├Âz├╝r dilerim ben imparator olmak istemiyorum

├ľz├╝r dilerim ben imparator olmak istemiyorum. Bu beni ilgilendirmiyor. H├╝kmetmek veya i┼čgal etmek istemiyorum. Herkese yard─▒m etmek istiyorum. Yahudi, Katolik, siyah, beyaz. Hepimiz birbirimize yard─▒m etmek istiyoruz. Di─čerinin mutlulu─ču hepimizi mutlu ediyor. Hi├ž kimseden nefret etmiyoruz. Hi├ž kimseyi a┼ča─č─▒lam─▒yoruz. Bu d├╝nyada herkese yer var. D├╝nyada herkesi doyuracak kadar zenginlik var. Hayat h├╝r ve g├╝zel olmal─▒.

y─▒ld─▒zlar─▒ i┼čaret eden parmak

 

E─čer biri sana parma─č─▒yla g├╝ne┼či g├Âsterir ve sen de parma─ča bakarsan aptals─▒n demektir. E─čer g├╝ne┼če bakarsan daha da aptals─▒nd─▒r, ├ž├╝nk├╝ g├╝ne┼č g├Âzlerini k├Âr eder. Senin bakman gereken parmakla g├╝ne┼č aras─▒nda u├žan ku┼čturÔÇŽ

Birinci K─▒talararas─▒ Neo-liberalizme Kar┼č─▒ ─░nsanl─▒k Bulu┼čmas─▒ ─░├žin

Hava ├çok ya─č─▒┼čl─▒yd─▒. R├╝zgar onu belinden yakalad─č─▒nda, ya─čmur bir yandan ├Âb├╝r yana savruluyordu neredeyse. O gece Koca AntonioÔÇÖyle beraber ava ├ž─▒km─▒┼čt─▒k. Koca Antonio, tarlas─▒ndaki yeni filizlenen m─▒s─▒rlara dadanan bir porsu─ču ├Âld├╝rmek istiyordu. Biz porsu─ču beklerken onun yerne ya─čmur vebizi bo┼č bir kul├╝be-d├╝kkana s─▒─č─▒nmak zorunda b─▒rakan r├╝zgar geldi. Koca Antonio bir k├Â┼čeye ├žekilip oturdu, ben de e┼či─če ili┼čtim. ─░kimizde sigara i├žtik. O kestirdi, bense ya─čmurun, her zamankinden daha kaprisli olan r├╝zgar─▒n etkisiyle nas─▒l bir yerden bir yere do─čru e─čildi─čini izlemeye dald─▒m. Ya─čmurla r├╝zgar─▒n dans─▒ bitti ya da ba┼čka bir yere gidip orada devam etti. K─▒sa s├╝re sonra ya─čmurdan geriye kalan tek ┼čey, c─▒rc─▒rb├Âcekleri ve kurba─čalar aras─▒ndaki insan─▒n kula─č─▒n─▒ sa─č─▒r edecek rekabetti. Koca AntonioÔÇÖyu uyand─▒rmayay─▒m diye ses ├ž─▒karmamaya ├žal─▒┼čarak d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kt─▒m. Hava, t─▒pk─▒ arzunun tatmin edildi─či ve birbirine kenetlenen bedenlerin dans─▒ sona erdi─či zamanki gibi, hala ─▒slak ve nemliydi.

ÔÇťBak,ÔÇŁ dedi Koca Antonio, bat─▒daki bulutlar─▒n aras─▒ndan zorlukla g├Âr├╝nen bir y─▒ld─▒z─▒ i┼čaret ederek. Y─▒ld─▒za bak─▒p i├žimde h├╝zn├╝n ve ac─▒ yaln─▒zl─▒─č─▒n ├Âl├╝ a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ hissettim.

Yine de g├╝l├╝mseyip Koca Antoino bana sormadan anlatmaya ba┼člad─▒m: ÔÇťBir atas├Âz├╝n├╝ hat─▒rlad─▒m, galiba ┼č├Âyle bir ┼čeydi: Parmak g├╝ne┼či g├Âsterdi─činde, yaln─▒zca aptallar parma─ča bakar.ÔÇŁ

Ne┼čeyle g├╝ld├╝ Koca Antonio, ÔÇťG├╝ne┼če bak─▒yorsa daha da aptald─▒r. K├Âr olur,ÔÇŁ dedi. Koca AntonioÔÇÖnun bu ├žarp─▒c─▒ mant─▒─č─▒, ben tam atas├Âz├╝n├╝n ne anlama geldi─čini a├ž─▒klamaya haz─▒rlan─▒rken kekelememe neden oldu. Koca Antonio g├╝lmeye devam etti; bana m─▒, a├ž─▒klamama m─▒, yoksa g├╝ne┼če de─čil de g├╝ne┼či g├Âsteren parma─ča bakan aptala m─▒ g├╝l├╝yordu, anlamad─▒m.

Koca Antonio yere oturup silah─▒n─▒ bir kenara koydu ve o eski kul├╝be-d├╝kkandan ald─▒─č─▒ aletle sigaras─▒n─▒ sarmaya ba┼člad─▒. Susman─▒n ve dinlemenin zaman─▒n─▒n geldi─čini anlad─▒m. Yan─▒na oturup pipomu yakt─▒m.

Koca Antonio sigaras─▒ndan birka├ž nefes ├žektikten sonra ba┼člad─▒ s├Âzc├╝k ya─čmuruna. S├Âzc├╝kler a─čz─▒ndan d├Âk├╝l├╝rken duman y├╝z├╝nden yumu┼čuyorlard─▒ sanki. ÔÇťAz ├Ânce parma─č─▒mla y─▒ld─▒z─▒ g├Âstermiyordum. Elimle ona de─čebilmek i├žin ne kadar y├╝r├╝mem gerek diye d├╝┼č├╝n├╝yordum. Tam sana elimle y─▒ld─▒z aras─▒ndaki mesafeyi hesaplar m─▒s─▒n diye soracakt─▒m ki, sen ┼ču parmak ve g├╝ne┼čle ilgili atas├Âz├╝n├╝ patlatt─▒n. Senin atas├Âz├╝ndeki aptal─▒n daha zeki bir alternatifi yok. E─čer g├╝ne┼če baksa, k├Âr olmasa bile mutlaka t├Âkezleyip d├╝┼čecek. ├ç├╝nk├╝ yukar─▒ya bak─▒yor. Parma─ča baksa, kendi yolunda gidemeyecek. Ya oldu─ču yerde kalacak ya da parma─č─▒ takip edecek. ─░ki yol da gayet aptalca; g├╝ne┼če bakmak da, parma─ča bakmak da. G├Ârd├╝n m├╝, b├╝y├╝k g├╝├žleri takip ederek ilerleyemez, ya┼čayamazs─▒n. ├ç├╝nk├╝ ├Âl├žt├╝─č├╝nd├╝nde tahmin etti─čin kadar b├╝y├╝k olmad─▒klar─▒n─▒ g├Âr├╝rs├╝n. G├╝ne ula┼čmak i├žin y├╝r├╝d├╝─č├╝m├╝z gece gelecek. E─čer sadece elin ├žok yak─▒n─▒na bir yere bakarsak, ├žok uza─ča gidemeyiz. Ama ├žok uzaklara bakarsak da t├Âkezleyip d├╝┼čeriz. Yolumuzu kaybederiz.ÔÇŁ

Koca Antonio sustu. ÔÇťPeki, elin ├žok yak─▒n─▒na ve ├žok uza─č─▒na bas─▒l bakabiliriz?ÔÇŁ diye sordum.

Koca Antonio birka├ž nefes ├žekti sigaras─▒ndan ve yeniden konu┼čmaya ba┼člad─▒: ÔÇťKonu┼čarak ve dinleyerek. Hem yan─▒m─▒zda hem de ├žok uzaklarda olanlarla konu┼čup, onlar─▒ dinleyerek.ÔÇŁ

Koca Antonio yine y─▒ld─▒z─▒ g├Âsterdi. Eline bakt─▒, ÔÇťHayal kurarken yukar─▒daki y─▒ld─▒za bakman gerek, ama e─čer sava┼č─▒yorsan y─▒ld─▒z─▒ g├Âsteren ele bakman gerek. Ya┼čamak budur. Bir a┼ča─č─▒ bir yukar─▒ bakar durursun.ÔÇŁ dedi.

Koca AntonioÔÇÖnun k├Ây├╝ne d├Ând├╝k. Ayr─▒ld─▒─č─▒m─▒zda ┼čafak ├žoktan s├Âkm├╝┼čt├╝. Koca Antonio kap─▒ya kadar bana e┼člik etti. Dikenli tellerin ├Âteki taraf─▒na ge├žti─čimde ona d├Ân├╝p, ÔÇťKoca Antonio, sen y─▒ld─▒z─▒ g├Âsterdi─činde ben ne y─▒ld─▒za ne eline bakm─▒┼čt─▒m,ÔÇŁ dedim.

Koca Antonio s├Âz├╝m├╝ kesti: ÔÇťAa! Demek sen ikisi aras─▒ndaki mesafeye bakt─▒n, ├Âyle mi?ÔÇŁ

ÔÇťHay─▒r,ÔÇŁ dedim. ÔÇť─░kisi aras─▒ndaki mesafeye de bakmad─▒m.ÔÇŁ

ÔÇťNeye bakt─▒n o zaman?ÔÇŁ

ÔÇťSenin elinle y─▒ld─▒z aras─▒nda duran porsu─ča bakt─▒m.ÔÇŁ

Koca Antonio yere e─čilip bana vermek ├╝zere bir ┼čeyler arand─▒. Atacak bir ┼čey mi bulamad─▒ yoksa ben mi fazla uzaktayd─▒m, bilmiyorum. Her ihtimalde silah─▒n─▒n dolu olmay─▒┼č─▒ benim a├ž─▒mdan b├╝y├╝k ┼čanst─▒.

Elin yak─▒nlar─▒n─▒ ve ├žok ├žok uzaklar─▒n─▒ g├Ârmeyi deneyerek uzakla┼čt─▒m. Yerde ve g├Âkte, ─▒┼č─▒k geceyi g├╝nle bulu┼čturmaya haz─▒rlan─▒rken, ya─čmur TemmuzÔÇÖu A─čustosÔÇÖa ekliyor ve benim d├╝┼č├╝┼člerim can─▒m─▒ daha az yak─▒yordu. Bundan on y─▒l sonra, uzakta oldu─čumuzu d├╝┼č├╝nd├╝klerimizle konu┼čmaya ve onlar─▒ dinlemeye haz─▒rlan─▒yorduk. Yani, sizi.

subcomandante marcos

top

├çocuktuk, top oynard─▒k. Y─▒rt─▒k, patlak, i├žine pa├žavra bas─▒lm─▒┼č toplarla ko┼čup dururduk tarlalarda. ├çamurda, tozlu arazilerde, yaban otlu ├žimenliklerde… G├╝n├╝n birinde bir top gelirdi mahalleye. Siboblu, sar─▒ g├╝zel lastikten i├žli─či olan. D─▒┼č─▒ boyas─▒z par├žal─▒ me┼čin. Makinayla dikilmi┼č, diki┼čleri g├╝ven veren bir top gelirdi mahallemize… Lastik├ži el pompas─▒yla ├Âzenle si┼čirirdi topumuzu. Hem ├Âverdi hem havas─▒n─▒ basard─▒. Bas─▒ld─▒k├ža pompa, b├╝y├╝rd├╝ top, yusyuvarlak olurdu. Denerdi ┼č├Âyle eliyle yerde z─▒platarak. Dimdik sekerdi top yukar─▒ya do─čru, sa─ča sola kaymam ┼čut atan─▒ aldatmam der gibi. Sibob ba─član─▒r, ├╝l├╝k me┼činin alt─▒na g├Âm├╝l├╝rken heyacan, umut ve sevin├ž son noktaya gelirdi. Biraz sonra R─▒fk─▒ÔÇÖn─▒n arazisine gidilecek, biraz sonra tak─▒mlar kurulacak, biraz sonra mahallede ma├ž yap─▒lacak… Ama o son anda hep biri ├ž─▒kard─▒ ├Âne. ┼×├Âyle ┼či┼čmanca, g├Âzl├╝kl├╝, k─▒rm─▒z─▒ yanak, b├╝z├╝k dudakl─▒. Hep bir memnuniyetsizlik y├╝z├╝nde. Bu ├žocuk hi├ž mutlu olmazd─▒. Z├╝ccaciyeci Vehbi’nin o─člu, Aziz mi, Adnan m─▒ bi┼čeydi ad─▒… Bu ├žocuk bizi hep a┼ča─č─▒lard─▒. Yukar─▒dan bakard─▒, b─▒d─▒ b─▒d─▒ hep bi┼čeyler m─▒r─▒ldan─▒rd─▒. Bu irice, g├╝zel kazakl─▒, mahalledeki tek spor ayakkab─▒l─▒ ├žocuk topun sahibiydi ve Fener’liydi…

Benim ad─▒m Zeki’ydi, ├Âb├╝r kavruk arkada┼č─▒m─▒n ad─▒ Ahmet. Ama o bize hep kara derdi. Ahmet’i arada bir affeder kaleye ge├žirirdi ama beni hi├ž sevmezdi, hi├ž affetmezdi. Kara derdi, sen d─▒┼čar─▒ya… Ne Ahmet, ne ├Âb├╝r arkada┼člar─▒m Vehbi’nin o─čluna hi├ž itiraz etmezdi. Tak─▒mlar yap─▒l─▒r, kaleler kurulur, oyun ba┼člard─▒. O sar─▒ i├žlikli, d─▒┼č─▒ boyas─▒z makina diki┼čli top bir ├Âb├╝r kaleye u├žard─▒ bir Ahmet’in kalesine. Ya─čmur da ya─čard─▒ bazen, ├žocuklar ya─čmurda top oynard─▒. ├çocuklar ya─čmurda mutlu, ├žocuklar ya─čmura hi├ž ald─▒r─▒┼č etmeden ─▒slan─▒rken ben uzaktan onlara bakar hayaller kurard─▒m. Niko’yu d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m, Sanl─▒’y─▒, Vedat’─▒ d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m. Ama en ├žok da k├Âr Tu─črul’u. K├Âr Tu─črul’a hayrand─▒m, hastayd─▒m…Cikletlerden ├ž─▒kan foto─čraflar─▒n─▒ kimse be─čenmedi─činden ben yerlerden toplard─▒m…

Sonunda bir g├╝n dayanamad─▒m, g├Âzl├╝─č├╝ okulda yakalad─▒m. Bak g├Âzl├╝k dedim o topla ben de oynayaca─č─▒m, senin tak─▒m─▒n─▒ istemiyorum zaten, zaten iyi oyuncular─▒ se├žiyorsun, gol yiyince de─čil diyorsun, atmad─▒─č─▒n golleri yaz─▒yorsun, bari kar┼č─▒ tak─▒mda oynayay─▒m, oynatmazsan topunu keserim dedim. Nah kesersin dedi bana, iyi o zaman dedim. O g├╝n bir b─▒├žak ald─▒m evden. Kale arkas─▒ndaki yoku┼ča gidip bekledim. Top auta ilk gitti─činde de yakalay─▒p kestim. Hem de ├╝l├╝─č├╝nden, hem de bir daha tamir olmamacas─▒na…

O g├╝nden sonra b├Âyle ├žok top kestim. ─░├žim yana yana ├žok top patlatt─▒m. K─▒rm─▒z─▒ yanakl─▒, b├╝z├╝k dudakl─▒ ├žocuklar─▒ ├žok a─člatt─▒m. ├çok da dayak yedim ama, ├žok ┼čikayet├ži geldi kap─▒m─▒za.. Ben b├Âyle b├Âyle b├╝y├╝d├╝m, oyuna b├Âyle dahil oldum. B├Âyle b├Âyle karard─▒m, b├Âyle Be┼čikta┼č’l─▒ oldum…

zeki demirkubuz

yaralanaca─č─▒ yerden vur.

theodore kachinsky

1. Bu Makalenin Amac─▒

Bu makalenin amac─▒, insan ├žat─▒┼čmas─▒n─▒n ├žok basit bir ilkesine, tekno-end├╝striyel sistemin d├╝┼čmanlar─▒n─▒n dikkate almaz g├Âr├╝nd├╝kleri bir ilkeye dikkat ├žekmektir. S├Âz konusu ilke, herhangi bir ├žat─▒┼čma bi├žiminde, e─čer kazanmak istiyorsan─▒z, d├╝┼čman─▒n─▒z─▒n yaralanaca─č─▒ yerine vurman─▒z gerekti─čidir.

ÔÇťYaralanaca─č─▒ yerden vurmakÔÇŁtan bahsetti─čimde illaki fiziksel darbelere ya da fiziksel ┼čiddetin ba┼čka herhangi bir bi├žimine g├Ânderme yap─▒yor olmad─▒─č─▒m─▒ a├ž─▒klamak zorunday─▒m. ├ľrne─čin s├Âzl├╝ tart─▒┼čmada ÔÇťyaralanaca─č─▒ yerden vurmakÔÇŁ, iddialar─▒n─▒z─▒ rakibinizin pozisyonunun en zay─▒f oldu─ču noktaya y├Âneltmeniz anlam─▒na gelir. Ba┼čkanl─▒k se├žiminde, ÔÇťyaralanaca─č─▒ yerden vurmakÔÇŁ, se├žimle ilgili hayati olaylar─▒ bar─▒nd─▒ran durumlar─▒ rakibinizden kazanman─▒z anlam─▒na gelir. Ben yine de, bu tart─▒┼čmay─▒ y├╝r├╝t├╝rken fiziksel ├žarp─▒┼čmayla benzerlikler kuraca─č─▒m, ├ž├╝nk├╝ bu daha etkili ve a├ž─▒k bir yol.

Birisi size yumruk att─▒─č─▒nda, kendiniz onun yumru─čuna vurarak savunamazs─▒n─▒z, ├ž├╝nk├╝ onu bu yolla yaralayamazs─▒n─▒z. Kavgay─▒ kazanmak i├žin yaralanaca─č─▒ yerden vurman─▒z gerekir. Bu da demektir ki, yumru─čun ard─▒na ge├žmeli ve o ki┼činin bedeninin duyarl─▒ ve zay─▒f yerlerine vurmal─▒s─▒n─▒z.

Bir kereste ┼čirketine ait bir buldozerin evinizin yak─▒n─▒ndaki orman─▒ y─▒kt─▒─č─▒n─▒ ve sizin de onu durdurmak istedi─činizi farz edin. Topra─č─▒ yaran ve a─ča├žlar─▒ ala┼ča─č─▒ eden, o buldozerin kep├žesidir ama kep├žeye bir balyoz indirmek zaman kayb─▒ olacakt─▒r. E─čer balyozla kep├že ├╝zerinde uzun ve zorlu bir ├žal─▒┼čma y├╝r├╝t├╝rseniz, ona kullan─▒lmaz hale gelecek zarar─▒ vermeyi ba┼čarabilirsiniz (1). Fakat buldozerin geri kalan─▒yla k─▒yasland─▒─č─▒nda, kep├že g├Ârece ucuz ve kolay yenilenebilirdir. Kep├že, yaln─▒zca, buldozerin topra─ča vurmak i├žin kulland─▒─č─▒ ÔÇťyumrukÔÇŁtur. Makineyi yenmek i├žin ÔÇťyumru─čunÔÇŁ ard─▒na ge├žmeniz ve buldozerin hayati par├žalar─▒na sald─▒rman─▒z gerekir. ├ľrne─čin motor, radikallerin iyi bildi─či ara├žlarla, az bir zaman ve ├žaba harcayarak tahrip edilebilir.

Bu noktada, kimseye bir buldozeri tahrip etmesini tavsiye etmedi─čimi vurgulamal─▒y─▒m (kendi mal─▒ olmad─▒─č─▒ s├╝rece). Ya da bu makaledeki herhangi bir nokta, herhangi t├╝rden illegal bir faaliyeti tavsiye ediyor gibi de yorumlanmamal─▒d─▒r. Ben bir mahkumum ve e─čer illegal faaliyeti ├Âzendirecek olsayd─▒m, bu makalenin hapishanenin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmas─▒na izin bile verilmezdi. Buldozer benze┼čimini kullan─▒yorum, ├ž├╝nk├╝ bu a├ž─▒k ve etkili; ve ayn─▒ zamanda radikaller taraf─▒ndan takdir edilecektir.

2. Teknoloji Hedeftir

ÔÇť├ça─čda┼č tarihsel s├╝reci belirleyen temel de─či┼čken(in) teknolojik geli┼čme taraf─▒ndan sa─čland─▒ÔÇŁ─č─▒ (Celso Furtado) genel olarak kabul edilir. Teknoloji, d├╝nyan─▒n mevcut durumundan ÔÇô geri kalan her ┼čeyden daha fazla ÔÇô sorumludur ve d├╝nyan─▒n gelecekteki geli┼čimini kontrol edecektir. Bu y├╝zden ortadan kald─▒rmam─▒z gereken ÔÇťbuldozerÔÇŁ, modern teknolojinin ta kendisidir. ├ço─ču radikal bunun fark─▒ndad─▒r ve bu nedenle g├Ârevin tekno-end├╝striyel sistemin t├╝m├╝n├╝ yok etmek oldu─čunu anlamaktad─▒r. Ama malesef, sistemi yaraland─▒─č─▒ yerden vurma gereklili─čine ├žok az dikkat edilmi┼čtir.

McDonaldÔÇÖs ya da SturbuckÔÇÖs ─▒ tarumar etmek anlams─▒zd─▒r. McDonaldÔÇÖs ya da SturbuckÔÇÖs i ipledi─čim i├žin s├Âylemiyorum. Birisinin bunlar─▒ da─č─▒t─▒p da─č─▒tmamas─▒ umurumda de─čil. Fakat bu, devrimci faaliyet de─čildir. D├╝nyadaki t├╝m fast-food zinciri yok edilse bile tekno-end├╝striyel sistem sonu├žta asgari d├╝zeyde bir zarara u─črayacakt─▒r, ├ž├╝nk├╝ sistem, fast-food zinciri olmadan da rahatl─▒kla ya┼čamaya devam edebilir. McDonaldÔÇÖs ya da SturbuckÔÇÖs a sald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda, yaralanaca─č─▒ yerden vuruyor olmuyorsunuz.

Bundan birka├ž ay ├Ânce Danimarkal─▒ gen├ž bir adamdan mektup ald─▒m. Gen├ž adam tekno-end├╝striyel sistemin yok edilmesi gerekti─čine inan─▒yordu, ├ž├╝nk├╝ ÔÇô s├Âyledi─či gibi ÔÇô ÔÇťB├Âyle devam edersek ne olacak?ÔÇŁ. Bununla birlikte, g├Âr├╝nd├╝─č├╝ kadar─▒yla onun ÔÇťdevrimciÔÇŁ faaliyeti k├╝rk ├žiftliklerine bask─▒n yapmakt─▒. Bu faaliyet, tekno-end├╝striyel sistemi zay─▒flatma arac─▒ olarak, tamamen kullan─▒┼čs─▒zd─▒r. Hayvan ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝leri k├╝rk end├╝strisini tamamen yok etmekte ba┼čar─▒l─▒ olsalar bile, sisteme hi├ž zarar vermi┼č olmayacaklar ├ž├╝nk├╝ sistem k├╝rkler olmadan da m├╝kemmel bir ┼čekilde i┼čleyebilir.

Vah┼či hayvanlar─▒ kafeslere t─▒kman─▒n dayan─▒lmaz oldu─čuna ve bu uygulamaya son vermenin soylu bir ama├ž oldu─čuna kat─▒l─▒yorum. Fakat ba┼čka soylu ama├žlar da vard─▒r: trafik kazalar─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek, evsizler i├žin bar─▒nak sa─člamak ya da ya┼čl─▒lar─▒n yolda kar┼č─▒dan kar┼č─▒ya ge├žmesini sa─člamak gibi. Yine de yeterince aptal olmayan kimse bunu devrimci faaliyetle kar─▒┼čt─▒rmaz ya da bunlar─▒n sistemi zay─▒f d├╝┼č├╝recek ┼čeyler oldu─čunu sanmaz.

3. Kereste End├╝strisi ─░kincil Bir Sorundur.

Ba┼čka bir ├Ârne─či ele al─▒rsak, akl─▒ ba┼č─▒nda olan kimse, ger├žek vah┼či hayat gibi bir ┼čeyin tekno-end├╝striyel sistem var olmaya devam etti─či s├╝rece hayatta kalabilece─čine inanmaz. ├ço─ču ├ževreci radikal, bunun sistemin ├ž├Âk├╝┼č├╝ i├žin neden ve umut oldu─ču konusunda hem fikir. Fakat pratikte, t├╝m yapt─▒klar─▒ kereste end├╝strisine sald─▒rmak.

Kereste end├╝strisine sald─▒rmalar─▒na kesinlikle hi├žbir itiraz─▒m yok. Asl─▒nda bu, kalben yak─▒n hissetti─čim bir sorundur ve radikallerin kereste end├╝strisine kar┼č─▒ kazand─▒klar─▒ ba┼čar─▒lardan keyif al─▒yorum. Buna ek olarak, burada a├ž─▒klama ihtiyac─▒ hissetti─čim nedenlerle, kereste end├╝strisine kar┼č─▒ ├ž─▒kman─▒n sistemi y─▒kma ├žabalar─▒n─▒n bir ├Â─česi olmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Fakat kereste end├╝strisine sald─▒rmak sisteme kar┼č─▒ ├žal─▒┼čmak i├žin kendi ba┼č─▒na etkili bir yol de─čildir; hatta pek m├╝mk├╝n olmasa da, radikaller d├╝nyan─▒n her taraf─▒ndaki kerestecili─či durdurmay─▒ ba┼čarsalar dahi, bu, sistemi ala┼ča─č─▒ etmeyecektir. Ve vah┼či hayat─▒ kal─▒c─▒ bir ┼čekilde kurtaramayacakt─▒r. Politik iklim er ya da ge├ž de─či┼čecek ve kerestecilik yeniden ba┼člayacakt─▒r. Kerestecilik dirilmese bile, vah┼či hayat─▒n yok edilece─či ya da yok edilmese de uysalla┼čt─▒r─▒laca─č─▒ ve evcille┼čtirilece─či ba┼čka olaylar olacakt─▒r. Madencilik ve maden ara┼čt─▒rmalar─▒, asit ya─čmuru, iklim de─či┼čiklikleri ve t├╝rlerin nesillerinin t├╝keni┼či vah┼či hayat─▒ tahrip ediyor; vah┼či hayat ÔÇô di─čer ┼čeylerin yan─▒ s─▒ra, hayvanlar─▒n elektronik takibi, nehirlerin planl─▒ ├╝retilen bal─▒klarla doldurulmas─▒ ve genetik m├╝daheleye u─čram─▒┼č a─ča├žlar─▒n dikilmesini kapsayan yollarla ÔÇô yeniden yarat─▒m, bilimsel ├žal─▒┼čma ve kaynak y├Ânetimi arac─▒l─▒─č─▒yla uysalla┼čt─▒r─▒l─▒yor ve evcille┼čtiriliyor.

Vah┼či hayat yaln─▒zca tekno-end├╝striyel sistemin yok edilmesiyle kal─▒c─▒ bir ┼čekilde korulanabilir ve sistemi kereste end├╝strisine sald─▒rarak yok edemezsiniz. Sistem kereste end├╝strisi ├Âlse de kolayl─▒kla ayakta kalabilir, ├ž├╝nk├╝ odun ├╝r├╝nleri sistem i├žin faydal─▒ olsa da, gerekirse ba┼čka malzemelerle de─či┼čtirilebilir.

Sonu├ž olarak, kereste end├╝strisine sald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda sisteme yaralanaca─č─▒ yerden vuruyor olmuyorsunuz. Kereste end├╝strisi yaln─▒zca, sistemin vah┼či hayat─▒ tahrip etti─či ÔÇťyumrukÔÇŁtur (ya da yumruklardan biridir) ve ayn─▒ yumruk yumru─ča kavgada oldu─ču gibi, yumru─ča vurarak kazanmazs─▒n─▒z. Yumru─čun ard─▒na ge├žmeli ve sistemin en duyarl─▒ ve hayati organ─▒na vurmal─▒s─▒n─▒z. Tabii, bar─▒┼č├ž─▒l protestolar gibi yasal ara├žlarla.

4. Sistemin Dayan─▒kl─▒ Olmas─▒n─▒n Nedeni

Tekno-end├╝striyel sistem, s├Âzde ÔÇťdemokratikÔÇŁ yap─▒s─▒ ve sonu├žtaki esnekli─čine ba─čl─▒ olarak, ola─čan├╝st├╝ derecede dayan─▒kl─▒d─▒r. Diktatoryal sistemler kat─▒ olmaya e─čilimlidirler; sisteme isabetli bir ┼čekilde zarar verecek onu zay─▒flatacak toplumsal gerilimler ve direni┼č in┼ča edilebilir ve bunlar devrime yol a├žabilir. Fakat ÔÇťdemokratikÔÇŁ sistemde, toplumsal gerilim ve direni┼č tehlikeli bir ┼čekilde in┼ča edildi─činde, sistem bu gerilimleri g├╝venli bir seviyeye ├žekmek i├žin yeterince esner ve yeterince uzla┼č─▒r.

1960ÔÇÖlarda insanlar, daha ├žok b├╝y├╝k ┼čehirlerimizin havas─▒ndaki g├Âr├╝n├╝r ve koklanabilir pislik kendilerini fiziksel olarak rahats─▒z etmeye ba┼člad─▒─č─▒ i├žin, ├ževre kirlili─činin ciddi bir sorun oldu─čunu fark ettiler. ├çevre Koruma Ajans─▒ÔÇÖn─▒n kurulmas─▒na ve sorunun azalt─▒lmas─▒ i├žin ├Ânlemler al─▒nmas─▒na yetecek kadar protsto ba┼č g├Âsterdi. Tabii ki, kirlilik sorunlar─▒m─▒z─▒n ├ž├Âz├╝lmekten ├žok ├žok uzak oldu─čunu hepimiz biliyoruz. Ancak halk─▒n ┼čikayetlerinin durulmas─▒n─▒ ve sistem ├╝st├╝ndeki bask─▒n─▒n birka├ž y─▒ll─▒─č─▒na azalmas─▒n─▒ sa─člayacak m├╝dahaleler yap─▒ld─▒.

Bu nedenle, sisteme sald─▒rmak bir lastik par├žas─▒na vurmaya benziyor. ├çeki├žle bir darbe bir d├Âk├╝m demiri tuzla buz edilebilir ├ž├╝nk├╝ d├Âk├╝m demir kat─▒ ve k─▒r─▒lgand─▒r. Fakat lastik par├žas─▒n─▒ ona hi├ž zarar vermeden yumruklayabilirsiniz ├ž├╝nk├╝ esnektir: Protestonun ├Ân├╝nde size yol verir, protestonun g├╝c├╝n├╝ ve ├Ânemini yitirmesine yetecek kadarÔÇŽ Sonra sistem geri seker.

Bu y├╝zden, sisteme yaralanaca─č─▒ yerden vurmak i├žin, sistemin geri tepmeyece─či, sonuna kadar sava┼čaca─č─▒ konular se├žmek zorundas─▒n─▒z. ├ç├╝nk├╝ ihtiyac─▒n─▒z olan, sistemle uzla┼čmak de─čil, ├Âl├╝m kal─▒m m├╝cadelesidir.

5. Sisteme Kendi De─čerlerine G├Âre Sald─▒rmak Yarars─▒zd─▒r

Sisteme onun teknolojik-temlli de─čerlerine g├Âre de─čil, sistemin de─čerleriyle uyu┼čmaz olan de─čerlere g├Âre sald─▒rmak kesinlikle esast─▒r. Sisteme onun de─čerlerine g├Âre sald─▒rd─▒─č─▒n─▒z s├╝rece, sistemi yaralanaca─č─▒ yerden vurmu┼č olmazs─▒n─▒z, sistemin yol vererek ve geri teperek protestonun alt─▒n─▒ bo┼čaltmas─▒na izin vermi┼č olursunuz.

├ľrne─čin, e─čer kereste end├╝strisine ├Âncelikle ormanlara su kaynaklar─▒n─▒ ve yeniden yarat─▒m f─▒rsatlar─▒n─▒ korumak i├žin gerek duyuldu─ču temelinde sald─▒r─▒rsan─▒z, sistem kendi de─čerlerinden taviz vermeden protestonun i├žini bo┼čaltmak i├žin zemin sa─člar: Su kaynaklar─▒ ve yeniden yarat─▒m sistemin de─čerleriyle tamamen uyumludur ve e─čer sistem esnerse, su kaynaklar─▒ ve yeniden yarat─▒m ad─▒na kerestecili─či k─▒s─▒tlarsa, o halde yaln─▒zca kendi de─čerler kodu i├žin taktiksel olarak geri ├žekilmi┼č olur, yoksa stratejik bir bozguna u─čram─▒┼č olmaz.

Ma─čdurla┼čt─▒rma konular─▒n─▒ (─▒rk├ž─▒l─▒k, cinsiyet├žilik, homofobi ya da yoksulluk gibi) ├Âne s├╝rerseniz, sistemin de─čerleriyle ├žat─▒┼č─▒yor ve hatta sistemi esnemesi ve uzla┼čmas─▒ i├žin bile zorluyor olmazs─▒n─▒z. Do─črudan sisteme yard─▒m ediyor olursunuz. Sistemin en bilgeli destekleyicileri, ─▒rk├ž─▒l─▒k, cinsiyet├žilik, homofobi ve yoksullu─čun sisteme zararl─▒ oldu─čunun fark─▒ndad─▒r ve bu nedenle sistemin kendisi ma─čdurla┼čt─▒rman─▒n bu ve benzeri bi├žimleriyle sava┼čmaya u─čra┼č─▒r.

ÔÇťSweatshopÔÇŁlar (2), d├╝┼č├╝k ├╝cret ve berbat ├žal─▒┼čma ko┼čullar─▒yla baz─▒ ┼čirketlere kar getiriyor olabilir, ama sistemin bilge destekleyicileri i┼č├žilere daha uygun davran─▒ld─▒─č─▒nda bir b├╝t├╝n olarak sistemin daha iyi i┼čledi─čini ├žok iyi biliyorlar. SweatshopÔÇÖlar─▒ konu edindi─činizde sistemi zay─▒flatm─▒yor, onu g├╝├žlendiriyorsunuz.

├ço─ču radikal, ─▒rk├ž─▒l─▒k, cinsiyet├žilik ve sweatshopÔÇÖlar gibi gereksiz konular ├╝zerine odaklanman─▒n cazibesine kap─▒l─▒yorlar, ├ž├╝nk├╝ bu daha kolay. Sistemin taviz verebilece─či ve Ralph Nader, Winona La Duke, i┼č├ži sendikalar─▒ ve di─čer t├╝m pembe reformculardan destek g├Ârebilecekleri bir konu se├žiyorlar. Belki sistem bask─▒ alt─▒nda biraz geri ad─▒m atacak, eylemciler ├žabalar─▒n─▒n belli baz─▒ sonu├žlar─▒n─▒ g├Ârecekler ve bir ┼čeyler ba┼čard─▒klar─▒ gibi tatminkar bir ill├╝zyon elde edecekler. Fakat ger├žekte, tekno-end├╝striyel sistemi yok etmek yolunda hi├ž ama hi├žbir ┼čey ba┼čarm─▒┼č olmayacaklar.

K├╝reselle┼čme konusu teknoloji sorunuyla tamamen ilgisiz de─čildir. ÔÇťK├╝reselle┼čmeÔÇŁ ad─▒ verilen ekonomik ve politik tedbirler paketi, ekonomik b├╝y├╝meyi ve sonu├žta teknolojik ilerlemeyi te┼čvik ediyor. Yine de, k├╝reselle┼čme ├Ânemi az olan bir konudur ve devrimciler i├žin iyi se├žilmi┼č bir hedef de─čildir. Sistem k├╝reselle┼čme konusunda zarar g├Ârmeden zemin sa─člayabilir. K├╝reselle┼čmeyi asl─▒nda sona erdirmeden, protestolar─▒n i├žini bo┼čaltmak amac─▒yla k├╝reselle┼čmenin olumsuz ├ževresel ve ekonomik sonu├žlar─▒n─▒ hafifletebilir. Hatta s─▒k─▒┼čt─▒─č─▒nda, k├╝reselle┼čmeye toptan son vermek i├žin u─čra┼čabilir bile. B├╝y├╝me ve ilerleme yine de s├╝recektir, sadece biraz daha d├╝┼č├╝k bir d├╝zeyde. Ve k├╝reselle┼čmeyle sava┼čt─▒─č─▒n─▒zda sistemin as─▒l de─čerlerin sald─▒rm─▒┼č olmuyorsunuz. K├╝reselle┼čme kar┼č─▒tl─▒─č─▒, i┼č├žiler i├žin uygun ├╝cretleri muhafaza etmek ve ├ževreyi korumaktan hareket ediyor ve bunlar─▒n her ikisi de sistemin de─čerleriyle tam anlam─▒yla uyumludur. (Sistem, kendi ├ž─▒kar─▒ i├žin, ├ževresel bozulman─▒n ├žok ileri gitmesine izin veremez.) sonu├žta, k├╝reselle┼čmeyle sava┼čt─▒─č─▒n─▒zda sistemi ger├žekten yaraland─▒─č─▒ yerden vurmu┼č olmuyorsunuz. ├çabalar─▒n─▒z bir reformu te┼čvik edebilir, fakat tekno-end├╝striyel sistemin ala┼ča─č─▒ edilmesi amac─▒ i├žin faydas─▒zd─▒r.

6. Radikaller Sisteme Kesin Sonu├ž Getiren Noktalardan Sald─▒rmal─▒d─▒r.

Tekno-end├╝striyel sistemin imhas─▒ do─črultusunda etkili ├žal─▒┼čmak i├žin devrimciler, sisteme kendisinin zemin sa─člamaktan ├žekinece─či noktalarda sald─▒rmal─▒d─▒r. Sistemin hayati organlar─▒na sald─▒rmal─▒lar. Tabii, ÔÇťsald─▒r─▒ÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝ kulland─▒─č─▒mda fiziksel sald─▒r─▒ya g├Ânderme yapm─▒yorum, yaln─▒zca yasal protesto ve direni┼č bi├žimlerinden s├Âz ediyorum.

Sistemin hayati organlar─▒na ├Ârnekler ┼čunlard─▒r:

A. Elektrik g├╝c├╝ end├╝strisi. Sistem tamamen elektrik g├╝c├╝ ┼čebekesine ba─č─▒ml─▒d─▒r.

B. ─░leti┼čim end├╝strisi. Telefon, radyo, televizyon, e-posta ve benzerleri arac─▒l─▒─č─▒yla h─▒zl─▒ ileti┼čim olmadan sistem hayatta kalamaz.

C. Bilgisayar end├╝strisi. Hepimiz biliyoruz ki, bilgisayarlar olmadan sistem ├žabuk├ža ├ž├Âker.

D. Propaganda end├╝strisi. Propaganda end├╝strisi, e─člence end├╝strisini, e─čitim sistemini, gazetecili─či, reklamc─▒l─▒─č─▒, halkla ili┼čkileri ve a┼ča─č─▒ yukar─▒ t├╝m politika ve ak─▒l sa─čl─▒─č─▒ end├╝strisini kapsar. Sistem, insanlar yeterince yumu┼čak ba┼čl─▒ ve uyumlu olmad─▒klar─▒ ve sistemin onlarda ihtiya├ž duydu─ču al─▒┼čkanl─▒klara sahip olmad─▒klar─▒ s├╝rece i┼čleyemez. ─░nsanlara bu t├╝r d├╝┼č├╝nme ve davran─▒┼člar─▒ ├Â─čretmek propaganda end├╝strisinin i┼člevidir.

E. Biyoteknoloji end├╝strisi. Sistem (bildi─či kadar─▒yla) ileri biyoteknolojiye hen├╝z fiziksel olarak ba─č─▒ml─▒ de─čil. Bununla birlikte, kendisi i├žin kritik bir ├Âneme sahip olan Biyoteknoloji konusu ├╝zerinden kar┼č─▒tl─▒─ča yol vermeye katlanamaz. Bunu birazdan tart─▒┼čaca─č─▒m.

Tekrar: Sistemin bu hayati organlar─▒na sald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda, bunlara sistemin de─čerlerine g├Âre de─čil, sistemin de─čerleriyle uyu┼čmaz olan de─čerlere g├Âre sald─▒rman─▒z zorunludur. ├ľrne─čin, elektrik g├╝c├╝ end├╝strisine ├ževreyi kirletti─činden hareketle sald─▒r─▒rsan─▒z, sistem elektrik ├╝retmenin daha temiz y├Ântemlerini geli┼čtirerek protestonun i├žini bo┼čaltabilir.

Hatta daha da beteri, sistem tamamen r├╝zgar ve g├╝ne┼č enerjisine ge├žebilir. Bu durum ├ževresel tahribat─▒ azaltmak i├žin ├žok i┼če yarayabilir ama tekno-end├╝striyel sisteme son vermez. Ya da sistemin esas de─čerleri i├žin bir bozgunu temsil etmez. Sisteme kar┼č─▒ herhangi bir ┼čey ba┼čarmak i├žin, bir ilke olarak, elektri─če ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n insanlar─▒ sisteme ba─č─▒ml─▒ k─▒lmas─▒ zemininde, elektrik g├╝c├╝ ├╝retiminin t├╝m├╝me sald─▒rmal─▒s─▒n─▒z. Bu, sistemin de─čerleriyle ba─čda┼čmaz bir zemindir.

7. Biyoteknoloji Politik Sald─▒r─▒ ─░├žin En ─░yi Hedef Olabilir.

Politik sald─▒r─▒ i├žin bekli de en umut verici hedef Biyoteknoloji end├╝strisidir. Her ne kadar devrimciler az─▒nl─▒klar taraf─▒ndan tatbik edilse de, genel n├╝fustan bir derecede destek, sempati ya da en az─▒ndan r─▒za gelmesi yararl─▒ olur. Bu t├╝r bir destek ya da r─▒za kazanmak politik eylemin hedeflerinden biridir. Politik sald─▒r─▒n─▒z─▒, ├Ârne─čin, elektrik g├╝c├╝ end├╝strisine yo─čunla┼čt─▒racak olursan─▒z, radikal bir az─▒nl─▒k d─▒┼č─▒ndakilerden destek almak a┼č─▒r─▒ derecede zor olacakt─▒r, ├ž├╝nk├╝ ├žo─ču insan ya┼čama tarzlar─▒ndaki de─či┼čikliklere direnir, ├Âzellikle de onlar─▒ rahats─▒z eden de─či┼čikliklere. Bu nedenle, ├žok az─▒ elektrik kullan─▒m─▒na son vermeyi isteyecektir.

Fakat insanlar hen├╝z kendilerini ileri biyoteknolojiye elektri─če oldu─ču kadar ba─č─▒ml─▒ hissetmiyorlar. Biyoteknolojiyi yok etmek hayatlar─▒n─▒ radikal bir ┼čekilde de─či┼čtirmeyecek. Aksine, biyoteknolojinin s├╝re giden geli┼čmesinin hayat tarzlar─▒n─▒ d├Ân├╝┼čt├╝rece─či ve uzun zamand─▒r var olan insan de─čerlerini silece─či insanlara g├Âsterebilir. B├Âylece radikaller, biyoteknolojiye meydan okurken, insan─▒n de─či┼čime y├Ânelik do─čal direni┼čini kendi lehlerine seferber etmeyi ba┼čarabilirler.

Ve Biyoteknoloji sistemin kaybetmeyi g├Âze alamayaca─č─▒ bir konudur. Sistemin sonuna kadar sava┼čmak zorunda kalaca─č─▒ bir konudur, ki ihtiyac─▒m─▒z da tam olarak bu. Fakat ÔÇôbir kez daha yineleyecek olursam- biyoteknolojiye sistemin kendi de─čerlerine g├Âre de─čil, sisteminkilerle ba─čda┼čmaz olan de─čerlere g├Âre sald─▒rmak zorunludur. ├ľrne─čin biyoteknolojiye ├Âncelikle onun ├ževreye zarar verebilece─či veya genetik m├╝dahaleye u─čram─▒┼č yiyeceklerin sa─čl─▒─ča zararl─▒ olabilece─či ├╝zerinden sald─▒r─▒rsan─▒z, sistem zemin sa─člayarak veya uzla┼čarak ÔÇô├Ârne─čin, genetik ara┼čt─▒rmalarda y├╝ksek g├Âzetim ve genetik m├╝dahaleye u─čram─▒┼č m─▒s─▒rlarda ├Âzenli tahlil ve denetimi ortaya koyarak- sald─▒r─▒n─▒z─▒ hafifletecektir. ─░nsanlar─▒n endi┼čeleri b├Âylece azalacak ve protesto sindirilecektir.

8. ─░lke Olarak T├╝m Biyoteknolojiye Sald─▒r─▒lmal─▒d─▒r.

B├Âylece, biyoteknolojinin ┼ču yada bu olumsuz sonucunu protesto etmek yerine, (a) biyoteknolojinin canl─▒lar─▒n t├╝m├╝ne hakaret oldu─ču; (b) sistemin eline ├žok fazla g├╝├ž verdi─či; (c) binlerce y─▒ld─▒r var olan temel insan de─čerlerini radikal bir ┼čekilde d├Ân├╝┼čt├╝rece─či; ve sistemin de─čerleriyle ba─čda┼čmaz olan benzer gerek├želer dayanarak, ilke olarak modern biyoteknolojinin t├╝m├╝ne sald─▒rmal─▒s─▒n─▒z.

Bu t├╝r sald─▒r─▒ya kar┼č─▒l─▒k, sistem kar┼č─▒lamak ve sava┼čmak zorunda kalacakt─▒r. A┼č─▒r─▒ d├╝zeyde esneyerek sald─▒r─▒y─▒ hafifletmeye kalk─▒┼čamaz, ├ž├╝nk├╝ biyoteknoloji t├╝m teknolojik ilerleme giri┼čimi i├žin ├žok merkezidir ve sistem, esnedi─činde taktiksel bir geri ├žekilme yap─▒yor olmayacak, de─čerler kodunda b├╝y├╝k bir stratejik bozguna u─čruyor olacakt─▒r. Sistemin bu de─čerleri yava┼č yava┼č y─▒prat─▒lacak ve kap─▒, sistemin temellerini yaracak sonraki politik sald─▒r─▒lar i├žin a├ž─▒lacakt─▒r.

Do─čru, ABD Temsilciler Meclisi yak─▒n zamanda insan kopyalaman─▒n yasaklanmas─▒ y├Ân├╝nde oy kulland─▒ ve en az─▒ndan baz─▒ kongre ├╝yeleri bunun i├žin do─čru gerek├želer g├Âsterdiler. Okudu─čum gerek├želer dinsel terimlerle ├žer├ževelenmi┼čti, fakat s├Âz konusu dinsel terimler hakk─▒nda ne d├╝┼č├╝n├╝rseniz d├╝┼č├╝n├╝n, bu gerek├želer teknolojik olarak kabul edilemez gerek├želerdi. Ve ├Ânemli olan da bu.

Bu nedenle, kongre ├╝yelerinin insan kopyalama ├╝zerine yapt─▒klar─▒ oylama, sistem i├žin hakiki bir bozgundur. Fakat bu, ├žok ama ├žok k├╝├ž├╝k bir bozgundu, ├ž├╝nk├╝ yasaklanman─▒n kapsam─▒ ├žok dar ÔÇôbiyoteknolojinin ufac─▒k bir b├Âl├╝m├╝ etkilendi- ve zaten yak─▒n gelecekte insan kopyalama sistem i├žin az bir pratik faydaya sahip olacak. Fakat Temsilciler MeclisiÔÇÖnin hareketi, bunun sistemin zay─▒f bir noktas─▒ oldu─čunu ve biyoteknolojinin t├╝m├╝ne y├Ânelik daha geni┼č bir sald─▒r─▒n─▒n sisteme ve onun de─čerlerin b├╝y├╝k bir zarar verebilece─čini akla getiriyor.

9. Radikaller Biyoteknolojiye Hen├╝z Etkili Bir ┼×ekilde Sald─▒ram─▒yor.

Baz─▒ radikaller biyoteknolojiye politik veya fiziksel olarak sald─▒r─▒yorlar, ama bildi─čim kadar─▒yla biyoteknolojiye kar┼č─▒tl─▒klar─▒n─▒ sistemin kendi de─čerlerine g├Âre a├ž─▒kl─▒yorlar. Yani temel ┼čikayetleri, ├ževresel y─▒k─▒m ve sa─čl─▒─ča zarar riskleri.

Ve biyoteknoloji end├╝strisine yaralanaca─č─▒ yerden vurmuyorlar. Yeniden fiziksel ├žarp─▒┼čmayla benzerlik kurarsam, farz edin ki kendinizi dev bir ahtopota kar┼č─▒ savunmak zorundas─▒n─▒z. Ahtapotun dokuna├žlar─▒n─▒n ucuna vurarak etkili bir ┼čekilde sava┼čamazs─▒n─▒z. Kafas─▒na sald─▒rmak zorundas─▒n─▒z. Faaliyetlerini okudu─čum kadar─▒yla, biyoteknolojiye kar┼č─▒ ├žal─▒┼čan radikaller hala ahtapotun dokuna├žlar─▒n─▒n ucuna vurmaktan daha fazla bir ┼čey yapm─▒yorlar. S─▒radan ├žift├žileri genetik m├╝dahaleye u─čram─▒┼č tohumlar─▒ ekmemeleri konusunda ayr─▒ ayr─▒ ikna etmeye ├žal─▒┼č─▒yorlar. Fakat AmerikaÔÇÖda binlerce ├žiftlik var, bu y├╝zden ├žift├žileri ayr─▒ ayr─▒ ikna etmek, genetik m├╝hendisli─čiyle sava┼čmak i├žin a┼č─▒r─▒ derecede verimsiz bir yol. Biyoteknolojik i┼čle u─čra┼čan ara┼čt─▒rmac─▒ bilim adamlar─▒n─▒ ya da Monsanto gibi ┼čirketlerin y├Âneticilerini biyoteknoloji end├╝strisini terk etmeleri konusunda ikna etmek ├žok daha etkili olacakt─▒r. ─░yi ara┼čt─▒rmac─▒ bilim adamlar─▒ ├Âzel yetenekleri ve kapsaml─▒ e─čitimleri olan insanlard─▒r, bu nedenle yenilerini bulmak zor olur. Ayn─▒s─▒, ┼čirketlerin y├╝ksek y├Âneticileri i├žin de ge├žerli. Bunlar─▒n birka├ž─▒n─▒ biyoteknolojiden uzakla┼čmalar─▒ y├Ân├╝nde ikna etmek, biyoteknolojiye, bin ├žift├žiyi genetik m├╝dahaleye u─čram─▒┼č tohumlar─▒ ekmemesi konusunda ikna etmekten ├žok daha fazla zarar verecektir.

10. Yaralanaca─č─▒ Yerden Vur.

Sisteme politik sald─▒r─▒ i├žin biyoteknolojinin en iyi konu oldu─čunu d├╝┼č├╝nmekte hakl─▒ olup olmad─▒─č─▒m tart─▒┼čmaya a├ž─▒kt─▒r. Fakat bug├╝n radikallerin, enerjilerinin ├žo─čunu teknolojik sistemin ayakta kalmas─▒yla hemen hemen hi├ž ilgisi olmayan konulara harcad─▒klar─▒ tart─▒┼čmas─▒z. Hatta do─čru konuyu i┼čaret ettiklerinde bile, yaralanaca─č─▒ yerden vurmuyorlar. Bu y├╝zden radikallerin k├╝reselle┼čme ├╝zerinde ├Âfkeli tepinmeler yapmak i├žin sonraki d├╝nya ticaret zirvesine ko┼čturmak yerine, ├╝zerine d├╝┼č├╝nmek i├žin zaman ay─▒rmalar─▒ gereken ┼čey, sisteme ger├žekten yaralanaca─č─▒ yerden nas─▒l vuracaklar─▒ olmal─▒d─▒r. Yasal yollarla tabiÔÇŽ

(1) Vurgular─▒n t├╝m├╝ KaczynskiÔÇÖye aittir.
(2) Sweatshop: ─░┼č├žilerin d├╝┼č├╝k ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, k├Ât├╝ ko┼čullarda uzun mesaiyle ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ i┼č yeri.

[KaczynskiÔÇÖnin bu makalesi Green Anarchy dergisinin Bahar 2002 tarihli 8. say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.]

gnostisizm

Dinlerin tarihinde iki ÔÇťk├╝lt├╝r ├žat─▒┼čmas─▒ÔÇŁn─▒n (antropolojistlerin belirtti─či gibi) ├Ânemi b├╝y├╝k. ─░lki Perslerin Suriye, Filistin ve M─▒s─▒r─▒ fethi. ─░kisinci ─░skenderin Pers ─░mparatorlu─čunu fethi. Bunlar sadece steril askeri fetihler de─čil ayn─▒ zamanda k├╝lt├╝rde derin ve geni┼č f├╝zyonlar olu┼čturan olaylard─▒r. Her biri iki kimsayal elementin birle┼čimi sonucu kabarma, ─▒s─▒ ve yeni kimyasal bile┼čiklerin ortaya ├ž─▒kmas─▒ gibiydi. ─░lkinden kutsal kitaplardan bildi─čimiz gibi Yahudilik do─čdu. ─░kincisinden de Hristiyan kutsal yaz─▒lar─▒ndan ve kilisenin ilk rahiplerinin yazd─▒klar─▒ndan bildi─čimiz gibi Hristiyanl─▒k do─čdu.

├çok b├╝y├╝k enerjiler genellikle tamamen farkl─▒ ve do─čru elementlerin kayna┼čmas─▒ sonras─▒ ortaya ├ž─▒kar ÔÇô kimyasal patlamalar, n├╝kleer b├Âl├╝nme ÔÇô g├Âky├╝z├╝ndeki en g├╝├žl├╝ ÔÇťradyo starÔÇŁ asl─▒nda bir ├žift ├žarp─▒┼čan nebuladan ibaret. Bu y├╝zden, ayn─▒ ┼čekilde g├╝n├╝m├╝zde de hala etkisi olan ruhani ve entellekt├╝el enerjiler eski k├╝lt├╝rlerin ├žat─▒┼čmas─▒n─▒n sonucu ortaya ├ž─▒kt─▒. Sadece Yahudilik ve Hristiyanl─▒k de─čil, stoac─▒l─▒k, yeni platonculuk, mayahana budhizmi ve mitraizm, IsisÔÇÖe tapma, mani dini gibi sonradan gelen gizemli dinlerin hepsi k├╝lt├╝rel ├žat─▒┼čma sonucu ortaya ├ž─▒kt─▒. Hatta, Yunanistan, M─▒s─▒r, Suriye, ─░ran ve HindistanÔÇÖda eski ortodoks dinler ├žok ciddi ┼čekilde de─či┼čti.

Din kelimenin tam anlam─▒yla k├Âklerinden do─čdu. Kesinlikle lokal ve k├╝lt dinsel ayinlerden ├ž─▒kart─▒larak uluslararas─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒ ve geni┼čletildi. Bir kere yak─▒ndaki tepenin tanr─▒s─▒ ile alt─▒ndaki p─▒nar─▒n tanr─▒├žas─▒na tap─▒lan bir yerde do─čdunuz. Bunlara Zeus ve Artemis diyor olabiliriz, fakat ya┼čayan tanr─▒lar olarak onlar bir yere ba─čl─▒yd─▒lar ve onlar─▒n ulusal karakterleri ┼čairlerin hayali ├╝retimleri olarak kald─▒. Do─čunun b├╝y├╝k tanr─▒lar─▒na bile ÔÇô Amun ya da Marduk, Isis ya da Ishtar ÔÇô genel olarak tap─▒nman─▒n sebebi saray─▒n ya da ba┼čkentin tanr─▒lar─▒ olmalar─▒yd─▒. G├╝nl├╝k ya┼čamda y├╝zlerce k├╝├ž├╝k Amun – Marduk ve ─░shtar – ─░sis olarak k├Ây├╝n, tarlan─▒n ya da y├Ârenin tanr─▒s─▒ oldular. ─░nsanlar─▒n tapt─▒klar─▒ tanr─▒lar b├╝y├╝k ulusal ve kraliyet ayinleri d─▒┼č─▒nda bu lokal tanr─▒lard─▒.

Dinin k├Âklerinden do─čmas─▒ insanlar─▒n antik d├╝nyan─▒n birbirlerine uzanan geni┼č imparatorluklar─▒na ├Âzg├╝rce girip ├ž─▒kabilmeleri sonucu m├╝mk├╝n oldu. Tanr─▒lar─▒ bu ┼čekilde teoloji, akide, genel bir mit ve teorik do─črulamaya kavu┼čtu. Bu dinler bir propoganda ve misyonerler ├╝retti. Sonunda ─░sko├žya s─▒n─▒rlar─▒nda Pers, Filistinli ve M─▒s─▒rl─▒ kurtar─▒c─▒lar i├žin tap─▒naklar; Gobi ├ž├Âl├╝nde ├žal─▒┼čm─▒┼č Praksiteles ve ApellesÔÇÖden ve yak─▒n zamanda uygarla┼čan Japonlardan ├Â─črenen dini heykelt─▒ra┼člar ve ressamlar ortaya ├ž─▒kt─▒.

Bu geni┼č tohumluktan ya da zorla d├Âk├╝len tohumlardan b├╝t├╝n modern ortodoksluklar filizlendi. Ayn─▒ topraktan heterodoksluk geldi. Asl─▒nda, bu vakte kadar heterodoksluk kavram─▒ mevcut de─čildi. AkhenatonÔÇÖun ├╝nl├╝ AtenÔÇÖe tapmas─▒ bir heterodoksluk de─čildi ÔÇô bu sadece farkl─▒ bir kraliyet gelene─čiydi. Eski folk dinleri mevsimleri ve mevsimler aras─▒ ge├ži┼č ayinlerini kutsalla┼čt─▒rd─▒. Yeni d├╝nya dinleri bu temel ├╝zerine kuruldu ve mitler ile gelenek g├Âreneklere etik bir i├žerik sa─člad─▒. ├ľncelikle tek ├Ânemi bireye verdiler; ard─▒ndan ona kurtulu┼ču teklif ettiler; fakat bu kurtulu┼č tapan ki┼činin istekli bir ┼čekilde i┼čbirli─či yapmas─▒na ve inanc─▒n─▒ kabul etmesine ba─čl─▒yd─▒. ─░lk Yunan do─ča filazoflar─▒ d├Âneminde, bilim d├╝nyas─▒ ve ruhani folk d├╝nyas─▒ birbirleriyle uyu┼čmamaya ba┼člad─▒.┬á SokratesÔÇÖe g├Âre Anaksagoras evrenin d├╝zenini a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čan ├ž─▒lg─▒n ve dine sayg─▒s─▒ olmayan biriydi. Heterodoksluk b├Âyle varoldu.

A├ž─▒k olan bir ┼čey var ki yabanc─▒ ya da in┼čaa edilmi┼č dinlerin geleneklerinin propograndas─▒ eski yerel inan├žlar─▒n ├žal─▒┼čmad─▒─č─▒ yerde i┼če yaramal─▒. Yeni ger├žeklerle ba┼ča ├ž─▒kmada yetersiz kalan g├╝ven ├╝zerine al─▒nm─▒┼č atalar─▒n inan├žlar─▒n─▒n kar┼č─▒s─▒nda, yeni dinin insanlar─▒ kendi taraf─▒na ├žekmeye yarayan k─▒s─▒mlar─▒ sonu├žlar─▒ garanti etmelidir. Ayr─▒ca yerel din tan─▒m─▒ gere─či umumidir. Dinin ayinleri ve mitleri b├╝t├╝n topluma a├ž─▒kt─▒r ve kutsal yaz─▒tlar─▒ ├Â─črenmek isteyen herhangi biri bunlar─▒ anlayabilir. Buna kar┼č─▒l─▒k yabanc─▒ din esrarengizdir. Bu gizli bir ├Â─čretidir ├ž├╝nk├╝ ├Â─čretinin temel bilgisi kurtulu┼ču sa─člar, bu y├╝zden ├Âzel bilgiye sahip ki┼čiler aras─▒nda olmayanlar─▒n ve s─▒nanmam─▒┼člar─▒n eri┼čebilecekleri ┼čekilde b─▒rak─▒lamazlar. Gizli ├Â─čreti do─črudan mitlerin asimile edilmesini sa─člayan g├╝n├╝m├╝z├╝n mevcut bilimsel bilgisini i├žerir. Belki de daha do─čru bir s├Âylem mitlerin d├╝nyada mevcut olan bilgi hakk─▒ndaki b├╝t├╝n detaylar─▒ i├žerdi─čidir. B├Âylece elinizde gittik├že sihire yakla┼čan bir din var. Bilgi birikimi ve ayinleri zorlay─▒c─▒. M├╝min evreni istedi─če sonuca ula┼čmak i├žin zorlayabilir. Dualar─▒n kimyasal form├╝ller kadar etkili oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Onlar b├╝y├╝d├╝r.

Tabii ki bu t├╝r sihirli elementler eski d├╝nyan─▒n b├╝t├╝n dinlerinin kaynaklar─▒nda vard─▒ ve en b├╝y├╝k ilerlemelerini Babil ve M─▒s─▒rda ger├žekle┼čtirmi┼člerdi. Geli┼čen uygarl─▒k M─▒s─▒r ├Âl├╝ler kitab─▒n─▒n sihirli form├╝llerine ki┼čisel ve etik yorumlar katm─▒┼čt─▒r. Fakat al─▒┼č─▒lm─▒┼č ya┼čam bi├žiminde tedirgin edici de─či┼čikli─če ve g├╝vensizli─če e┼člik eden ruhun bireysel krizleri, kurtulu┼ču sa─člayan ilkel b├╝y├╝lerin, form├╝llerin, zorlay─▒c─▒ ayinlerin, varsay─▒lan mutlak ger├že─čin bilgisinin eksik kalan b├Âl├╝mlerini doldurmu┼čtur.

Son tipteki gizemli dine ait ilk kay─▒t Nil deltas─▒nda eski dilin konu┼čuldu─ču modern ─░skenderiye tarz─▒ bir yerde bulunan 4. yyÔÇÖda yaz─▒lm─▒┼č halka ait bir papirustur. Bu yaz─▒ M─▒s─▒r el yaz─▒s─▒yla yaz─▒lm─▒┼čt─▒r ancak dili Persler ile Helenistik Yak─▒n do─čunun ortak dili olan Aramicedir. Bir gizemli oyun olan bu yaz─▒ tanr─▒├ža AnatÔÇÖ─▒n BaalÔÇÖ─▒ ├Âl├╝m tanr─▒s─▒ MutÔÇÖun arkada┼čl─▒─č─▒ndan kurtard─▒ktan sonra yapt─▒klar─▒ kutsal evlili─či anlat─▒r. Ayr─▒ca ├╝├žl├╝ ├žiftler ve hepsinin arkas─▒nda cennetin efendisi Baal Shamain bulunmaktad─▒r. Bu dokuz tanr─▒n─▒n hepsi tek bir yerden de─čil Kenan, Babil, Asur ve eski S├╝mer topraklar─▒ndan gelmektedir. Bunlar kas─▒tl─▒ olarak, bizim yirminci y├╝zy─▒l dini vitrin gezicilerimiz aksine, yak─▒n do─ču din uzmanlar─▒ taraf─▒ndan – bir bilinmeyen ÔÇťkurucuÔÇŁ – bir araya getirilmi┼čtir. Ayr─▒ca metin M─▒s─▒r karakterlerini ┼č├Âvalyeler gibi yans─▒tmas─▒n─▒n yan─▒nda iyi kodlanm─▒┼čt─▒r. Hi├žbir M─▒s─▒r ya da Aramice katibe de┼čifre anahtar─▒ olmadan bu yaz─▒lar─▒ ├ž├Âzemez. Ayr─▒ca metin o g├╝n├╝n g├╝nl├╝k ola─čan Aramicesinde de─čil, bizim ÔÇť─░ncil d├╝zyaz─▒lar─▒n─▒nÔÇŁ k├Ât├╝ klasik ├ževirileri gibi yapay, pseudo-arkaik bi├žimdedir. Bu yaz─▒dan ├Ânce kriptogramlara sadece astroloji ve kehanetler yaz─▒l─▒rd─▒ ÔÇô ├ž├╝nk├╝ ├╝zerinlerinde bilimsel prosed├╝rlerin etkinli─či oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝rd├╝. Burada gizli bir rit├╝el ile yabanc─▒ topraklarda yabanc─▒ bir gelene─čimiz var, miti k─▒sa bir s├╝re ├Ânce bile┼čik fanztezi olarak in┼ča edildi, ayini ├žal─▒┼čmay─▒ garanti etti, tanr─▒lar─▒ kozmosun bilimsel resmine paralel olarak mevcut. Daha ├Âncede dedi─čim gibi elimizde bildi─čimiz son d├Ânem gizemli dinlerin ilki ve Gnostisizmin ilk imalar─▒ var. Gelecek sekiz y├╝z y─▒l i├žinde ┼čablon ├žok az de─či┼čecek ve sadece geli┼čecek.

Gnostisizm bu ad alt─▒nda Hristiyanl─▒ktan sadece bir ka├ž y─▒l daha eski fakat k├Âkenleri ya da en az─▒ndan materyalleri zaman i├žerisinde kayboluyor. Bu materyallerin bir k─▒sm─▒n─▒ Hristiyanl─▒k ile payla┼č─▒yor, fakat Gnostisizm ├žok daha muhafazakar, ge├žmi┼či ├žok daha fazla kullan─▒yor. Hristiyanl─▒k ge├žmi┼či sadece merkezi bir din dramas─▒ olarak kullan─▒rken, Gnostisizm bir b├╝t├╝n kozmoloji ve kozmogoniyi elinde bulunduruyor.

Gnostik inanc─▒n temel ├Â─čelerini tek tek ele al─▒p ilk ortaya ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒n izini ara┼čt─▒r─▒p bulal─▒m.

T├╝r├╝mc├╝l├╝k (emanationism) M─▒s─▒rÔÇÖda y├╝ksek uygarl─▒─č─▒n ba┼člang─▒c─▒ ile birlikte ├ža─čda┼čt─▒r. ÔÇťMemphis ─░lahiyat─▒ÔÇŁ─▒ Eski Krall─▒ktan bir risaledir. Memphis M─▒s─▒rl─▒lar─▒n─▒n tanr─▒lar─▒n en ya┼čl─▒s─▒ kabul etti─či tanr─▒ PtahÔÇÖtan di┼či ve erkek d├Ârt ├žift tanr─▒ varolmu┼čtur. Ptah d├╝┼č├╝n├╝p, konu┼čmu┼č ve s├Âzleri bu tanr─▒lar─▒ yaratm─▒┼čt─▒r. Her bir tanr─▒ ya da tanr─▒├žan─▒n ÔÇťPtahÔÇÖ─▒n kalbi ve dilindenÔÇŁ ba┼čka bir varolu┼ču yoktur ve onlar olmadan yap─▒lm─▒┼č herhangi bir ┼čeyi yapmak m├╝mk├╝n de─čildir. (PtahÔÇÖ─▒n kendisi tesad├╝fen s─▒radan bir insan─▒n v├╝cudu ile de─čil, ├Âl├╝m ve ya┼čam─▒n kombinasyonunu temsilen devasa erkeklik organ─▒na sahip bir mumya olarak temsil edilmi┼čtir.) Memphis ilahiyat─▒ndan ├Ânce var olan Memphis Dokuzlusunda ayn─▒ d├Ârt ├žift yarat─▒c─▒ AtunÔÇÖdan t├╝retilmi┼čtir. Ancak bu s─▒radan bir yarat─▒l─▒┼č mitidir ve Memphis t├Ârenlerinin fevkalade filozofisiyle ortak y├Ân├╝ yoktur. T├╝r├╝mc├╝l├╝─č├╝n benzersiz fikri B├╝y├╝k Tanr─▒n─▒n sadece kendi t├╝r├╝mleri ├╝zerinden hareket etmesidir.

─░yinin ve k├Ât├╝n├╝n sava┼č─▒ ile yarad─▒l─▒┼č─▒n ba┼čtan ├ž─▒kart─▒lmas─▒ Babilli ve son d├Ânem Perslerin fikirleridir. M─▒s─▒rl─▒lar ya da erken Samiler hi├ž bir zaman d├╝nyayla ilgili ciddi bir yanl─▒┼čl─▒k oldu─čunu d├╝┼č├╝nmemi┼člerdir; fakat Mezopotamya ve sonraki Pers dinleri k├Ât├╝n├╝n g├╝c├╝ne yakalanm─▒┼čt─▒r. Bu ├Ânemli bir ayr─▒m. M─▒s─▒rl─▒lar k├Ât├╝l├╝─č├╝n fark─▒ndayd─▒ ama onu metafizik olarak bah┼četmeyip yaln─▒zca ontolojik a├ž─▒dan ├Ânemli g├Ârd├╝ler. Isis ve Osiris insan─▒ ├Âl├╝mden kurtarm─▒┼čt─▒r. Kurtar─▒c─▒lar, Saoshyant, Pers dinini ba┼č─▒bo┼č insan─▒n yarad─▒l─▒┼č─▒yla ├╝stesinden gelemedi─či g├╝nahtan kurtarm─▒┼čt─▒r. Quakerlar gibi M─▒s─▒rl─▒lar─▒n iyi olmay─▒ nispeten daha kolay buldu─čunu bildiren bir ├žok metne sahibiz. Daha do─čuda, Babilliler, ard─▒ndan Persler ve onlardan sonra s├╝r├╝lm├╝┼č ─░braniler ve sonra Hristiyanlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču bunu ger├žekten zor bulmu┼č gibi g├Âr├╝n├╝yor.

Gnostikler daha da ileri gitmi┼čtir. Her ne kadar Pers dininde ┼čeytan ba─č─▒ms─▒z bir i┼člev ├╝stlense de, yarad─▒l─▒┼č─▒n, insan─▒n k├Ât├╝ oldu─čuna dair bir s├Âylem yoktur. D├╝nyan─▒n i├žsel k├Ât├╝l├╝─č├╝n├╝ ifade eden bu fikir, Gnostik k├╝lt├╝rlerin ay─▒rt edici ve kendine ├Âzg├╝ g├Âr├╝┼č├╝d├╝r.

Perslerden evren kavram─▒n─▒n, varolu┼čun kendisinde karanl─▒─ča kar┼č─▒ ayd─▒nl─▒─č─▒n m├╝cadelesini i├žeren ahlaki bir sava┼č oldu─ču d├╝┼č├╝ncesi gelmi┼čtir. Biz Yeni Ahitten ve ├ľl├╝ Deniz Par┼čomenlerinin Yahudi katiplerinden bu dile a┼činay─▒z. Bununla birlikte Gnostisizmin i├žinde y├╝zy─▒llar boyunca Bat─▒ d├╝┼č├╝ncesinde ├že┼čitli ┼čekillerde hayatta kalabilmek i├žin ─▒┼č─▒─č─▒n b├╝t├╝n fizik ve metafizi─či bulunmaktad─▒r.

M─▒s─▒r ├ľl├╝ler Kitab─▒ÔÇÖn─▒n reprod├╝ksiyonlar─▒n─▒n i├žinden bir resim g├Âren herhangi biri Ruhlar─▒n Tehlikesi olarak bilinen kavrama a┼činad─▒r. Bu kavram ├Âl├╝m├╝n ard─▒ndan ruhun alt d├╝nyan─▒n soru┼čturma yapan ki┼čilerinin ├Ân├╝nden ge├žmeden ├Ânce kurtar─▒lmas─▒ i├žin uygun dua ya da her tanr─▒n─▒n ismiyle birlikte gizli isimlerini bilmesi gerekti─či d├╝┼č├╝ncesidir. Perslerin zaman─▒nda M─▒s─▒rda OsirisÔÇÖin Dokuzlusu┬á ├Âl├╝m├╝n orijinal yarg─▒├žlar─▒n─▒n yerini almaya geldi, fakat talihsiz ruh binlerce k├╝├ž├╝k tanr─▒dan ya da ┼čeytan taraf─▒ndan ufak bir soru┼čturmaya maruz kalmak zorunda kald─▒. Gnostisizm cenneti ├ževreleyen kozmik g├╝├žler ile ruhun bu sorgucular─▒n─▒ e┼čitledi. Ruhun alt d├╝nyada ilerlemesi, al├žalm─▒┼č ama art─▒k y├╝kselen kurtar─▒c─▒, en y├╝ksek g├Âk tabakas─▒na ve b├╝t├╝n yarat─▒m─▒n ve yarat─▒c─▒lar─▒n i├žinden ├ž─▒kt─▒─č─▒ bilinmeyen bir tanr─▒yla birle┼čmenin saadeti ile ruhun y├╝kseli┼či olarak de─či┼čti. Fakat M─▒s─▒r alt d├╝nyas─▒nda bu y├╝kseli┼če ula┼čman─▒n sihirli s├╝reci aynen kald─▒. Gnostik ruh kurtar─▒ld─▒ ├ž├╝nk├╝ o cennetin s─▒rlar─▒n─▒ biliyordu ve do─čru cevaplar─▒ verebiliyordu.

M─▒s─▒rÔÇÖda Memphis DokuzlusuÔÇÖnda gezegenler, g├╝ne┼č ve ay ├žok ge├ž d├Ânemlere kadar e┼čit de─čildi. Fakat BabilÔÇÖde benzer hiyerar┼čiler erken tarihlerde tespit edilmi┼čtir. Babil astrolojisi Perslerden hemen ├Ânce ve Pers d├Âneminde tam geli┼čimine ula┼čt─▒─č─▒nda bu (tabiri caizse) g├╝ne┼č-sistemi dini b├╝t├╝n Yak─▒n Do─ču boyunca yay─▒ld─▒ ve sonunda sadece Yunanl─▒lar ile Romal─▒lar─▒ de─čil, Keltler ile Cermenleri de etkiledi.

─░┼čtar ya da Anahit ya da Isis, kurtar─▒c─▒ tanr─▒lar─▒n ini┼či g├╝ne┼č sisteminin i├žine yap─▒lan ulusal kahramanlar─▒n an─▒tlar─▒ndan daha eskidir, fakat iki kavram bir araya geldi─činde kozmosun m├╝thi┼č bir draman─▒n tiyatrosu haline gelmesi ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r. Evrenin┬á bu yarad─▒l─▒┼č d├╝┼č├╝ncesi k├╝├ž├╝msenmek i├žin de─čildi. Bir bu├žuk milenyum sonra William Blake i├žin hala anlaml─▒yd─▒.

Di─čer elementler ÔÇô y─▒lana tapma, erotik mistisizm ve rit├╝el, mistik evlilik, ├Âld├╝r├╝len kurtar─▒c─▒ tanr─▒ ÔÇô b├╝t├╝n bu fikirler s─▒k├ža belirtildi─či gibi neredeyse evrenseldir ve ├žo─ču durumda Yak─▒n Do─čuya ├Ânemli n├╝fuslar─▒n geli┼činin ├Ânc├╝s├╝ olmu┼čtur. Bunlar Cilal─▒ ta┼č devrine hatta daha erken d├Ânemlere aittir. Yani pek ├žok Gnostik mezhebin g├╝├žl├╝ anaerkil ya da en az─▒ndan ataerkil kar┼č─▒t─▒ vurgular─▒n─▒n sebebi de budur.

Homerosun ve Yunan oyun yazarlar─▒n─▒n tanr─▒lar─▒ ve onlardan daha az bir ┼čekilde M─▒s─▒r ve BabilÔÇÖin kraliyet gelenekleri insan─▒ i├žermeden kendi yollar─▒nda devam etmi┼čtir. Gnostisizm H─▒ristiyanl─▒k, Musevilik ve Zerd├╝┼čtl├╝k ile insana odaklanan, tap─▒nan kimsenin temel rol├╝ oynad─▒─č─▒ yarat─▒c─▒ ve kurtar─▒c─▒ bir drama konseptini payla┼č─▒r. Kurtulu┼čun eksiksiz dramalar─▒, ger├žek oyunlar─▒, Antik Yak─▒n Do─ču boyunca yayg─▒nd─▒r. Memphis ─░lahiyat─▒ asl─▒nda bir oyundur, UgaritÔÇÖin belli ba┼čl─▒ el yazmalar─▒ da, daha ├Ânce de bahsetti─čim Aramice papir├╝s de, G─▒lgam─▒┼č Destan─▒n─▒n bir formu ve ─░┼čtarÔÇÖ─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝ de bir oyundur. Bu dramatik formun kutsal emanetleri ne┼čideler ne┼čidesi, Eyyub ve Ester kitaplar─▒nda mevcuttur. Bu antik drama g├Âsterileri tasvir ettikleri mitleri ko┼čulland─▒rm─▒┼č ve di─čer taraftan yeni dramatik mitler miti bir edebiyat ├žer├ževesine alm─▒┼č ve sonunda ─░saÔÇÖn─▒n ├žilesi ile dramay─▒ bir sanat eseri olarak sunmu┼čtur. Bu ShakespeareÔÇÖin trajedilerinde ├Âzellikle b├╝y├╝l├╝ gizemli dinin k─▒l─▒k de─či┼čtirmi┼č rit├╝ellerini i├žeren ÔÇťF─▒rt─▒naÔÇŁda garip fikirleri olan adamlar─▒n bulamad─▒klar─▒ ┼čeyler i├žin de─čildir. Gnostisizmin belgelerinde dramatik b├Âl├╝mler ├Âzellikle ÔÇťActs of JohnÔÇŁ daki ├╝nl├╝ dans ve zikirde mevcuttur. Antik rit├╝el dramalar b├╝y├╝k imparatorluklardan ├Ânce sosyaldi ÔÇô objektif ger├žeklik, topraklar─▒n verimlili─či ve y─▒l d├Ân├╝mleriyle ilgileniyorlard─▒. Memphis ya da TebÔÇÖde b├╝y├╝k bir kraliyet oyunununda, Firavun Tanr─▒ olarak canland─▒r─▒l─▒rd─▒, fakat sadece M─▒s─▒r toplumuyla ilgili ├žal─▒┼č─▒rd─▒, ulusal t├Ârenler gelini olarak M─▒s─▒r topra─č─▒n─▒ kucaklard─▒. Gnostisizm kozkmik bir dram─▒ konu edindi. Tanr─▒n─▒n insan ┼čekline girmi┼č hala olarak Simon Magus, LevantÔÇÖta s─▒radan bir adam gibi gezer ve onun e┼či, mistik Helen kelimenin tam anlam─▒yla genelevden ├ž─▒km─▒┼č bir k─▒zd─▒. Gnostik kurtar─▒c─▒lar d├╝zenli toplumun yapt─▒r─▒mlar─▒ olmadan bireysel g├╝nahkarlar─▒ kurtarmak i├žin ba─č─▒ms─▒z ├žal─▒┼čanlard─▒.

Gnostisizmin mitolojik k├Âkenleri ve gelenekleri konusunda uzun bir vakit ge├žirmemin sebebi Gnostisizmin modern zamanlara bu ayin ve doktrinler ile birlikte uzanmasayd─▒. Tap─▒nak├ž─▒lar─▒n gizemli tanr─▒s─▒ ya da cad─▒lar─▒n erotik t├Ârenleri ya da G├╝l-Ha├žl─▒lar ve Masonlar─▒n t├Ârenleri hepsi Gnostisizm ile ba┼člayan ├Âzel bir ayk─▒r─▒l─▒kt─▒r. ─░yi ya da k├Ât├╝, Gnostikler ok├╝ltizm dedi─čimiz ┼čeyin kurucular─▒ndand─▒r.

Ok├╝ltizm her zaman bir az─▒nl─▒k dinidir. Bir imparatorluk dini olmak i├žin ve yeterince uzun s├╝re var olmak i├žin art─▒k gizli olmayacak ve sosyal bir yap─▒ya kavu┼čacakt─▒r.

Baz─▒ ele┼čtirmenler Gnostisizmi, Hristiyanl─▒ktan ├Ânceki y─▒llarda Yak─▒n Do─ču boyunca yay─▒lm─▒┼č bir t├╝r uluslararas─▒ gizli din olarak g├Ârm├╝┼čt├╝r. Yunan, Fars, Babil ve M─▒s─▒r etkenlerini, basitle┼čtirilmi┼č Neo-Platonculuk ve Stoac─▒l─▒kÔÇÖa olan borcunu vurgulam─▒┼člar ve Yahudilik ile Hristiyanl─▒k olu┼čumundan uzakla┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r. Bence bu tart─▒┼čmaya a├ž─▒k bir sorudur. Hi├ž ┼č├╝phe yok ki b├╝t├╝n bu t├╝r bile┼čik k├╝ltler Yak─▒n Do─čuÔÇÖdan yay─▒lm─▒┼čt─▒r, ama asl─▒nda biz bunu Gnostisizmiden ├ž─▒kart─▒yoruz, di─čer yoldan de─čil. Bunu ispatlamak i├žin ├žok az bilgimiz var.┬á Deltadaki Aramice papir├╝s gibi ├žok az d├Âk├╝man mevcut, fakat bunlar basitle┼čtirilmi┼č Neo-Plantonculu─ču, sihiri, Hermetisizmi – Gnostisizm d─▒┼č─▒ndaki her┼čeyi ÔÇô i├žeren sentezlenmi┼č gizemli dinler. Kesin bir varl─▒k olarak Gnostisizm Simon Magus, Menander ve Saturninum ile g├Âr├╝n├╝rken, Yahudi ve Hristiyan ba─člamda tamamen yer al─▒r. Asl─▒nda Yahudi heterodoksi taraf─▒ndan Hristiyanl─▒─č─▒n geli┼čmedi─či y─▒llarda olu┼čmu┼čtur. Gnostisizm bir├žok antik fikri sonraki heretikler ve ok├╝ltistlere aktarm─▒┼č, fakat Yahudi ekstantrik spek├╝lasyonlar─▒ taraf─▒ndan de─či┼čtirilmi┼č olarak alm─▒┼čt─▒r. Gnostik sistemlerdeki bir ├žok element ├žo─čuYahudi apokrifa ve taklit yaz─▒lar─▒nda bulunabilir.

Mesela, ben Kabalizm’den Yahudi Gnostisizmi olarak bahsettim. Bu az ├žok do─čru ama Kutsal Kitaptaki (Apokrika kitaplar─▒ de─čil) kurgularda ge├žen, halihaz─▒rda tamamlanm─▒┼č bir Yahudi akdi ile ├ža─čda┼č gnostik inan├ž temellerinden haberdar─▒z. ─░lk Emir, Zohar’─▒n Ayn Soph’u, bunlar─▒n hepsi Baruch’ta Priapus olarak ge├žer. O, Elohim ve O’na e┼člik eden Aden Bah├žesi’ni yaratt─▒ ve onlar da s─▒ras─▒yla 24 mele─či, kad─▒n ve erkek ├žiftlerini, d├╝nyay─▒ ve Adem ile Havva’n─▒n yarat─▒c─▒s─▒n─▒ yaratt─▒lar. Elohim, yarad─▒l─▒┼č─▒n zirvesine t─▒rmanan ve Priapus ile birle┼čen tanr─▒ oldu─čuna inan─▒yordu. Aden geride kald─▒, k─▒skan├žl─▒─ča ba┼člad─▒ ve d├╝nyaya g├╝nah, ├Âl├╝m├╝ getirdi. Bunu takiben, Elohim,┬á Musa, Herakles ve ─░sa’ya, erkekleri Elohim’in ke┼čfetti─či yol ile Priapus’a ula┼čt─▒rmas─▒ i├žin mele─či Baruch arac─▒l─▒─č─▒ ile vahiy g├Ânderdi. Erkekler yaln─▒z de─čil, e┼čleriyle birle┼čerek t─▒rman─▒yorlar. D├╝nyadaki ge├žici k├Ât├╝l├╝─č├╝n kayna─č─▒, Elohim’in kar─▒s─▒n─▒ terkinin ve bo┼čanma ile zinan─▒n sonu├žlar─▒d─▒r. Herakles ve Musa ba┼čar─▒s─▒z oldular fakat ─░sa Hristiyanl─▒─č─▒n esaslar─▒n─▒ ├Â─črenmeyi, esaretten kurtulmay─▒ ve Tanr─▒’ya ula┼čmay─▒ ba┼čard─▒. Neredeyiz? Gnostisizm Hrisitiyan Kabalas─▒ m─▒? ─░sa’n─▒n ismi d─▒┼č─▒nda hepimiz tamamen Yahudi d├╝nyas─▒nday─▒z. Bunlar Zohar’─▒n ve Hasidim’in gizemleridir. Cinsel eylemler, t├╝m varolu┼čun temelidir ve bu d├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒ ya da ihanet veya t├╝m g├╝nahlar─▒n k├Ât├╝l├╝─če kullan─▒lmas─▒d─▒r. 2 ├Âzg├╝n bireyin ili┼čkisi sadece evrenin olu┼čumunun yans─▒mas─▒ de─čildir fakat makrokozmos ve mikrokozmos birbirini etkiler. Bu Kabbalizm, fakat Gnostisizm mi? Tabi ki Gnostisizm’in pek ├žok ay─▒rt edici ├Âzelli─činden yoksundur. I┼č─▒k metafizi─či, ruhani tehlikeler, g├╝nah─▒n dinsel konumu, maddenin degismez do─čas─▒, en ├Ânemlisi, topluluk uyelerini gerceklige y├Âneltebilecek gizemli ve sakl─▒ bilgiyi iletmeyi d├╝┼č├╝nmemesi. Binaenaleyh, Yahudi apokaliptik, eskatolojik ve kozmolojik kurgu gibi bir tak─▒m kurgular─▒n oldu─ču Filistin gibi dinlerin birbiriyleriyle kar─▒┼čt─▒─č─▒ ve h─▒ristiyanl─▒─č─▒n y├╝kseldi─či bir yerde Gnostizm ortaya ├ž─▒kt─▒.

Gnostisizm hakk─▒nda bunun gibi, g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan belgelerde g├╝n y├╝z├╝ne ├ž─▒kar─▒lanlar George R.S. Mead d├╝zenlemesi i├žin gereksizdir. Antolojisini toparlay─▒p yorumlamas─▒ndan ├Ânce ara┼čt─▒rma ve yeni ke┼čiflerle alt─▒ sene ge├žti. ├ľl├╝ deniz par┼č├Âmenlerinden, heretik Judaism’e ba─čl─▒ bir mezhebe dair bir anla┼čmadan yak─▒n zamanlarda haberdar olduk ve bu par┼č├Âmenlerde Gnostisizmi geli┼čtirmek i├žin farkl─▒ fikirler saptayabiliriz. 1955’e kadar Berlin Papyrus, Mead’s Akhmin Codex, t├╝m├╝yle kritik say─▒lar─▒yla bas─▒lmad─▒, Mead’s say─▒s─▒ ise hala ses getiriyor. 1945 senesinde Yukar─▒ M─▒s─▒r’da Nag-Hammadi’de Gnostik kitaplardan olu┼čan koca bir k├╝t├╝phane ke┼čfedildi, 13 cilt, 48 tez, 700den fazla sayfa. Ne yaz─▒k ki, ekonomik ve politik dengesizlikler bunlar─▒n ├žo─čunu kamudan saklad─▒. ┼×imdiye kadar, Gnostic kitaplar sadece Akhmin of Codex, Gospel of Truth ve Gospel od Thomas’─▒ kaps─▒yor gibi g├Âr├╝nd├╝. Fakat biliyoruz ki di─čerler ba┼čtan sona Jean Doresse serisidir. Gnostisizm hakk─▒ndaki bilgilerimiz derinle┼čti ve zenginle┼čti fakat Mead yazd─▒─č─▒ndan beri hi├ž k├Âkl├╝ bir de─či┼čime u─čramad─▒.

Faith Forgetten par├žalar─▒ durulu─čun ba┼čyap─▒t─▒d─▒r veya berrak oldu─ču kadar inan─▒lmaz karma┼č─▒k, zor ve mu─člak bir konuyu yorumluyor olabilir. Bir zamanlar, k─▒sa bir s├╝re Mead’in Gnostiklere olan sempatisi onu biraz hassasla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒ fakat o asla bu sempatinin objektifli─čine zarar vermesine m├╝saade etmedi. Alt─▒ y─▒ldan sonra hala Gnostisizm’in temellerinin en iyi rehberiydi.

Ortodokslu─čun evrimine Gnositizmin etkileri ├╝zerine MeadÔÇÖden ├Â─črendiklerimize bir ka├ž ┼čey eklememiz faydal─▒ olabilir. Sinoptik ─░ncillerde enkarnasyon┬á tarihi dramalarda bir doruk noktas─▒d─▒r. Paul ve biraz daha az seviyede Romal─▒lar─▒n MektubuÔÇÖnun yazar─▒ John s├╝rekli olarak Gnostik terimleri kendilerine g├Âre yorumlayarak enkarnasyonu kozmik dramalarda doruk noktas─▒na ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r. Gnostik melek bilimi, DionysiusÔÇÖun Pseudo-AreopagiteÔÇÖsiyle birlikte cennetin b├╝t├╝n Katolik ve pop├╝ler mitolojik yap─▒s─▒n─▒ etkilemi┼čtir. Gnostik kozmolojinin izleri DanteÔÇÖnin her yerinde bulunmaktad─▒r. Gnostiklerin Perslerden etkilendikleri ├Âzel hafif fizik ve metafizik b├╝t├╝n Skolastik felsefeyi etkilemi┼č ve St. BonaventuraÔÇÖda doru─čuna ula┼čm─▒┼čt─▒r. Jakob BoehmeÔÇÖde Gnostik teorinin y├╝kselmesi (ve modern fizi─čin temel varsay─▒mlar─▒ alt─▒nda hala var olmad─▒─č─▒n─▒ kim s├Âyleyebilir?) ile birlikte tekrar ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Gnostiszm pop├╝lerli─čini yitirip yerini Mani dini alm─▒┼čt─▒r. Mani dininden de Paulus├žuluk, Bogomilizm ve onlardan da Rus sapk─▒nl─▒klar─▒ ve ├╝nl├╝ Albigeois Ha├žl─▒ seferi katarisi gelmi┼čtir. Takip etmenin imkans─▒z oldu─ču ┼čekillerde, Gnostisizm mitolojisi hayatta kalm─▒┼čt─▒r ve yer alt─▒nda 17. y├╝zy─▒lda ok├╝ltizmin yeniden canlanmas─▒yla birlikte ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Velhas─▒l, Gnostisizm ilk H─▒ristiyan ├ža─člar─▒n─▒n Gnostisizm ilk Hristiyan ├ža─člar─▒n─▒n Gnostik al─▒┼čt─▒rmalar─▒ i├žin ne yapt─▒? Klise g├╝├žs├╝z oldu─ču m├╝ddet├že ayr─▒l─▒klara raz─▒ gelmek zorunda kald─▒. Baz─▒lar─▒ do─ču┼čtam heterodoks gibi g├Âr├╝n├╝yordu. Bu, belirli ki┼čiliktekiler┼čn Eski Ahdin resmi tanr─▒s─▒na ve kilisenin ger├žekten ┼čeytan oldu─čuna inanmas─▒ i├žin muhte┼čem bir teselliydi. Bu kula─ča gelebilece─či kadar sa├žma, u├žar─▒ de─čil, Tro├žkistler’in bulundu─ču ├ževrelerce medeniyet i├žin muhte┼čem bir ┼čeydi. Klise ataerkil ve otoriter oldu─čundan dolay─▒, Gnostisizm anaerkil ve liberter e─čilimlere, bunlar─▒n bast─▒r─▒ld─▒─č─▒ ya da serbest b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ t├╝m toplumlarda d─▒┼čavurum imkan─▒ verdi.

Bunun da ├Âtesinde, Gnostiklerin zihinlerindeki evrenin foto─čraf─▒ olarak┬ázemine yans─▒tt─▒klar─▒ kendilerinin derinlemesine cehaletidir. Bu mitolojik bir tan─▒mlamad─▒r, adeta tasarlanm─▒┼č bir yap─▒y─▒ i┼čleten g├╝├žlerden biri ve insano─člunun ki┼čisel devrimidir. Bu, di─čer inan├ž sistemlerine g├Âre daha yak─▒n, imkanl─▒d─▒r m├╝mk├╝nd├╝r ├ž├╝nk├╝ di─čerlerinin t├╝m├╝ en uyduruk, en d├╝zmece ve Jung’─▒n tan─▒mlad─▒─č─▒ Kolektif ┼×uursuzlu─čun kurumla┼čm─▒┼č bir panaromas─▒d─▒r. Bu Gnostik sapk─▒nl─▒k bir ├že┼čit toplumsal terepatik r├╝yad─▒r. (Bu kavram Jung’un i┼čaret etti─či gibi hi├ž bir gizemli ruhani durumun insanlarla payla┼čm─▒n─▒ gerektirmez. Bu, kolektif bir resimdir ├ž├╝nk├╝ herkes ├žo─čunlukla ayn─▒ yollarla cevap verir ├ž├╝nk├╝ hepsi ayn─▒ psikolojik inayete sahiptir.

Evren ├╝zerinde olmasa bile sembollerin g├╝d├╝mlemesiyle kendi zihnimizde yap─▒land─▒rabilirdik. Gnostisizm esasen hayat─▒n, insan─▒n, tanr─▒n─▒n ve ahlak─▒n b├╝y├╝l├╝ bir teorisidir. Ruh-madde, iyi-┼čeytani, tanr─▒-yarad─▒lan, s─▒n─▒rs─▒z g├╝├ž-├Âzg├╝rl├╝k, Hristiyanl─▒kla ortaya ├ž─▒kan ikilemlerdir. Gnostisizm insan─▒n ve evrenin birbirlerini etkiledi─čine dair yaz─▒┼čmalar─▒n b├╝y├╝l├╝ ├Â─čretisiyle sorunu ├ž├Âzmek i├žin at─▒l─▒mda bulunmu┼čtur. Asl─▒nda bilim tarihinde oldu─ču kadar inan├ž tarihinin de de bir a┼čamas─▒d─▒r. Bu zorlu bir a┼čama fakat hala etkile┼čimde olduklar─▒ halde sadece Teosofist de─čiller fakat Heisenberg’in Belirsizlik ─░lkesinin onkolojik bir bulu┼č olmas─▒ndan ziyade matematiksel bir ifade oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rler. Simya, Gnostisizm vas─▒tas─▒yla ve buna ra─čmen mikro ve makro kozmosun benzer g├╝d├╝mlemesiyle zenginlik ve affedilmeyi elde etmek amac─▒yla bir giri┼čimdir. Ama Alfred North Whitehead felsefesi de ayn─▒ ilke ├╝zerine kurulmu┼čtur. Gnostisizmden g├╝ne┼č sistemi hakk─▒nda hi├ž bir ┼čey ├Â─črenemezsen, d├╝nyadaki iyilik ve k├Ât├╝l├╝─če dair bir par├ža ve kendimiz hakk─▒nda olduk├ža fazla ┼čey ├Â─črenebiliriz.

Ba┼čka bir yerde dedi─čim gibi G.R.S Mead, A.E. Waite ile son y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒n─▒n ok├╝lt mezheplerinden ve hareketlerinden yuvarlanarak gelen tek ger├žek alimlerin ayr─▒m─▒n─▒ payla┼č─▒yor. Bizim Gnostisizim anlay─▒┼č─▒mzda ona sadece antolojisini de─čil, ayn─▒ zamanda Gnostik risale, Pistis SophiaÔÇÖn─▒n bask─▒s─▒n─▒ da bor├žluyuz. Ona ayn─▒ zamanda ─░ngilizce Hermetik edebiyat─▒n tek okunabilir ├ževirisi olan Thrice-Greatest HermesÔÇÖi de bor├žluyuz. Ona toplam borcumuz i├žin hesapla┼čmay─▒ ertelememiz gerekir. G├╝n├╝m├╝z i├žin yeterli, altm─▒┼č y─▒l sonra da o Gnostisizm i├žin en g├╝venilir k─▒lavuz olmaya devam ediyor.

KENNETH REXROTH | 1960

├ževiri: flagg / etilen
d.not: elimize ge├žince tan─▒taca─č─▒m─▒z┬ásiber gnosis i├žin ├ževrilmi┼čtir.

bukowski – sans├╝r ├╝zerine

Charles Bukowski, bir okuyucusundan 1985’te Hollanda’n─▒n bir k├╝t├╝phanesinden ┬ábir kitab─▒n─▒n kald─▒r─▒ld─▒─č─▒ y├Ân├╝nde bir mektup al─▒r… Sevgili Hans van den Broek, Nijmejen K├╝t├╝phanesiÔÇÖnden kitaplar─▒mdan birinin kald─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ haber veren mektubunuz i├žin te┼čekk├╝r ederim. Kitab─▒m siyahlara, kad─▒nlara ve e┼čcinsellere ayr─▒mc─▒l─▒k yapmakla itham edilmi┼č. Sadist olmak i├žin sadist oldu─ču s├Âylenmi┼č. Ben en ├žok mizah ve ger├žekler konusunda ayr─▒mc─▒l─▒k yapmaktan