black friday terimi 1966 yılının şükran gününün ertesinde artan yaya ve araç trafiğini tanımlamak için kullanılmış. 1975 yılında ise bu terim dükkanların bilançolarında yer alan ve zarardan kara geçişi gösteren bir terim olarak evrilmiş. cyber monday lafı ise yine şükran günü sonrasında online alışverişi canlandırmak amaçlı 2005 yılında icat edilmiş. an itibariyle cyber monday geride kalsa da önümüzdeki yıllarda black friday’i geçeceğini tahmin ediyorum.

bu yıl black friday’de 226 milyon insan alışveriş yapmış. toplamda 52 milyar dolarlık bir harcama yapılmış. dünya üzerindeki 117 ülkenin GDP’si bu rakamdan daha az ve harcanan bu rakam 2 yıl boyunca dünyadaki bütün aç çocukları besleyebilir.

black friday’i geçtiğimiz haftalarda tecrübe ettik. türkiye’de henüz beklenilen etkiye ulaşmamış bir oluşum ama alışveriş haftası-günleri vb. aktivitelerle buraya doğru yol alıyoruz ayrıca yılbaşı hediyesi performansımız hiç de kötü değil.  yani yankiee go home demek yerine onlar gibi tüketmeyi tercih ediyoruz. inanılmaz miktarda tüketim yaparken, çevreye zarar vermek bir yana saatlerimizi, günlerinizi harcayarak kazandığımız parayı çılgınlar gibi harcamaya devam ediyoruz. yeni yıl arefesinde bu geleneği sürdürmeye hazır olduğunuzu biliyoruz ama durup bir kaç dakika düşünmeniz için de isteklisiniz. ve bu yetmez ama evet.

korkmayın, yapacağınız şey çok basit: herhangi bir şekilde hediye almayın ve merak etmeyin alternatifleriniz var;

  • kendi hediyenizi yapın. herhangi bir el sanatını kullanabilirsiniz.
  • kurabiye, kek, pasta gibi birlikte tüketebileceğiniz hediyeler hazırlayabilirsiniz.
  • hizmetinizin hediyesini verebilirsiniz – araba yıkamak, çocuk bakmak, ev temizlemek vs.
  • ikinci el dükkanlardan kullanılmış hediyeler alabilirsiniz
  • bir yere bağış yapabilirsiniz
  • bir yerde gönüllü çalışabilirseniz
  • tüketmek yerine bir grup olarak bir şeyler üretebilirsiniz
  • ihtiyacınız olmayan şeyleri başkalarına verebilirsiniz
  • ya da sahip olduğunuz şeylerin değerini bilebilirsiniz

bunlar gerçekten zor değil. ciddi miktarda para tasarrufu yaparken aynı zamanda eğlenebilir, ailecek yaratıcı olabilirsiniz. çocuklarınıza bir şeyler vermenin sadece satın almaktan ibaret olduğunu, birilerine sevgi göstermenin bir şeyler satın almadan mümkün olmayacağını öğretmek ya da  yaratıcılık yerine tüketicilik görmek istiyorsanız bildiğiniz yoldan da devam edebilirsiniz.

satıcılar tabii ki sizi kandırmak için yine elinden geleni yapacak. ve çoktan öğrendiğimiz gibi onlar bizlerden çok daha güçlü ve kendilerinden kurtulmanın tek yolu görmezden gelmek. herhangi bir şekilde reklama maruz kaldığınızda sadece gözardı edin hepsi bu. bir takım insanlar tarafından da hoş karşılanmayacaksınız bu da oldukça normal. ısrar etmeyin, onları zorlamayın sadece anlatmaya çalışın. dünya üzerinde görmek istediğiniz değişimi önce kendinizden başlatın.

hepimizin kırismıs bayramı şimdiden mübarek olsun.