Deli kime derler?

As─▒l ‘deli’ olan, ezdiklerine, s├Âm├╝rd├╝klerine uyumsuz diyen, onlar─▒ ┼ču veya bu ┼čekilde tecrit eden egemen d├╝zen de─čil mi?

Ak─▒l hastal─▒─č─▒ÔÇÖ deyiminin son kullanma tarihinin yakla┼čt─▒─č─▒ d├╝┼č├╝ncesindeyim.

─░nsan haklar─▒ ihlallerinin en ├žok susturuldu─ču nokta ÔÇśdeliÔÇÖ damgas─▒n─▒ yiyenlerde. Mahkemelerde, itham edildi─čimiz bir konuda su├žsuzlu─čumuzu kan─▒tlama olana─č─▒m─▒z var. Delilik, psikiyatristin tekelinde. Z─▒rval─▒yorsun diyen de o, bir ┼čeyin yok diyen de. Ge├ženlerde bir s├Âyle┼čide, ÔÇťDeli g├Âmle─čini kim giyer?ÔÇŁ diye sorduklar─▒nda cevab─▒m, ÔÇťDeli g├Âmle─čini kim giydirir?ÔÇŁ oldu.

Aralar─▒nda psikiyatr ve psikolog da bulunan denekler ÔÇťSesler i┼čitiyorumÔÇŁ diyerek ABDÔÇÖnin kimi ├Ânde gelen, kimi k─▒y─▒da k├Â┼čede, 12 kurumuna ba┼čvurur. Hepsi hasta olarak yat─▒r─▒l─▒r. Sonraki s├╝re├žte normal davranmalar─▒na, hi├žbir ┼čeyden ┼čik├óyet├ži olmamalar─▒na ra─čmen hepsine psikoz tedavisinde kullan─▒lan ila├žlar verilir. Yedisine ┼čizofren, birine bi-polar (manik-depresif) te┼čhisi konur.

Deneklerin yatt─▒klar─▒ s├╝re esnas─▒nda, doktor ve hem┼čirelerin davran─▒┼člar─▒n─▒ defterlerine kaydetmeleri, hastal─▒klar─▒n─▒n semptomu olarak alg─▒lan─▒r. Kimi tuvalete giderken bile g├Âzlem alt─▒ndad─▒r. Sonunda, ancak hasta olduklar─▒n─▒ kabul etmeleri, ila├žlar─▒n─▒ muntazaman alacaklar─▒na s├Âz vermeleri kayd─▒yla serbest b─▒rak─▒l─▒rlar. ─░lgili kurumlar ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒ndan haberdar edildiklerinde, bilseydik oyuna gelmezdik, hastan─▒n iyi niyetine inanmaya mecburduk, deney yap─▒lacak diye bizi ├Ânceden uyarsayd─▒n─▒z yalan s├Âylediklerini atlamazd─▒k derler. ├ľnde gelen bir ├╝niversite hastanesi, hodri meydan, deneyi tekrar yap─▒n der. ├ťniversite hastanesi, kendilerine ba┼čvuran 193 ki┼čiden 41ÔÇÖinin kesin olarak yalan s├Âyleyen denekler oldu─čunu, daha bir 42 ki┼činin de muhtemelen yalan s├Âyledi─čini bildirir. Oysa ├╝├ž ay boyunca hastaneye tek ki┼či denek olarak yollanmam─▒┼čt─▒r.
Egemen d├╝zenin ├Ânyarg─▒lar─▒n─▒n psikiyatrik te┼čhisleri belirlemesinin en ibret verici ├Ârne─či, Sovyetler Birli─čiÔÇÖnde rejim muhaliflerinin ak─▒l hastas─▒ olduklar─▒ gerek├žesiyle hastanelere kapat─▒lmas─▒yd─▒.

Amerikan Psikiyatri CemiyetiÔÇÖnin kategorilerinde de 1980ÔÇÖli y─▒llara kadar e┼čcinsellere patolojik vaka olarak bak─▒l─▒yordu. Taa ki egemen d├╝zenin cinsellik yarg─▒lar─▒n─▒ ÔÇÖ68 ku┼ča─č─▒n─▒n tepetaklak etmesine kadar.

Psikiyatride te┼čhisler, psikolojide zek├ó testlerinin y─▒llard─▒r sorgulanan bilimselli─či kamuoyuna yans─▒t─▒lm─▒yor. Bu alanda insan haklar─▒ ihlallerinden T├╝rkiye de nasibini fazlas─▒yla al─▒yor.
D├╝nyada her y─▒l milyonlarca ├žocuk, g├╝venilirli─či tart─▒┼čmal─▒, ABDÔÇÖli firmalar─▒n satt─▒─č─▒ zek├ó testleri uygulamas─▒ sonucu heder ediliyor.

├ťniversitede ders verdi─čim y─▒llarda bir grup ├Â─črencimle Bak─▒rk├Ây Ak─▒l HastanesiÔÇÖne alan ├žal─▒┼čmas─▒na gittik. Ko─ču┼čtay─▒z. Psikiyatr duvarda tebe┼čirle yaz─▒lm─▒┼č tabelaya dikkatimizi ├žekti. Girenler, ├ž─▒kanlar ve ├Âlenlerin say─▒s─▒ yaz─▒l─▒. Giren-├Âlen say─▒s─▒ a┼ča─č─▒ yukar─▒ birbirini tutuyor, iyile┼čti diye ├ž─▒kan pek yok. Ko─ču┼č sakinlerinden birisi yan─▒m─▒za yakla┼č─▒p doktora, ÔÇťBen iyile┼čip ├ž─▒kaca─č─▒mÔÇŁ dedi. Doktor, kad─▒n─▒n y├╝z├╝ne bakmadan ÔÇťEvet, ak─▒l hastalar─▒ b├Âyledir, semptomlar─▒ndan biri de iyile┼čeceklerini zannetmeleridirÔÇŁ diyerek konu┼čmas─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝.

Gene ayn─▒ y─▒llarda, uluslararas─▒ bir psikoloji toplant─▒s─▒nda ÔÇśSen Adam Olamazs─▒n: Zek├ó Testlerinin Toplumsal ─░┼čleviÔÇÖ ba┼čl─▒kl─▒ bir tebli─č sunmu┼čtum.

Bunu T├╝rkiyeÔÇÖde de yay─▒mlad─▒m. Kurucular─▒ndan ve o s─▒ralar ba┼čkan yard─▒mc─▒s─▒ oldu─čum Psikologlar Derne─čiÔÇÖnden, ekmek paralar─▒yla oynad─▒─č─▒m gerek├žesiyle at─▒ld─▒m. T├╝rkiyeÔÇÖde ├Âzel alt s─▒n─▒flara s├Âzde bilimsel gerek├želerle s├╝rg├╝n edilen ├žocuklar bu testlerin kurban─▒. Ayn─▒ Almanya gibi ├╝lkelerde, zek├ó testleri ma─čduru on binlerce g├Â├žmen ├žocuk gibi.

Demokrasinin, adalet sisteminin, kad─▒na y├Ânelik ┼čiddetin, laikli─čin, yolsuzlu─čun g├╝ndemde oldu─ču, askeri darbelerden kurtulman─▒n h├ól├ó marifet say─▒labildi─či T├╝rkiyeÔÇÖde, yukar─▒da ├Ârneklerini verdi─čim t├╝rden insan haklar─▒ ihlallerinin g├╝ndeme gelmesi bakal─▒m daha ne kadar zaman alacak? Bu ko┼čullar alt─▒nda as─▒l ÔÇśdeliÔÇÖ olan, ezdiklerine, s├Âm├╝rd├╝klerine uyumsuz diyen, onlar─▒ ┼ču veya bu ┼čekilde tecrit eden egemen d├╝zen de─čil mi?

G├╝nd├╝z Vassaf

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir