elif Varol Ergen ise ├žocuklar─▒n savunmas─▒z konumlar─▒ndan faydalanmadan, onlar─▒ cicili/bicili, ┼čeker ├Â─čeler gibi g├Âstermiyor, daha ac─▒mas─▒z bir ger├žeklik d├╝zeyinde, laf─▒ doland─▒rmadan, gerekti─činde deforme edip ÔÇť├žirkinle┼čtirerekÔÇŁ i┼člerine ta┼č─▒yor.

Zira ErgenÔÇÖin ├žocuklar─▒ yeti┼čkinli─čin karanl─▒k d├╝nyas─▒na olmas─▒ gerekenden ├žok daha erken intikal etmi┼č ├žocuklar, elbiselerinin kirli, kanl─▒, v├╝cutlar─▒n─▒n metamorfoza u─čram─▒┼č olmas─▒ bizi ┼ča┼č─▒rtm─▒yor. Ergen ├Ânce ├žocuklu─čun ÔÇťbasit mutluluk anÔÇŁlar─▒na, sonra da lekeli, geri d├Ând├╝r├╝lemez, burkulan/incinen anlar─▒na g├Ât├╝r├╝yor bizi. Evet, tebess├╝m ediyoruz belki kuyunun dibindeki ÔÇťPrensesÔÇŁ ile birlikte, ama ├žok ge├žmeden y├╝zlerimize ac─▒ bir g├╝l├╝┼č, dilimize ÔÇťk─▒rm─▒z─▒ÔÇŁn─▒n kekremsi tad─▒ yerle┼čiyor.

Bora G├╝rda┼č

Bu metin 03 ┼×ubat-03 Mart 2012 tarihleri aras─▒nda CDA-Projects taraf─▒ndan d├╝zenlenen Elif varol ErgenÔÇÖin incognito adl─▒ sergisi i├žin kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r.

sanat├ž─▒n─▒n web-sayfas─▒: www.elifergen.com

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir