Andre Kertesz: Okumaya Dair

Kertesz’in On Reading (Okumaya Dair) adl─▒ kitab─▒nda yer alan altm─▒┼č foto─čraf─▒n her biri, belirli bir portre ile yar─▒da kesilmi┼č. bizim hi├žbir zaman bilemeyece─čimiz, belirli bir hikayeden olu┼čur. Bereket versin, imgelerin hi├žbirini s├Âzc├╝klerle tarif etmek m├╝mk├╝n de─čildir. G├Âr├╝n├╝mlerin kendi dili vard─▒r.

Yine de, kitab─▒n sayfalar─▒n─▒ ├ževirirken ve birbirini izleyen imgelere bakarken daha ├Ânce hi├ž fark─▒na varmad─▒─č─▒m ve tasvir edebilece─čimi sand─▒─č─▒m bir ┼čey ├Â─črendim.

Bir gazete ya da kitap okurken genellikle onu ellerimizle tutar─▒z. Bu arada okudu─čumuz ┼čey ister bir haber, ister ┼čiir ya da felsefi bir metin olsun dikkatimizi ve hayal g├╝c├╝m├╝z├╝n bir b├Âl├╝m├╝n├╝ kap─▒p ba┼čka bir yere g├Ât├╝r├╝r.

Kitap okuyan ├žocuk soluk solu─ča yeni bir maceraya at─▒l─▒r; ya┼čl─▒ adam hat─▒ralara dalar. Ama her ikisi de bir yolculu─ča ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

TEHL─░KE ya da ├çIKI┼× gibi basit bir s├Âzc├╝─č├╝ okumak bile bir yerden hareket etmeyi ima eder: O anda bir tehlike sezer ya da ├ž─▒k─▒┼č i┼čaretini izledi─čimizi hayal ederiz.

S├Âzc├╝kler c├╝mlelere d├Ân├╝┼č├╝p, c├╝mleler sayfalar─▒ doldurup da sayfalar bir hikaye anlatmaya ba┼člay─▒nca yerinden hareket bir seyahate ├ževrilir; sayfalar bir ta┼č─▒t, bir t├╝r ula┼č─▒m arac─▒ olur. Buna ra─čmen okurken sayfalar─▒ elimizde sabit bir ┼čekilde tutmaya devam ederiz. Dolay─▒s─▒yla seyahatle elimizi tutu┼čumuz aras─▒nda bir gerilim meydana gelir. ─░nsanlar u├žmay─▒ ba┼čarmazdan ├žok ├Ânce bu seyahat t─▒pk─▒ u├žmak gibiydi. Homeros’u ilk okuyanlar Troya’ya u├žmu┼čtu.

Kertesz de art arda s─▒ralad─▒─č─▒ foto─čraflar─▒yla ┼čimdi bize bunu hat─▒rlat─▒yor. Okurlar─▒n ellerinde tuttuklar─▒ sayfalarla havaland─▒klar─▒n─▒ ya da biraz ├Ânce havadan yere indiklerini g├Âr├╝yoruz.

Missile s├Âzc├╝─č├╝n├╝n ├žifte anlam─▒ (hem f├╝ze hem de mektup) a├ž─▒─ča ├ž─▒kar─▒yor bu durumu. Kitaptaki altm─▒┼č foto─čraftan, yakla┼č─▒k on ikisinin ini┼č pistlerini and─▒ran balkonlarda, binalar─▒n ├žat─▒lar─▒nda okuyan insanlar─▒ g├Âstermesi tesad├╝f de─čil.

Maamafih, ayn─▒ ┼čey d├Ârt direkli karyolas─▒nda okuyan ya┼čl─▒ kad─▒n, bir banka uzanm─▒┼č vestiyer g├Ârevlisi ya da bekleme odas─▒ndaki -sadece dizlerini g├Ârd├╝─č├╝m├╝z- ├žocuklar i├žin de ge├žerli.

Hepsi de, sanki yerle anl─▒k bir temaslar─▒ varm─▒┼č ya da yer ├žekimine kar┼č─▒ geliyormu┼č, hatta belki de bunu ba┼čarm─▒┼č├žas─▒na tutuyorlar sayfalar─▒.

Okuma ediminin u├žuculu─ču!

Kendimiz okurken de bunu hissederiz. Daha ├Ânce fark─▒na varmay─▒p Kertesz’in resimlerinden ├Â─črendi─čim, bu u├žuculu─čun okumakta olan bir kimsenin hareketlerinde ve bedeninde g├Âzlenebilece─či. Bu i├ž g├Âr├╝den dolay─▒, bir kez daha Macar foto─čraf├ž─▒ya minnet borcumuz var.

John Berger / 1996 / Bir Foto─čraf─▒ Anlamak

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir