deniz

Deniz ├žo─čul niteliklidir, hareket eder, yo─čundur ve i├ž tutunumu vard─▒r. ├ço─čullu─ču sonsuz say─▒daki dalgalara dayan─▒r. Dalgalar denizdeki insa┬şn─▒ her y├Ânden ku┼čat─▒r. Dalgalann hareketlerinin ayn─▒l─▒─č─▒ boyutlar─▒n─▒n farkl─▒l─▒─č─▒na mani de─čildir. Dalgalar hi├žbir zaman b├╝sb├╝t├╝n k─▒p─▒rt─▒s─▒z de─čildir. Hareketlerini d─▒┼čandan esen r├╝zg├ór belirler; dalgalar r├╝zg├ór─▒ emriyle ┼ču ya da bu y├Âne ├žarparlar. Dalgalar─▒n yo─čun i├ž tutunumu kit┬şle i├žindeki insan─▒n ├žok iyi bildi─či bir ┼čeydir. Di─čerlerine sanki kendileriymi┼člercesine, kendisiyle di─čerleri aras─▒nda hi├žbir mutlak ayr─▒m yok┬şmu┼č├žas─▒na yaslan─▒r. Bu uyumdan ka├žman─▒n hi├žbir yolu yoktur; b├Âyle┬şce sonu├žta olu┼čan h─▒z ve kuvvet duygusu b├╝t├╝n birimlerce hep birlikte yarat─▒lan bir ┼čey olur. ─░nsanlar aras─▒ndaki bu birbirine tutunman─▒n ├Âz┬şg├╝l do─čas─▒ bilinmez. Deniz bunu a├ž─▒klamasa da dile getirir.

Denizdeki tek ├žo─čul unsur dalgalar de─čildir. Aynca tek tek sudam┬şlalar─▒ vard─▒r. Bunlar─▒n yaln─▒zca yal─▒t─▒ld─▒klar─▒nda, birbirlerinden aynl-
d─▒klar─▒nda damla olduklar─▒ do─črudur. Bu damlalar─▒n k├╝├ž├╝kl├╝kleri ve tekillikleri g├╝├žs├╝z g├Âr├╝nmelerine neden olur; damlalar neredeyse hi├ž┬şbir ┼čeydirler ve izleyende ac─▒ma hissi uyand─▒nrlar. Elinizi suya sokun, ├ž─▒kar─▒n, damlalann tek tek ve g├╝├žs├╝z bir bi├žimde elinizden kay─▒┼č─▒n─▒ seyredin. Sanki bu damlalar, birbirinden umutsuzca aynlm─▒┼č insanlar┬şm─▒┼č gibi, ac─▒ma hissi duyars─▒n─▒z. Ancak art─▒k say─▒lamayacak kadar ├žok olduklar─▒nda, yine bir b├╝t├╝n├╝n par├žas─▒ olduklar─▒nda ├Ânemsenirler.

Denizin, ├žok de─či┼čken ve hemen hemen her zaman i┼čitilebilen bir sesi vard─▒r. Kula─ča binlerce sesmi┼č├žesine gelen bir sestir bu. Bu sese
sab─▒r, ac─▒, ├Âfke gibi pek ├žok ┼čey atfedilmi┼čtir. Ancak bu sesin en etki┬şleyici yan─▒ ─▒srarc─▒l─▒─č─▒d─▒r. Deniz asla uyumaz; y─▒llar, on y─▒llar ve y├╝z y─▒l┬şlar boyunca, gece g├╝nd├╝z sesini duyurur. G├╝c├╝ ve ├Âfkesi, bu nitelikle┬şri bir dereceye kadar ta┼č─▒yan bir olguyu yani kitleyi getirir akla. Ancak denizin bir de kitlenin yoksun oldu─ču bir sabitli─či vard─▒r. Deniz her za┬şman oradad─▒r; zaman zaman giderek g├Âzden kaybolup yok olmaz. Var┬şl─▒─č─▒n─▒ korumak bir kitlenin, sonu├žsuz da olsa en b├╝y├╝k arzusudur; bu arzu denizde ger├žekle┼čmi┼č g├Âr├╝n├╝r.

Deniz her ┼čeyi ba─čnna basand─▒r; asla doldurulamaz. D├╝nyadaki b├╝┬şt├╝n akarsular, nehirler ve bulutlar, b├╝t├╝n sular denize aksayd─▒ yine de denizin suyunu art─▒ramazlard─▒; deniz de─či┼čmeksizin kal─▒rd─▒; onun h├ól├ó ayn─▒ deniz oldu─čunu duyumsard─▒k. B├Âylelikle boyutlanyla da, s├╝rekli b├╝y├╝mek ve deniz kadar b├╝y├╝k olmak isteyen, bunu ba┼čarmak yolun┬şda giderek daha ├žok insan─▒ i├žine alan kitle i├žin bir model i┼člevi g├Âr├╝r. ÔÇťOkyanusÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝, denizin vakur itibann─▒n nihai ifadesidir. Okyanus evrenseldir, her yere ula┼č─▒r, b├╝t├╝n karalara de─čer; eski insanlar d├╝nya┬şn─▒n okyanusun ├╝zerinde y├╝zd├╝─č├╝ne inan─▒rlard─▒. ─░lk ve son kez okyanu┬şsu doldurmak m├╝mk├╝n olsayd─▒, kitlenin kendi doyumsuzlu─čuna, gide┬şrek daha ├žok, daha ├žok insan─▒ i├žine almak anlam─▒na gelen o en derin ve karanl─▒k d├╝rt├╝s├╝ne ili┼čkin hi├žbir imgesi kalmazd─▒. Okyanus, kitle┬şnin g├Âzlerinin ├Ân├╝nde, evrenselli─če do─čru kendi zaptedilemez itkisinin mitsel do─črulan─▒┼č─▒ olarak uzan─▒r.

Demek ki denizin duygulan de─či┼čebilir: yat─▒┼čabilir, tehdit edebilir ya da f─▒rt─▒nalar halinde patlayabilir. Ama o hep oradad─▒r. Onun nerede oldu─ču bilinir; a├ž─▒k ve barizdir; daha ├Ânce hi├žbir ┼čeyin bulunmad─▒─č─▒ bir yerde aniden belirmez. A├ž bir kurt gibi olmad─▒k yerden insan─▒n ├╝st├╝ne atlayan ve bu y├╝zden her yerde beklenebilen ate┼čin gizeminden ve birdenbireli─činden yoksundur. Deniz yaln─▒zca var oldu─ču bilinen yerde beklenebilir.

Gene de denizde bir gizem, birdenbirelikte yatan bir gizem de─čilde, i├žerdikleri ve ├╝zerini ├Ârtt├╝kleriyle ilgili bir gizem vard─▒r. ─░├žini dol┬şduran ya┼čam, bariz de─či┼čmezli─či kadar onun par├žas─▒d─▒r. Y├╝celi─či, i├žer┬şdikleriyle, i├žinde gizlenen ├žok say─▒da bitki ve hayvanla zenginle┼čir.

Denizin i├ž s─▒n─▒rlan yoktur, halklara ya da ├╝lkelere ayr─▒lmam─▒┼čt─▒r. Her yerde ayn─▒ olan bir tek dili vard─▒r. Bu nedenle onun d─▒┼č─▒nda tutulabile┬şcek bir tek insan yok gibidir. Bildi─čimiz herhangi bir kitle t├╝r├╝ne tam olarak denk d├╝┼čemeyecek kadar kapsay─▒c─▒d─▒r, ama durulmu┼č insanl─▒─č─▒n imgesidir de; b├╝t├╝n ya┼čam onun i├žine akar ve o b├╝t├╝n ya┼čam─▒ i├žerir.

Elias Canneti

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir