Anarkokapitalizm

├ço─ču sosyalist i├žin, HitlerÔÇÖe sol g├Âr├╝┼čl├╝ demek k├╝f├╝r gibidir. Sizinle ideolojik tart─▒┼čmaya girmezler bile. Nasyonal sosyalizm, sosyalistler i├žinde hi├žbir zaman kabul g├Ârmedi. ├ç├╝nk├╝ milliyet├žilik, enternasyonallikle ba─čda┼čm─▒yordu. MarxÔÇÖ─▒n me┼čhur ÔÇś├╝├žgeniniÔÇÖ hat─▒rlayacak olursak, ├╝st yap─▒dan alt yap─▒ya ├žekilen ├Â─čelerin (GramsciÔÇÖnin┬á k├╝lt├╝r├╝, LeninÔÇÖin ─░deolojiyi vs.) ├žo─ču g├Âze batmazken, milliyet├žili─čin sosyalizmle harmanlanmas─▒, sosyalistleri di─čerlerine nazaran ├žok daha fazla rahats─▒z etti. ─░┼č├ži partisi olmayan partilerin birbirini kom├╝nistlikle ÔÇśsu├žlad─▒─č─▒ÔÇÖ bir ortamda, sa─čc─▒lar─▒n da nasyonal sosyalist politikalar g├╝tmesi ho┼č kar┼č─▒lanmazd─▒ elbette. B├Âylece Nasyonal sosyalizm, siyasal anlamda sa─č, iktisadi anlamda sol bir duru┼č olarak ortada kalakald─▒.

Can Y├╝celÔÇÖin, HamletÔÇÖin ├╝nl├╝ repli─či, ÔÇťto be or not to beÔÇŁ ye buldu─ču ├ževiri, ÔÇťbir ihtimal daha var, o da ├Âlmek mi dersin?ÔÇŁ kal─▒b─▒n─▒n cuk oturaca─č─▒ bir ideoloji var. Kabaca nasyonal sosyalizmin tam tersi, (di─čer ihtimali) dersek hata etmeyece─čimizi d├╝┼č├╝n├╝yorum, yani siyasal anlamda sol, iktisadi anlamda sa─č. ─░smi anarkokapitalizm. Daha da a├ž─▒klay─▒c─▒ ismiyle, serbest pazar anar┼čizmi.

Peki bu anar┼či neden di─čerlerinden farkl─▒? ─░lk fark─▒, devletin la─čvedilmesiyle gelecek olan iktisadi ├Âzg├╝rl├╝k, bir nevi, ├Âzel te┼čebb├╝s, ki┼čisel m├╝lkiyet ve bireysel egemenlik i├žin olacak olan anar┼či. Yeniden da─č─▒t─▒m (redistribution) ve vergilendirme h─▒rs─▒zl─▒k gibi g├Âr├╝l├╝yor. ─░lerlemenin ve refah─▒n en iyi serbest piyasa ekonomisi ile elde edilebilece─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor. ├ľyle ki, yarg─▒ merciileri ve hatta kolluk kuvvetleri dahi, ├Âzel kurum ve kurulu┼člarca ├╝stleniliyor. Zaten bu g├Âr├╝┼č├╝n ├ž─▒k─▒┼č zaman─▒na bakarsak, KeynesÔÇÖin refah devletine olan inanc─▒n zay─▒flad─▒─č─▒ ve neo-liberal ak─▒m─▒n g├╝├ž kazand─▒─č─▒ zamana denk geldi─čini g├Ârebilir ve genel anlamda Laissez-Faire kapitalizmle benzerlik g├Âsterdi─čini s├Âyleyebiliriz.

Ekonomik anlamda farka de─čindi─čimize g├Âre, en can al─▒c─▒ noktaya gelelim. Klasik anar┼čistler (sosyal anar┼čistler), insan do─čas─▒n─▒ her zaman optimist tan─▒mlam─▒┼člard─▒r. Metan─▒n da─č─▒l─▒m─▒ dahi, ÔÇśihtiyacaÔÇÖ g├Âre yap─▒labilir. ├ç├╝nk├╝ insan erdem sahibidir ve ihtiyac─▒ olandan fazlas─▒n─▒ zaten arzulamayacakt─▒r ve insanl─▒─č─▒n ├╝retimi, erdem sahibi insanl─▒─č─▒n t├╝ketimiyle ba┼čaba┼č olacak, kapitalizmde ya┼čanan ├╝r├╝n fazlal─▒─č─▒ ya da k─▒tl─▒k gibi sorunlar ya┼čanmayacakt─▒r. Anarkokapitalist ak─▒mda, insan─▒n, neredeyse Thomas HobbesÔÇÖun┬á k├Ât├╝mser insan do─čas─▒ tan─▒m─▒na uydu─ču kabul edilir. Yani insan, a├žg├Âzl├╝, ac─▒mas─▒z, ├ž─▒karc─▒d─▒r (De Cive). Bir metaya sahip olmak i├žin, sahip olmak istemek yeterlidir. ─░htiya├ž olmas─▒ ┼čart de─čildir. Klasik liberalizmin bireycili─či elzemdir ve temeldir. M├╝lkiyet, en do─čal hakt─▒r. Rekabet ise, ilerlemenin itici g├╝c├╝d├╝r, bu da yine Thomas HobbesÔÇÖun en iyinin hayatta kalmas─▒ (survival of the fittest) kural─▒yla ili┼čkilendirilmi┼čtir.

Bir Frankfurt Okulu de─čil ama,

Avusturya Okulundan Ludwig von MisesÔÇÖin ├Â─črencisi Murray Rothbard, Avusturya ekonomisini klasik liberalizm ve anarkokapitalizm ile harmanlamaya ├žal─▒┼čm─▒┼č. 1949ÔÇÖda, ÔÇť├ľzel M├╝lkiyet Anar┼čizmiÔÇŁ ismindeki makalesini yazm─▒┼č ve daha sonradan bu terim ÔÇśanarkokapitalizmÔÇÖe evrilmi┼č. ÔÇśLiberteryenÔÇÖ terimini de ilk kullanan ki┼či oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Rothbard, hem Lysander Spooner ve Benjamin Tucker gibi bireysel anar┼čistlerden hem de hocas─▒ MisesÔÇÖin Laissez Faire kapitalizm ve insan haklar─▒ anlay─▒┼č─▒ndan etkilenerek kapitalizm ile anar┼čiyi ba─čda┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č.

Nozick ve Minimal Devlet

Minimal devlet, minar┼čist liberteryenlerin savundu─ču d├╝zendir. Bu devlete, gece bek├žisi devlet de denir (nightwatchman state). Genel hatlar─▒yla, devletin bireye sadece h─▒rs─▒zl─▒k, doland─▒r─▒c─▒l─▒k, gasp ve s├Âzle┼čmelere uyulmamas─▒ gibi durumlarda m├╝dahale etti─či d├╝zende, devletin tek me┼čru arac─▒, kolluk kuvvetleri ve mahkemelerdir. Yani ama├ž, devlete olan ihtiyac─▒ azaltmak ve devletin varl─▒─č─▒n─▒ minimuma indirgeyerek devletin birey ├╝zerindeki otoritesini bertaraf etmektir. Robert Nozick, Anar┼či, Devlet ve ├ťtopya adl─▒ kitab─▒nda (John RawlsÔÇÖun metan─▒n yeniden da─č─▒t─▒lmas─▒ ├╝zerine yazd─▒─č─▒ A Theory of Justice isimli kitab─▒na nazire oldu─ču kabul edilir.) minimal devleti savunur. Anarkokapitalist ekolde, NozickÔÇÖin ├Ânemli bir isim oldu─čunu s├Âyleyebiliriz. Egaliteryen RawlsÔÇÖa kar┼č─▒, minar┼čist ve kapitalist Nozick, bu kitab─▒ndan sonra ├žok tepki alm─▒┼č, kitaba gelen ele┼čtirilere neredeyse hi├ž yan─▒t vermemi┼č ve hatta bir s├╝re siyaset ├╝zerine yazmay─▒ b─▒rak─▒p felsefenin farkl─▒ alanlar─▒yla ilgilenmi┼č. Genel hatlar─▒yla, kitab─▒n iktisadi savlar─▒nda, laissez-faire kapitalizme, Adam SmithÔÇÖin G├Âr├╝nmez Eline* ve HobbesÔÇÖun Tabiat Haline (State of Nature) vurgu vard─▒r. Siyasal savlar─▒nda ise, RawlsÔÇÖun utiliterizmine kar┼č─▒, m├╝lkiyet hakk─▒n─▒n kutsall─▒─č─▒n─▒ savunur ve yine m├╝lkiyetin kutsall─▒─č─▒na at─▒fta bulunarak vergi ve yeniden da─č─▒t─▒m─▒n me┼čru olmad─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rer. Hatta devredilemez haklar─▒ dahi reddedip, yeti┼čkin bireylere kendi r─▒zalar─▒yla, (bask─▒c─▒ olmad─▒─č─▒ s├╝rece) ba┼čka insanlara k├Âle olabilme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝(!) de tan─▒r. RothbardÔÇÖdan da insan haklar─▒ ba─člam─▒nda ayr─▒ d├╝┼čt├╝klerini s├Âyleyebiliriz.

Liberteryenlerin Genel Tavr─▒

Tahmin edebilece─čimiz ├╝zre, liberteryenlerin en b├╝y├╝k devlet ele┼čtirisi, ekonomik anlamdad─▒r. Parlamentolar, insanlardan vergi ad─▒ alt─▒nda ├žal─▒nan paralar─▒n nas─▒l harcanaca─č─▒na karar veren h─▒rs─▒zlardan ibarettir. Birey refah─▒, her zaman halk─▒n refah─▒ndan ├Ânce gelir. M├╝lkiyet h─▒rs─▒zl─▒k de─čil, hakt─▒r. Devlet, ekonomik ve siyasal ilerlemenin ├Ân├╝n├╝ kapatan bir settir. Kolluk kuvvetlerine ve yarg─▒ya g├╝venleri yoktur. Bu t├╝r hayat├« ┼čeylerin devlet tekelinde olmas─▒ rahats─▒z edicidir.

B├Âyle bir ortamda, solcular─▒n nasyonal sosyalistleri iteledi─či gibi, anarkokapitalizm de anar┼čistlerin i├žinde kabul g├Ârmemekte, fakat bir alternatif olarak yer almakta. Klasik anar┼čiye mecbur kalmak istemeyenler i├žin ihtimal daha var, o da anarkokapitalizm mi dersiniz?

*piyasan─▒n, d─▒┼čar─▒dan bir m├╝dahale olmaks─▒z─▒n, kendili─činden en verimli noktaya eri┼čece─čini s├Âyleyen teori

 

 

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir