Menü Kapat

Kategori: kitap (sayfa 1 / 32)

mümkün ütopya

Zihinler değişiyor. Rejimler çöküyor. Yeni yapılar doğuyor. Çalkantılı zamanlar, çalkantılı değişimler yaşanıyor. Yine de zaferin kaçınılmaz olduğunu söyleyemeyiz. Peşine düşülen hedeflere erişmek için insanlar acı ve öfkeden sıyrılıp harekete geçmeli, bölünmüşlükten beraberliğe ve mücadeleden zafere yürümeli. Anlık zaferlerin ötesinde yeni toplumsal ilişkiler biriktiren ve çeşitlendiren kazanım yörüngelerine ihtiyacımız var.

fazlasıyla beğendiğimiz kapağı ile -kendisi tek başına tanıtım ihtiyacını karşılayabilir ama biz devam edelim- mümkün ütopya bu haftanın eseri. yaşanabilir bir toplum için stratejiler deniyor. bizim toplumumuzun başına yaşanabilir eklenmesi son dönemde hepimizin özlemle andığı şeylerin başında geliyor sanırım. yazarımız michael albert, aktivist, ekonomist, yayıncı gibi sıfatlara sahip. önsözünde is noam chomsky’nin harika bir girişi mevcut.

içeriği tahmin edebilirsiniz sanırım. krizlerle çevrili bir dünyada yaşıyoruz. sadece ülkemize özel değil, mevcut küresel düzeni çalkantıya sokan sayısız kriz ve çıkmaza sahibiz. bir değişiklik ihtiyacı olduğunu herkes bir şekilde ifade ediyor. bu kitabın farkı ise konuyu oldukça sistematik bir şekilde ele alması. fikirlerden başlıyoruz, toplumu ve tarihi ele alıyoruz. ardından amaçlar listeniyor – katılımcı ekonomi, katılımcı siyaset, katılımcı ekoloji ve enternasyonalizm gibi ve sonrasında yöntemlere odaklanıyoruz – stratejiler, yapılması gerekenler ve devrimin mantığı gibi.

özetle problem belli, ne istediğimizi biliyoruz, nasıl yapabileceğimiz ortada dolayısıyla en azından tartışmaya ve hareket etmeye yeterli teşvik mevcut. unutulmaması gereken tek gerçek ise başka bir dünyanın gerçekten mevcut olduğu ve içinde bulunduğumuz sistemin insanlık tarihinde çok küçük bir bölüme tekabül ettiği. yani devam edemeyeceği. yeter ki sorgulamaktan ve yanıtı alana kadar mücadele etmekten vazgeçmeyelim.

mümkün ütopya
michael albert
türkçesi: barış baysal
kolektif kitap
2018, 304 sayfa

montaigne’den montaigne’e

daha da ileride ise barbarı ya da barbar insanı “doğa kanunlarına en yakın, onunla en uyumlu kişi” olarak tanımlar:

her şey, der platon, ya doğanın eseridir ya kaderin ya da sanatın, en büyük ve en güzel olanları ya bunlardan ilki yaratmıştır ya da ikincisi, küçük ve kusurlu olanlar ise sonuncunun elinden çıkmadır.
dolayısıyla bana öyle geliyor ki bu milletlerin barbarlığı ilahi vahiy ve düşünceden çok az nasip almış olmalarından ve ortaya çıkışlarındaki saflık ve naiflikten henüz çok uzağa düşmemiş olmalarından ötürü.
doğa kanunları onları bizim kanunlarımıza göre hala daha saf ve temiz tutabiliyor, ama bu öyle bir saflık ki onları bizden daha iyi değerlendirdiğini ileri süren kim insanlardan öğrendiklerim yüzünden canım sıkılabiliyor.

sel yayıncılık’ın red kitaplığı dizisini pek sevdiğimizi sanırım daha önce söylemiştik ama tekrarlamak bizi yormuyor ve bir sakınca görmüyoruz. karşımızda yine bir red kitaplığı güzelliği var – montaigne’den montaigne’e, devrimci bir bilim: etnografya. yazan yapısalcı antropolojinin kurucusu levi-strauss. format olarak da oldukça hoş. kendisinin 55 yıl arayla yaptığı iki konuşmanın metni (kendisi 101 yıl yaşama güzelliğine erişmiş) konuşmaların ilki 1937’de yapılmış, ikincisi 1992’de.

geleneksel topluluklar için kullanılan “ilkel”, “barbar” terimlerinin çözümlenmesi, ortodoks difüzyonizm, pek tabii montaigne ve bu süreçte yerliler ile birlikte geçirdiği süre ve uzun yıllar yaptığı çalışmaların getirmiş olduğu birikim. insanlığın yolculuğunu yeniden düşünmez için yeterli soru işaretlerini size sunuyor. ilaç niyetine tek seferde okumalıktır. zamanında kullanınız.

montaigne’den montaigne’e
claude levi-strauss
türkçesi: alev er
Sel Yayıncılık
2018, 90 sayfa

modern avrupa halkları tarihi

tebaası olmayan kralların hüküm sürdüğünü, askerleri olmayan generallerin savaştığını veya işçileri olmayan işinsanlarının kar ettiğini düşünün. böyle saçma durumları ciddiye almak oldukça zor, öyle değil mi? oysa tarih çoğu zaman sanki toplumda yalnızca yöneticiler, savaş liderleri ve para babaları varmışçasına yazılır ya da en azından anlatılmaya değer görülen sadece bu insanlardır. kitabın yazarı bu fikre itiraz ediyor. bu kitapta, anlatılmaya değer olanın halk ve halkın hikayesi olduğu iddia ediliyor. başka türlü ifade etmek gerekirse, sıradan insanların tarihteki rolü, modern avrupa tarihinin ayrılmaz bir parçasını oluşturmasına rağmen genellikle ihmal edilmiştir. tarih, gelecekte ortaya çıkacak türlü olasılıklara işaret ederken toplumların nasıl geliştiğini ve değiştiğini anlamamızı sağlar. bu, genellikle karanlık çağlarda mücadele eden insanların hikayesidir.

çoğu zaman özellikle “gelişmiş” toplumlarda yaşayan insanların doğuştan iyi ve “medeni” olduğu gibi bir yanılsamaya kapılıyoruz genellikle ülkede yaşanan saçmalıkları değerlendirirken. sanki o toplumlar başından beri iyi ve iyiye doğru ilerlerken, bizde tam zıttı mevcut algısı, genelgeçer kanı olmaya başladı. halbuki dönüp bakıldığında bu toplumların da benzer süreçlerden geçtiğini ve elde etmiş oldukları kazanımların büyük çoğunluğunu uzun yıllar süren mücadelelerin sonunda elde edildiğini görmek en basit çıkarımlardan biri. bu paragrafta bizim için ulaşmak ettiğimiz nokta daha vermemiz gereken çok fazla mücadele olduğu. günümüz şart ve koşullarında kötülüğün kazanamayacağı gerçeğini unutmayın.

konumuza gelirsek ise karşımızda william a. pelz’in modern avrupa halkları tarihi mevcut. giriş bölümünden aldığımız alıntı bizim ne olduğunu anlatmamıza gerek bırakmayacak kadar güzel özetlemiş. ortaçağın çöküşünden, 20. yy avrupasına uzanan bir yolculuktayız. fransız halk ayaklanmasına, işçi sınıfının yükselişine, faşizmin doğuşuna, soğuk savaşa, berlin duvarı’ndan prag baharı’na uzanıyoruz. ama bu sefer halkın bakış açısını ve yaşadıklarını baz alarak.

sizi yeterince düşündürüp, tarihe bakış açınızı biraz da olsa değiştireceğine emin olduğumuz harika bir eser özetle. acele etmeden ve sindire sindire okumanız dileğiyle.

modern avrupa halkları tarihi
william a. pelz
türkçesi: nil tuna
kolektif kitap
2017, 320 sayfa

anarşist banker

anarşist ne ister? özgürlük. kendisi ve başkaları için, tüm insanlık için özgürlük. toplumsal kurguların ya da kısıtlamaların etkisinden kurtulmuş olmak ister; özgür olmak ister, tıpkı dünyaya geldiğinde olduğu gibi, tamamen adil koşullarda olması gerektiği gibi; üstelik bu özgürlüğü hem kendisi hem de diğer herkes için ister. doğa karşısında bütün insanlar elbette eşit olamaz; büyükler ve küçükler, güçlüler ve zayıflar, zekiler ve daha az zekiler vardır… ötekiler de, herkes kendi arasında eşit olabilir; bunu engelleyen şey, toplumsal kurgulardır, dolayısıyla bu kurguları yok etmek gerekir.

daha önce huzurluğun kitabıyla kısaca bahsetmiştik pessoa’dan o da daha ziyade hayatını kaybettikten sonra kıymeti bilinenlerden. kitabımız anarşist banker. kısaca bir bankerin nasıl anarşist olduğu sorusunu yanıtlıyor. sayfa sayısı olarak da kısa bir kitap olmasına rağmen sordurduğu sorular ve düşündürdükleri ile kolay kolay hazmetmek çok mümkün değil. yavaş çiğnemek her noktada bildiğiniz gibi daha sağlıklı.

kapitalizmi ve sosyalizmi eleştirirken savunduğu anarşizmi de sorgulaması ve getirdiği bakış açısı kanımca oldukça değerli. toplumsal kurgulara öyle ya da böyle dahil olan bizlere de net bir ayna tutmuş olması kitabın değerini daha da arttırıyor. bize de antikçağ felsefesine selam çakarak bu tartışmayı açan metni muhakkak okumak kalıyor. kısa bir örnek ile yola çıkıyorsunuz;

Eğer bir insan köle olmak için doğmuşsa, onun karakterine aykırı olan özgürlük, onun için bir zorbalık olacaktır.

anarşist banker
fernando pessoa
türkçesi: ışık ergüden
Sel Yayıncılık
2018, 69 sayfa

cervantes – köpeklerin sohbeti

sözlerimin maksadını, sana hayat hikayemi anlatırken daha iyi idrak edeceksin. bazı hikayeler kendiliğinden güzeldir. bazılarınaysa bu güzelliği üslup verir. anlayacağın, bazı hikayeler girizgahlar ve süslü tasvirler olmadan olduğu gibi güzeldir; bazıları da bomboşken, anlatıcının ses oyunları ve tasvirlerle süslenip, jestler ve mimiklerle canlandırılarak hikaye haline gelir, sözün kısası, etkisiz ve zayıf olmaktan çıkıp çarpıcı ve hoş bir hal alırlar.

miguel de cervantes’i tanıtarak ya da anlatarak başlayacak değiliz pek tabii bu yazıya. ama şahsen kendisinin osmanlı’ya karşı ispanyol ordusunda savaştığını ve inebahtı deniz savaşında kolunu kaybettiği bilgisine sahip değildim. magazinsel olarak paylaşmaya değer bu bilgiden sonra kitabımıza gelelim. kolektif kitap sayesinde okuyabildiğimiz bu uzun öykü kitabın ismini tam olarak yansıtarak bir teğmenin kaldığı hastanede duyduğunu iddia ettiği köpeklerin konuşmasından ibaret. insanların ahlaksızlıklarını, ikiyüzlülüklerini, yozlaşmalarını ve çıkarcılıklarını köpeklerin tecrüblerinden ve gözünden öğreniyoruz. yoğun bir hiciv ile ciddi bir felsefi tartışma aslında okuyacağınız: en özet ve en güzel şekliyle. cervantes muhtemelen bunları yazarken kendi dönemini ve çevresini eleştirmeye çalışıyordu ama kanımca asıl üzücü olan eleştirdiği noktaların belki de daha şiddetli olarak günümüzde geçerliliğini koruması. insanoğlu kendi çirkinlikleri ile boğuşurken siz bu öyküden ilham almaya başlayabilirsiniz. kitap sizin.

köpeklerin sohbeti
miguel de cervantes
türkçesi: sinan okan
kolektif kitap
2015, 140 sayfa

Enigma – Antoni Casas Ros

Şiddetle köşeye kıstırmış beni, hissediyorum, bu yalnızlık tutkusu, hani şu genç bedenleri tırpanlayan, sonra da onları tek bir demet ekin gibi yakıp kavuran.

PEDER GIMFFERRER
‘’Nisanda Bıçaklar’’ Arde el mar

‘’Artık Ne Erkek Var Ne Kadın; Yalnızca Mutlak Özgürlüğün İçinde Varlık’’  Joaquim
Enigma – Antoni Casas Ros

Türkiye’de Sel Yayıncılık tarafından kitapları Türkçeleştirilen Antoni Casas Ros 1972 yılı Kuzey Katolonya doğumludur. İlk romanı Almodovar Teoremi okurlar tarafından büyük ilgiliyle karşılandı. 2008 yılında İspanya’da en iyi roman ödülüne layık görüldü. İkinci kitabı Enigma ve son kitabı Son Devrimin Güncesi heyecanlı olay örgüsüyle dikkatleri üzerine çekti.

Size Enigma’dan bahsetmek istiyorum.

İnsanların arayışları ve bastırılmış hisleri enteresan bir şekilde, manada vücut buluyor ─mesela bir kitapta ya da bir kitapçıda.
Bir şair aynı zamanda para karşılığı adam öldürüyor, genç bir kız yazarlık hevesiyle kendisini yaşamın içindeki hikâyelere bırakmış, konuşmaktan pek hoşlanmayan Japon bir kız ve kendini Enigma hastalığına yakalanmış olarak tanımlayan bir edebiyat profesörü.
Bu kitapta karakterlerimizin ortak bir derdi var: Gizem.
Profesör Joaquim, hastalığını Enigma olarak adlandırırken Zoe, ilk romanın adını Enigma koymak istiyor, Ricardo ise; ilk şiir derlemesi Enigma Çeşitlemelerine yayıncı bulamıyor ve Naoki ─ on beşinci yaş gününde arkadaşının hediye ettiği Edward Elgar’ın Enigma Çeşitlemelerini bir kutsal müzik gibi dinliyor.

Kitapta sizi kendisine çeken ve kendi müziğini oluşturan bir hava var. Zoe Barselona’da plajdayken arkada dalgaların sesinin yumuşak piyano dokunuşları, Naoki’nin pürüzsüz düşüncelerinde bir kontrbassın derinden ve sağlam adımları, Ricardo’nun içindeki ateşle vurulan davullar ve profesörün cümleleriyle yaylıların insanı ürperten titreşimi. Okurken bunları hissediyordum.

Birinin, beğenmediği kitaplara nefret beslemesi nasıl bir histir diye düşünüyordum ─ kitabevlerine gidip, yazarların kolaya kaçtığını düşünerek veyahut başka sonlar layık gördüğü için her kitabı paramparça etmesinin nasıl bir öfkenin sonucu olduğunu ve bunu yaparken hissettiği adrenali merak ediyordum.  Joaquim, edebiyat profesörümüz ciddi, soğuk ve öğrencilerine sert; lakin aynı zamanda yaramaz bir çocuk gibi sevmediği bu kitapları hiç acımadan yok edebilecek cesareti de mevcut aklının içinde.

Zoe, Joaquim’in üniversiteden öğrencisiydi ve hocasını şöyle tanımlıyordu: ‘’Joaquim’i düşündüğümde, hiç okunmamış olmanın umutsuzluğunu hayal ediyordum.’’  Zoe bir yandan hocasının felç yüzünden kaskatı kesilmiş ayağını tasvir ederken, diğer taraftan onun bu sert mizacının arkasında geçerli bir sebep olduğuna inanıyordu. Şimdilik plajın karşısında bir barda garsonluk yapıyor, kalan zamanını da okuyarak ve yazarak geçiriyordu ve daha Naoki ile karşılaşmamışlardı.

Ricardo, para kazanabilmek için kiralık katil olmuştu. Aslında yaşamın ona çok fazla tercih sunmadığından yakınıyor; fakat işini yaptıktan sonra geriye kalan vakitlerini istediği gibi değerlendirebildiği için bundan da fazla şikâyet etmiyordu ve Ricardo bir şairdi.  Naoki’ye garip bir ilgi beslemekteydi. Takiplerinin sonu gelmek üzereydi.

Naoki, sessiz ve kabullenici görüntüsüyle canlanıyor gözümde, evindeki her şeyin tek renkten oluştuğu ─ varlığını müzikle gösteren ve her bedeni cinsiyetsiz bir şekilde kendisiyle özdeşleştiren Naoki bu kitapta çok öfkelendiğim tek karakterdi; ancak kitap bittikten sonra yanımda olmasını istediğim bir dost gibi olmuştu, onun gibi birini bulabilir miyim? Bilmiyorum; lakin bir şekilde olduğumu sandığım kişi değilmişim bana bunu gösterdi.

Melek sembolü kitapta küçük bir kızda gösterilmekte, saflık ve bilgelik onda vücut buluyor ve verdiği cezalar kutsal kitaplardaki İlahın cezalarıyla benzerlik gösteriyor.

Kitabı okurken hepsinin çektiği acıyı düşününce aklıma şu söz geldi: “Izdırap her daim hayatın sıradan bir parçası olmaya devam edecektir.”

Bu dört kişinin yolları bir şekilde kesişecek ve türlü düşüncelerle, olaylarla garip bir yolda yürümeye devam edeceksiniz. Kendilerine ‘’Yatak Odası Filozofları’’ diyen bu dörtlünün hikâyesi Işık Ergüden çevirisiyle Sel Yayıncılık tarafından 2010 yılında satışa sunulmuş ve şu an 3. Baskısında.
Kitaplığınızın içinde kaybolup, sonunu bilemeyeceğiniz bir kitap: Enigma.

etilen sosyete . 2003 - 2018 . eskişehir

copyleft. hiçbir hakkı saklı değildir.